Kiezen: te land, ter zee of in de lucht

Het kabinet wil 35 miljard bezuinigen en heeft speciale commissies aan het werk gezet. Een aantal specialisten geeft hier een voorzet....

De regering heeft een paar maanden geleden twintig werkgroepen ingesteld met de opdracht 20 procent bezuinigingen te bewerkstelligen. Welke mogelijkheden zijn er voor de werkgroep Defensie? De laatste jaren zijn er steeds flinke bezuinigingen doorgevoerd bij Defensie, die dan met de bekende ‘kaasschaafmethode’ werden gerealiseerd. Bij een opdracht van 20 procent bezuiniging zijn structurele ingrepen noodzakelijk.

Ten tijde van de Koude Oorlog werd de omvang van de krijgsmacht bepaald door de hoeveelheid benodigde operationele eenheden om het toegewezen deel van Duitsland en een deel van de Atlantische Oceaan te verdedigen tegen de Sovjet-Unie. In de NAVO was afgesproken dat jaarlijks minstens 3 procent van het bruto nationaal product (bnp) besteed zou worden aan Defensie. Nederland is nimmer hoger gekomen dan 2,5 procent en zat daarmee iets boven het gemiddelde.

Spoedig na de val van de Berlijnse Muur heeft Nederland een nieuwe hoofdtaak geformuleerd naast de bestaande twee hoofdtaken, te weten het verdedigen van ons land in het kader van de NAVO en het ondersteunen van het gezag bij rampen en bij het handhaven van de openbare orde. De nieuwe hoofdtaak was het deelnemen aan ‘vredesoperaties’.

Toen steeds duidelijker werd dat er op korte termijn geen dreiging meer bestond tegen Nederland, werd de nieuwe hoofdtaak steeds meer pregnant in de organisatie van de krijgsmacht. De vaste afspraak over het aantal benodigde eenheden in NAVO-verband verwaterde en er moest een nieuw kader worden ontwikkeld. Men vond dat in de normering van het aantal eenheden waarmee Nederland tegelijkertijd met een vredesoperatie kon meedoen en de lengte van de periode dat die opperste paraatheid was vol te houden. Men is dat het ambitieniveau gaan noemen. Uitgaande van het door de regering bepaalde ambitieniveau werd de omvang van de krijgsmacht vastgesteld.

Indien men een bezuiniging van 20 procent wil bereiken, is er geen andere keus dan het ambitieniveau te verlagen. Om het budget met 20 procent te verlagen, zal de ambitie met meer dan 20 procent verlaagd moeten worden. De ‘Haagse staven’, zoals de bureaucratie van de defensie-onderdelen genoemd wordt, zullen immers niet kleiner worden. Of je nu 30- of 24 duizend geweren koopt, de hoeveelheid werk blijft gelijk.

De mogelijke bijdrage van Nederland aan vredesoperaties wordt dan zodanig klein dat het internationaal niet als passend voor een rijk land zal worden beschouwd. Bovendien wordt de verhouding Haagse staven en operationele eenheden wel erg scheef. Nu is de Defensiebegroting circa 1,2 procent van het bnp.

Een veel betere zoekrichting zou zijn van de drie krijgsmachtonderdelen marine, land- en luchtmacht er één op te heffen. Het waterhoofd van de Haagse staven zou dan flink kunnen worden verkleind, terwijl het aantal eenheden van de overblijvende krijgsmachtonderdelen uitgebreid kan worden binnen een opgelegde bezuiniging.

Een dergelijk voorstel zal heel emotioneel worden ontvangen. Ik realiseer me dan ook heel goed dat er geen politicus is die hier in het publiek over durft te praten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden