Kies

Meestal breekt de kritiek op stemwijzers, kieskompassen en andere gidsen voor vertwijfelde kiezers in verkiezingstijd pas los wanneer ze al een tijdje in de lucht zijn, wanneer blijkt dat een mens na 36 keer 'oneens' drukken per definitie bij de SP uitkomt, wanneer blijkt dat er kiezers zijn die het niet altijd even eenduidige advies (1. SGP óf GroenLinks 2. D66 óf PVV) niet schaterlachend terzijde schuiven maar er serieus naar gaan handelen, of wanneer de maker van het ene kiesinstrument na volstrekt neutraal en onafhankelijk onderzoek concludeert dat de stemgids van de concurrent prutswerk levert.


Dit keer is de gemeenteraad van Eindhoven pro-actief in het geweer gekomen. De conceptvragen in de Stemwijzer voor de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart aanstaande zouden in het geval van Eindhoven hopen onzin bevatten, met stellingen als 'de onroerendzaakbelasting moet omlaag', 'senioren moeten gratis kunnen reizen met het openbaar vervoer' en 'de toegang tot het zwembad moet goedkoper'. Gratis bier en gouden bergen, beklagen PvdA-wethouder Staf Depla en GroenLinks fractievoorzitter Renate Richters zich. Leuke dingen voor de mensen waar nul financiële dekking voor is. En alle Eindhovenaren maar wildenthousiast 'mee eens' klikken en straks, wanneer de acceptgiro voor de ozb op de mat valt, ontgoocheld vaststellen dat ze alwéér zijn misleid door de ijdeltuiten en nonvaleurs in het stadhuis. Krijgen de salonpopulisten toch gelijk.


ProDemos slaat overtuigend terug: die ongedekte flauwekul staat letterlijk in de verkiezingsprogramma's. En de Stemwijzermakers kunnen moeilijk allerhande verantwoorde vragen opnemen over de overheveling van taken van het Rijk naar de gemeenten, als de partijen zelf niet de indruk wekken dat een belangwekkend strijdpunt te vinden waarop ze zich graag profileren. Willen Eindhovense politici betere vragen? Dan moeten ze maar betere programma's schrijven.


Geen speld tussen te krijgen. En het zoveelste argument om al die kieshulpen niet te serieus te nemen, niet serieuzer althans dan het modale verkiezingsprogramma.


We gaan een langgerekte verkiezingscampagne tegemoet - eerst de gemeenteraden in maart, vervolgens het Europees Parlement eind mei - waarin iedereen zijn stinkende best zal doen minimale verschillen maximaal te overdrijven. Miljoenen zwevers zullen zich door de vragenlijsten heen klikken van internetstemhulpen, waar inmiddels net zoveel concurrentie en moddergesmijt tussen is als tussen de politieke partijen die ze langs de meetlat leggen.


Ze krijgen inmiddels ook net zoveel kritiek. Hier volgt een samenvatting van de bezwaren, voornamelijk geuit door partijen die vinden dat ze te weinig komen bovendrijven in de stemwijzers, door concurrenten die een veel betere stemhulp hebben ontwikkeld en door wetenschappers die het allemaal veel te serieus nemen. Internetstemhulpen zijn, zo zeggen zij, gebrekkige momentopnamen, ze houden geen rekening met veranderende standpunten/voortschrijdend inzicht/draaien tijdens campagnes, ze controleren niet altijd of de door partijen aangeleverde standpunten wel overeenkomen met wat er in de programma's staat, ze incorporeren alleen de marketingpraat uit de verkiezingsfolders en verzuimen dat te vergelijken met veelal tegenstrijdige daden uit het verleden, er staan nogal eens sturende vragen in, voor one-issue partijen is geen plaats in de stemkompassen, wetenschappelijk gezien is het apekool en het ergste: er zijn kiezers die zich door uitkomst nog laten beïnvloeden ook.


Ik wil op deze plek graag een warm pleidooi houden voor een kieswijzer die mij nog nooit in de steek heeft gelaten: de onderbuik.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden