'Kieswijzers moet je met korrel zout nemen'

'Je moet kies- of stemwijzers met een korrel zout nemen.' Dat zei de Vlaamse politicoloog Michiel Nuytemans donderdag in Den Haag. Kieswijzers onderzoeken namelijk maar één van de motieven van mensen om te stemmen, terwijl andere motieven even goed kunnen zijn. De wetenschapper sprak op een bijeenkomst over internetstemhulpen die de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) had georganiseerd.

Beeld anp

De meeste kieswijzers 'koppelen' standpunten van kiezers aan die van partijen, aldus Nuytemans. Kiezers kunnen echter ook uit gewoonte op een partij stemmen, omdat ze de lijsttrekker sympathiek vinden of omdat ze een voorkeur hebben voor een bepaalde coalitie.

Een ander probleem is dat kieswijzers er geen rekening mee houden dat partijen wel eens van standpunt kunnen wisselen, zoals het CDA onlangs deed met de langstudeerboete. Zo'n stemwijzer hoeft dan niet direct de prullenbak in en ook het totaalbeeld klopt nog wel. Maar een stelling over dat specifieke onderwerp is niet meer bruikbaar, zegt politicoloog Martin Rosema (Universiteit Twente). Will Tiemeijer van de WRR noemt het feit dat stemwijzers een momentopname zijn, een van de voornaamste bezwaren tegen het instrument.

Uit onderzoek blijkt dat stemwijzers wel degelijk invloed hebben, zegt Rosema. Bij de laatste twee Tweede Kamerverkiezingen zocht bijna de helft van het electoraat er zijn toevlucht toe. Volgens de politicoloog gingen bij vorige verkiezingen ook iets meer mensen naar de stembus door de digitale stemhulpen.

Vooral zwevende kiezers blijken bereid het advies te volgen. Dat wil overigens volgens Rosema niet zeggen dat zij zich er blind door laten leiden. Het kan ook simpelweg zo zijn dat kiezers er door het advies achterkomen dat ze het toch wel erg eens zijn met de standpunten van bijvoorbeeld de SP. Kiezers die al hun hele leven CDA stemmen, laten zich zelden van dat idee afbrengen door een advies op internet, aldus Rosema.

Dat neemt niet weg dat de meeste aanwezigen kieswijzers een aanwinst voor de democratie vinden, vooral omdat ze de interesse in politiek aanwakkeren. 'De stellingen vormen vaak aanleiding tot een discussie over politiek. Of dat nu thuis is of in de kroeg, het is zeker winst', aldus Nuytemans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden