Reportage

Kiest Nigeria voor continuïteit?

Vandaag kiest Nigeria een president. Maakt het oude, corrupte land plaats voor het nieuwe 'Naija', of blijft Goodluck Jonathan aan de macht?

Lagos 2014. Nigeriaanse zakenlui aan de borrel tijdens een modeshow van het Nederlandse modemerk Vlisco. Beeld -

Het 'oude' Nigeria, het spat nog overal tegen je op. Neem de geldwisselaar, op straat voor een hotel in de hoofdstad Abuja. We wisselen 400 dollar. De man geeft een stapel viezige naira's en ziet tot zijn teleurstelling dat we de buit natellen: goed voor slechts 300 dollar. 'Oh', zegt hij laconiek, 'een foutje.'

De chauffeur van onze auto ziet het met lede ogen aan. 'Ach, 419', mompelt hij. Het verwijst naar een artikel uit het Nigeriaanse wetboek van strafrecht, dat voor de ruim 170 miljoen mensen in dit land het steno-begrip voor 'corruptie' is geworden. Het is een plaag waaraan nog altijd geen einde is gekomen.

Japheth Omojuwa, een commentator, vat het als volgt samen: 'De jaren van Jonathan (de zittende president, red.) van 2010 tot heden zijn gedomineerd door Boko Haram en door corruptie.' Als het om het laatste gaat, noemt Omojuwa een bedrag van circa dertig miljard euro.

Maar langzaam ontstaat ook een 'nieuw' land. De Engelstalige jeugd van Afrika's meestbevolkte land noemt het niet Nigeria, maar liefkozend 'Naija'. Het is, zo menen de optimisten, een land waar nog altijd zo'n 70 procent van de bevolking nauwelijks weet rond te komen, maar dat altijd kansen biedt. 'Morgen wordt het beter', zo kan deze even koppige als weerbare houding van Nigerianen worden omschreven.

En al vandaag de dag zijn daarvan de resultaten te zien. Nigeria heeft in de export de afgelopen halve eeuw bijna al zijn geld verdiend (danwel verduisterd) in de olie- en gassector. Nu daar de prijzen zowat zijn gehalveerd, moeten de bestuurders op zoek naar nieuwe economische bronnen. Dat lukt steeds beter. Nigeria is nu Afrika's grootste en aldoor snel groeiende economie. Het Bruto Binnenlands Product (BBP) bedroeg in 2013 zo'n 450 miljard euro.

Een sector die vaak wordt genoemd, is de landbouw. Door alle eerdere nadruk op olie raakte die bedrijfstak zwaar in het slop. En dat terwijl het land meer dan voldoende vruchtbaar is. Landbouwminister Akinwunmi Adesina, gesteund door president Goodluck Jonathan, kreeg de sector voor een groot deel weer op orde; zij vormt nu circa een kwart van het BBP. En dat is iets waarvan alle delen van het vaak verdeelde Nigeria profiteren.

Even opvallend is de groei in telecommunicatie en informatietechnologie, nu goed voor bijna 10 procent van het BBP. In deze sectoren zijn de afgelopen jaren meer banen gecreeërd dan bij olie en gas. Bedrijven als Glo, Etisalat en Airtel horen in Nigeria tot de grootste belastingbetalers. Ook in de bankenwereld heeft de informatica tot successen geleid - al zijn die voor een deel weer teniet gedaan door het vrijwel ontkoombare '419'.

'Nollywood'

De wereld van kunst en cultuur is ook steeds belangrijker. Natuurlijk door 'Nollywood', de Nigeriaanse lopende-bandindustrie van speelfilms en soap opera's, die tegenwoordig vrijwel overal op het continent zijn te zien. Een van oorsprong Nederlands bedrijf als Vlisco, in West-Afrika beroemd en geliefd door zijn kleurig bedrukte kledingsstoffen, gaat samen met de Nigeriaanse overheid investeren. Om de markt uit te breiden, maar daarbij meteen, direct en indirect, tienduizend nieuwe banen te scheppen.

Met dit alles is het niet vreemd dat president Jonathan, de zuidelijke christen, zijn herverkiezingsagenda samenvat met 'continuïteit en transformatie'. Zijn partij, de sinds 1999 regerende PDP, noemt daarbij nog een aantal andere zaken die onder Jonathans leiding zijn verbeterd: transport, wegenbouw, elektriciteit (maar niet heus), hervorming van het rechtssysteem en wonderlijk genoeg ook toerisme.

Zijn belangrijkste rivaal in de eerder uitgestelde, maar voor vandaag geplande verkiezingen is Muhammadu Buhari. Als militair kwam hij eerder, eind 1983, door een staatsgreep aan de macht. Hij profileerde zich als een man van discipline en financiële zuiverheid en kwam wellicht om die reden na tamelijk korte tijd weer ten val bij een nieuwe coup. De afgelopen twee verkiezingen wist hij niet te winnen. Nu hoopt hij, samen met zijn oppositiealliantie APC, dat Nigerianen minstens tégen Jonathan zullen stemmen, zodat hij bij gebrek aan beter aan de macht zal komen.

Jonathan staat bekend als iemand die zich binnen zijn regering laat omringen door adviseurs die zó machtig zijn, dat hij zelf het zicht op de werkelijkheid is kwijtgeraakt. Bewijs daarvan is onder meer de lang falende strijd tegen de islamitische terreurbeweging Boko Haram in het noorden.

De 72-jarige Buhari geldt volgens kenners als een 'oude en vermoeide man', die bovendien ook omringd is door mensen uit het 'oude' Nigeria. Jonathan kan hem mogelijk toch verslaan, omdat hij de zes weken sinds het uitstel van de verkiezingen deels heeft gebruikt om hogere kiesambtenaren, traditionele leiders en religieuze voorlieden een verlokkelijke geldwortel voor te houden.

Dankzij '419' dus; hoe triest ook. Als we het terrein van de geldwisselaar verlaten, komen we terecht in de go-slow, de Nigeriaanse stadsfile. Straatverkopers proberen van alles te slijten. Opvallend in het aanbod is een boek dat Geld en Macht heet. Het is een dikke pil.

'Klap voor Boko Haram' 

Het Nigeriaanse leger beweert het hoofdkwartier van Boko Haram te hebben vernietigd. Dat gebeurde na de inname van de noordoostelijke stad Gwoza. 'Troepen hebben vanochtend Gwoza ingenomen en het hoofdkwartier verwoest van het zelfbenoemde kalifaat van de terroristen', twitterde het leger vrijdag. Een aantal leden van de jihadistische groepering zou zijn omgekomen.

De bewering is niet te controleren, maar komt de regering wel goed uit aan de vooravond van de presidents- en parlementsverkiezingen in Nigeria. Die zouden in februari zijn, maar werden naar vandaag uitgesteld vanwege het geweld van Boko Haram in het noorden van het land. Nigeria heeft de land- en zeegrenzen tot en met zondag gesloten, om te helpen voorkomen dat er geweld uitbreekt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden