Kiene kiezer breekt hoofd en hart

Strategisch kiezen is zo simpel nog niet. 'Stem op mij dan krijg je het CDA er gratis bij' en meer van die breinbrekers....

De kiezer stemt nu eenmaal graag op een winnaar. Toch proberen de lijsttrekkers links en rechts van PvdA en CDA tot op het laatst hun bezwerende boodschappen uit te zenden.

Ze doen dat om van de vertwijfeld zwevende kiezer een strategische stemmer te maken.

'Laat u niet verleiden door de macht, stem lijst acht', dicht André Rouvoet van de ChristenUnie. Ook Femke Halsema, Jan Marijnissen en Gerrit Zalm willen de kiezer over de streep trekken met de paradox dat hij moet stemmen op een partij die zit in de hoek waar de klappen vallen.

Rijm en demagogie samengevat, lijkt het domste wat de kiezer kan doen op de partij van zijn eerste voorkeur te stemmen.

SGP-voorman Van der Vlies bedacht dat de godvruchtige CDA-stemmer het best een kruisje bij de SGP kan zetten omdat 'wij een coalitie met het CDA steunen, zolang ze godvruchtig te werk gaat. En wij behoeden hen van dat pad af te wijken'.

Jan Marijnissen heeft eenzelfde redenering voor twijfelaars tussen de SP en de PvdA. 'Alleen een grote SP dwingt de PvdA links van het midden te blijven. Houd Wouter Bos bij de les, stem lijst zes.'

GroenLinks-lijsttrekker Femke Halsema ziet de kiezers ook bij bosjes richting PvdA vertrekken. Maar een stem op Wouter leidt niet automatisch tot regeringsdeelname, bezweert ze. Wie GroenLinks stemt zorgt in elk geval voor een sterker naar links neigende oppositie.

Maar ook Gerrit Zalm, die ziet dat de oppositie lonkt, heeft een breinbreker: een rechtgeaard christen-democraat die wil dat CDA en VVD een coalitie vormen, moet juist niet op het CDA stemmen.

Alleen een grote VVD maakt een coalitie tussen die twee mogelijk. 'Een stem op Jan Peter is een stem op Wouter. Stem op mij, dan krijg je het CDA er gratis bij'.

Balkenende kwam zondag met een vondst die precies het tegenovergestelde suggereert. 'Een stem op Gerrit is een stem op Wouter', beweerde hij. Het gaat erom welke partij het grootste wordt. Wie twijfelt tussen CDA en VVD en toch op Gerrit (Zalm) stemt, helpt Wouter Bos aan een meerderheid. Die gaat aankoersen op PvdA-CDA.

De PvdA heeft nog geen claim gelegd bij andere partijen, maar wel een hersenkraker voor het eigen publiek georganiseerd. Want een stem op Wouter blijkt sinds zondagmiddag een stem op Job.

Rest D66. Volgens Thom de Graaf wordt er op hem niet strategisch gestemd. De partij neigt naar links noch rechts. Maar de stemmer op Thom de Graaf loopt wel grote kans een kabinet van CDA, VVD en D66 in het zadel te helpen. Doen te weinig mensen dat, dan zal De Graaf mogelijk aftreden.

Dan blijkt een stem op Thom vooral een stem op Lousewies van der Laan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.