Khruba Sri Wichai

De boeren van het noorden waren arm. Toch spoorde Khruba Sri Wichai hen niet aan te gaan stelen. Integendeel: deze monnik leerde hen deugdzaam te leven en goede daden te verrichten, zoals het restaureren van eeuwenoude tempels, waarmee zij hun karma konden opvijzelen....

Op de dag in 1878 dat Khruba Sri Wichai werd geboren, brak een storm los en begon de aarde te beven. Stortregens volgden. Niet verwonderlijk dus dat het kind, toepasselijk Zware Schok genoemd, een bijzonder mens werd. Het groeide op als een gewone boerenkinkel, maar begon zich op zeventienjarige leeftijd aan het boeddhisme te wijden. Al gauw werd de jonge monnik bewonderd om zijn sobere leefwijze en geliefd om zijn vriendelijkheid. Nadat hij in 1904 abt werd van de tempel in zijn geboortedorp Ban Pang, volgden drie decennia waarin hij de noorderlingen mobiliseerde om ruim honderd tempels te renoveren. Daarnaast werkte hij aan de volledige herziening van de Noord-Thaise versie van de Traipitaka, de 'boeddhistische bijbel'. Het bekendst werd hij door de aanleg van de twaalf kilometer lange kronkelweg naar Wat Phrathat Doi Suthep, een tempel op een berg bij Chiang Mai, waar een stuk slaapbeen van Boeddha wordt vereerd - en dankzij de weg nu een toeristische topattractie.

'Khruba Sri Wichai stierf zestig jaar oud, incontinent en met maagzweren door het eten van te veel scherpe chili's', staat in een biografische schets. Bij zijn dood was het net zo'n noodweer als bij zijn geboorte. Na zijn crematie, acht jaar later, leverden duizenden een veldslag om de as en stukjes bot voor het maken van talismannen. Tientallen monumenten en standbeelden in het noorden getuigen nog van zijn faam. Bij de tempel in zijn geboortedorp is sinds 1992 zelfs een klein museum aan hem gewijd - een attractie voor toeristen die eens wat anders willen.

In Chiang Mai loopt dat slag in drommen rond, 'avontuurlijke reizigers' die toeristen verafschuwen. De enkele keer dat ik met hen in contact kom, blijkt al gauw dat Chiang Mai teleurstelt. 'Ga dan naar Ban Pang', adviseer ik, 'daar zie je nooit toeristen' Maar tijdens mijn uitleg hoe er met het openbaar vervoer te komen, lijkt hun enthousiasme plaats te maken voor gereserveerdheid. En als ze vragen of er echt geen directe bus naartoe gaat, weet ik dat zij het avontuur wel nooit zullen ondernemen.

De tempel ligt op een heuvel tussen Lamphun en Li. Het museum is gehuisvest in een protserig marmeren bouwwerk met torens, ingelegd met stukjes spiegelglas. De benedenzaal is sober ingericht met attributen uit de dertigjarige renovatie-kruistocht: vitrines met verroeste plamuurmessen, spades (gebruikt bij de aanleg van de weg naar Doi Suthep), een telraam, gongen, schrijfgerei, de rotanbank waarop de heilige zijn middagdutje deed, de bakfiets voor de catering van de werklieden en een draagstoel. Op de laatste hebben bezoekers muntjes als offerande gelegd. Miang (gefermenteerde thee) en betelnoten waren de genotmiddelen in die dagen en de zilveren trommeltjes waarin men het bewaarde, werden ook geëtaleerd. Het pronkstuk is de klassieke auto waarmee de weg naar Doi Suthep in 1935 werd ingewijd.

Op de bovenverdieping staat een levensecht wassen beeld van de heilige. De porseleinen tijgers en het imitatie tijgervel voor het altaar wijzen erop dat Khruba Sri Wichai in het jaar van de tijger werd geboren. De tijger is echter ook een symbool dat past bij heilige monniken die vaak jarenlang mediterend in grotten of wouden doorbrachten. Velen zouden door tijgers zijn belaagd, maar wisten de dieren door hun spirituele uitstraling te temmen. Misschien symboliseert de tijger ook het wilde beest in de mens dat overwonnen moet worden om het Nirwana te bereiken.

Khruba Sri Wichai kon gedachten lezen en zijn huid voelde altijd hetzelfde aan, of hij nu in de brandende zon of in de stortregen stond. Opmerkelijk, maar weinig spectaculair vergeleken bij de bovenmenselijke eigenschappen van andere heiligen, zoals Luang Waen die eens door een piloot op een wolk werd gesignaleerd. Khruba Sri Wichai dankte zijn populariteit vooral aan zijn streven de religieuze identiteit en onafhankelijkheid van Noord-Thailand te behouden.

Sinds 1900 deed Bangkok er alles aan de ooit autonome randgewesten onder centraal bestuur te brengen. De integratie van de monnikenorde hoorde daar ook bij. Door het eigenzinnig vasthouden aan de Noord-Thaise tradities was Khruba Sri Wichai het middelpunt van regionaal chauvinisme. Nadat hij voor de tweede keer in Bangkok op het matje was geroepen, werd hij op het station van Chiang Mai door een achtduizendkoppige menigte verwelkomd. Deze episode - met anachronistische diesellocomotief - is afgebeeld in het houtsnijwerk van de zwarte museumdeuren.

In de moderne bibliotheek onder een enorm boeddhabeeld zijn spinnenwebben en kolonnes mieren de enige tekenen van leven. Tussen de religieuze literatuur vind ik exemplaren van Fortune en Financial Purse uit 1992 die er mogelijk zijn achtergelaten door de Wilailaks, de sponsors van het complex. Hun familiefoto is achter een glasplaat in een muur van het marmeren mausoleum gemetseld, naast een wassen beeld van de heilige in liggende positie. Ondanks de prestigieuze opzet heeft het complex geen massa's plattelanders aangetrokken om zich in de leer van Boeddha of de werken van Khruba Sri Wichai te verdiepen.

Inmiddels is Noord-Thailand helemaal geïntegreerd en begint men Khruba Sri Wichai te vergeten. Enkele nog levende 'nationale' monniken genieten nu veel grotere populariteit, zoals Luang Pho Khun, een heilige die dagelijks honderden aanhangers zegent, waaronder veel grondspeculanten en Thailands corruptste politici. Die ontbreken op het in de zon blakerende heuveltje, net als de avontuurlijke globetrotters. Er heerst slechts een doodse stilte, zodat de melancholieke fluitmuziek van een crematiestoet in de verte bij vlagen is te horen.

De reiscolumns van Sjon Hauser verschijnen elke veertien dagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden