Khmer-leiders zien de bui hangen en betuigen spijt

Als een verdachte begint excuses aan te bieden terwijl hij bij hoog en bij laag volhoudt dat hij van niets weet, dan kan het haast niet anders of hij voelt de hete adem van het gerecht in zijn nek....

'Dit is belachelijk', zei premier Hun Sen in antwoord op een open brief van vier kantjes van Khieu Samphan, een van de Rode-Khmerleiders die binnenkort door een speciaal tribunaal ter verantwoording kunnen worden geroepen voor de gruwelen die ze in de jaren 1975-'79 hebben bedreven. 'Het gaat mij boven m'n pet hoe iemand die als staatshoofd over de rode lopers heeft gelopen van niets kan weten', aldus Hun Sen. 'Khieu Samphan is een intellectueel, maar het eerste het beste straatschoffie weet blijkbaar meer dan deze in Frankrijk opgeleide doctorandus.'

Het was dezelfde Hun Sen die Khieu Samphan in de armen sloot toen hij zich tweeënhalf jaar geleden overgaf, en dezelfde Hun Sen die de wereld opriep 'een diep gat te graven en het verleden te begraven'. Maar nu komt er dan toch nog een tribunaal, en de 70-jarige Khieu Samphan is een van de Rode-Khmerleiders die zich zullen moeten verantwoorden voor de dood van naar schatting 1,7 miljoen Cambodjanen.

Het heeft heel wat voeten in aarde gehad eer dit tribunaal er kwam. De Verenigde Naties hebben er vier jaar over moeten onderhandelen, en nog hebben ze niet op alle punten hun zin gekregen. Hun Sen toonde zich beledigd door alle vragen van de VN. 'We kunnen toch niet het hoofd bijsnijden totdat het in het petje past', is een van zijn geliefde uitspraken. Dan doen de VN maar niet - ook al zou dat het gezag van het tribunaal ondergraven.

Khieu Samphan en de andere Rode-Khmerleiders, die tot nu toe rustig hun tuintje kunnen wieden en met hun kleinkinderen spelen, zien ineens de bui hangen. Ze gaan in het defensief.

'Ik bied mijn verontschuldigingen aan aan hen die in die tijd hun dierbaren hebben verloren', schreef Khieu Samphan in zijn open brief. 'Mijn fout was dat ik te naïef was en niet in aanraking kwam met de werkelijke situatie. Het was mijn vrouw die me met tranen in haar ogen vertelde over haar broers en zusters en andere familieleden, die samen met vele anderen meer dan een jaar lang aan handen en voeten geboeid hadden gelegen, overdekt met zwerende wonden.' Hoewel dat niet zijn schuld was, schreef hij, wilde hij toch 'buigen voor de zielen van onschuldige broers en zusters die het slachtoffer zijn geworden van moord en wreedheden'.

Ook Nuon Chea, hoofd nationale veiligheid van de Rode Khmers en als vermoedelijk de instigator van bloedige zuiveringen, speelt de vermoorde onschuld. 'Zie ik eruit als een moordenaar?' vroeg hij een Cambodjaanse journalist met een scheef lachje. Van moordpartijen had hij nooit gehoord. 'Ik was alleen belast met onderwijs en de Nationale Assemblee', zegt hij nu. 'Ik had geen enkele bevoegdheid om orders uit te vaardigen of beslissingen te nemen. Ik had niets te vertellen over arrestaties of martelingen.'

De enigen die zulke orders wel gaven, aldus Nuon Chea, waren Pol Pot en zijn rechterhand, Son Sen. En die zijn allebei dood.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden