'Khmer-leider Pol Pot is een gebroken man'

Ziek en nauwelijks meer in staat te lopen schuifelde Pol Pot tussen de Rode Khmers door, zijn vroegere vrienden die hem nu zouden gaan berechten....

The Guardian

PHNOM PENH

Thayer, een correspondent van de Far Eastern Economic Review met twintig jaar ervaring in Cambodja, was de eerste westerse journalist in achttien jaar die de Rode-Khmerleider onder ogen kreeg. Zijn contacten bij de Rode Khmers brachten hem eind vorige week vanuit Thailand naar Anglong Veng, de grootste basis van de verzetsbeweging in Cambodja.

Daar kregen Thayer en een camerman de leider onder ogen wiens naam verbonden is met de dood van naar schatting twee miljoen Cambodjanen. Ditmaal was Pol Pot zelf de gevangene, die door zijn vroegere kameraden werd onderworpen aan wat Thayer 'een klassiek voorbeeld van een showproces uit de Culturele Revolutie van de jaren zestig' noemt.

Met een 'gekwelde' uitdrukking op zijn gezicht luisterde Pol Pot zwijgend hoe de ene spreker na de andere hem aanklaagde, ten overstaan van ongeveer vijfhonderd dorpelingen.

'Verpletter, verpletter, verpletter Pol Pot en zijn kliek', scandeerde de menigte. Onder het publiek waren volgens Thayer heel wat mensen met maar één arm, been of oog, stille getuigen van tientallen jaren van burgeroorlog in Cambodja.

Volgens Thayer was het proces een dermate traumatische ervaring voor Pol Pot - die tijdens zijn zuiveringen duizenden Cambodjanen vóór hun executie nog gruwelijk liet folteren - 'dat ik dacht dat hij de rechtszitting niet zou overleven'. De Rode-Khmerleider werd na afloop weggedragen door enkele mannen, die hem onder beide armen vasthielden.

'Je kon de pijn van zijn gezicht aflezen toen hij door zijn vroegere aanhangers werd aangeklaagd', aldus Nate Thayer in een verklaring die zijn opdrachtgever maandag uitgaf. Het in Hongkong verschijnende weekblad wil Thayers volledige verslag publiceren in zijn eerstvolgende editie.

Pol Pot wordt door de internationale gemeenschap verantwoordelijk gesteld voor de dood van twee miljoen Cambodjanen. Zij vonden niet alleen de dood door executies, maar ook door dwangarbeid, verhongering en gebrek aan de meest elementaire geneesmiddelen. Vier jaar lang hield Pol Pot Cambodja in volslagen afzondering van de rest van de wereld, in de overtuiging dat zijn boerenbevolking heel goed voor zichzelf kon zorgen zonder hulp van buitenaf.

Het 'proces' in Anlong Veng ging over heel iets anders. Daar werd Pol Pot, samen met drie van zijn commandanten, aangeklaagd voor de executie van zijn vroegere minister van Defensie Son Sen, begin vorige maand. Hij werd beschuldigd van diefstal uit de partijkas en van 'het kapotmaken van de nationale verzoening'. Zijn commandanten, die als 'drankzuchtig en corrupt' werden afgeschilderd, werden ervan beschuldigd de vrouwen van hun collega's te hebben verkracht.

De voorzitter van het tribunaal verklaarde dat Pol Pot en zijn collega's tot levenslange gevangenisstraf werden veroordeeld. Volgens Thayer zei de voorzitter ook dat de Rode-Khmerleider niet zou worden uitgeleverd aan een internationaal gerechtshof.

Hoewel de nieuwe generatie Rode-Khmerleiders volgens Thayer de 'liberale democratie' verkiest boven het maoïsme, binden ze nog steeds de strijd aan tegen 'de Vietnamese agressors' die volgens hen nog altijd in Cambodja aanwezig zijn. Ook premier Hun Sen, die met Vietnamese steun aan de macht is gekomen, blijft hun grote vijand.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden