interviewTweede Kamervoorzitter

Khadija Arib: ‘In de Kamer is niet eens eenderde vrouw. Dat is treurig om te zien’

Honderd jaar geleden kregen vrouwen actief kiesrecht, waarmee het algemeen kiesrecht een feit is. Bij de viering vandaag, ook live op tv, zijn koning Willem-Alexander en koningin Máxima aanwezig. We spraken Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib over vrouwen in de politiek. ‘De kiezer moet zich kunnen herkennen in de volksvertegenwoordiger.’

Remco Meijer
Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib: ‘Dat juist de politiek achterloopt ten opzichte van andere sectoren in de samenleving vind ik heel jammer.’ Beeld ANP
Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib: ‘Dat juist de politiek achterloopt ten opzichte van andere sectoren in de samenleving vind ik heel jammer.’Beeld ANP

Khadija Arib speelde maandagavond in een toneelproductie van NRC en Theater Frascati het eerste vrouwelijke Kamerlid, Suze Groeneweg. Arib onthulde vorig jaar september Groenewegs borstbeeld in de hal van de Tweede Kamer, honderd jaar nadat zij dankzij het passief kiesrecht werd gekozen.

Arib: ‘Het was bijzonder om de rol van Groeneweg te spelen en mij te realiseren tegen welke conservatieve opvattingen zij heeft moeten opboksen. De roeping van de vrouw was moeder zijn en voor het gezin zorgen. En niet bezig te zijn met de politiek, want dat leidde af van de primaire taak. Gelukkig is er veel veranderd en dat gaat de laatste tijd ook steeds sneller. De samenleving is niet meer alleen ingericht op het kostwinnerschap van de man, maar ook op volwaardige deelname van vrouwen aan het arbeidsproces. Kijk naar het onderwijs, de rechterlijke macht – daar zijn vrouwen al in de meerderheid.’

En toch zijn in de Tweede Kamer op dit moment slechts 46 van de 150 Kamerleden vrouw.

‘Dat juist de politiek achterloopt ten opzichte van andere sectoren in de samenleving vind ik heel jammer. Het hoort andersom te zijn. De politiek moet een voorbeeld zijn. In de Kamer 46 vrouwen, niet eens eenderde, dat is treurig om te zien. Daar ligt een taak voor de politieke partijen. Hun kieslijsten moeten een weerspiegeling zijn van de samenleving. De kiezer moet zich kunnen herkennen in de volksvertegenwoordiger.’

Het begint al bij het lidmaatschap van politieke partijen: meer mannen dan vrouwen.

‘Ik weet niet of dat de reden is. Bij achterstanden inhalen hoort ook dat je later lid wordt van een politieke partij. Ik werd pas lid van de PvdA op mijn 34ste, maar ik was al wel politiek en maatschappelijk actief. Het kan zijn dat vrouwen denken: dat komt later wel.’

Werd u lid met de wens een vertegenwoordigende functie te vervullen?

‘Nee. Het was omdat ik dacht: de politiek gaat over alles waarmee ik te maken heb. Kinderopvang, buitenschoolse opvang, onderwijs, zorg. Bij vrouwen zijn andere kwesties belangrijk dan bij mannen, bleek laatst uit onderzoek in de Volkskrant. Dus stemmen ze anders. En dat heb je nodig in de samenleving, om een saai en eenzijdig beeld te voorkomen. Politieke partijen moeten goed naar zichzelf kijken. Een deel van de samenleving niet aanspreken, betekent dat je een deel van de kiezers negeert.’

De PvdA gebruikt een paardenmiddel: de kieslijsten zijn om-en-om. Zouden niet alle partijen dat moeten doen?

‘Partijen zijn daar vrij in, maar het werkt wel. Sterker nog, het werkt heel goed. Alleen het lijsttrekkerschap blijft een punt. Vrouwen moeten hun hand durven opsteken voor functies waarbij je in de frontlinie komt te staan. Van belang is dat jonge meiden zien dat vrouwen op allerlei posities kunnen zitten. Dan kunnen ze zich daarmee identificeren. Vrouwen moeten ook durven om fouten te maken. Die worden vrouwen vaak zwaarder aangerekend dan mannen.’

Worden ze afgestraft?

‘Eigenschappen als besluitvaardig zijn en daadkrachtig optreden worden niet altijd gewaardeerd bij vrouwen. Dan worden ze gezien als streng en bitcherig. Daar zit iets scheef in de beeldvorming en daar moeten we doorheen. Vrouwen moeten meer risico’s durven nemen. In de politiek moet je op de koop toenemen dat je op je... eh, onderuit kan gaan. Dat hoort erbij. Meedoen, je kandideren en verliezen.’

Daar weet u alles van.

‘Ja, de eerste keer dat ik mij kandideerde voor het voorzitterschap heb ik verloren. Ik wist dat die kans bestond, omdat mijn fractie niet helemaal achter mij stond. En dat ik in 2012 laag op de lijst kwam, heb ik ook geaccepteerd. Het was niet makkelijk, ik vond het onrechtvaardig. Ik was eigenlijk heel boos. Maar tegelijkertijd dacht ik: ik moet het accepteren en knokken.’

Behalve 50 procent vrouwen zijn ook andere vormen van diversiteit belangrijk. Dan kan een kieslijst wel eens meer mannen dan vrouwen tellen.

‘Natuurlijk, daar heb ik begrip voor. Maar te weinig diversiteit, dat is niet goed voor de democratie. Dus er is nog heel veel werk te doen. En ik merk wel dat deze viering daaraan bijdraagt.’

Binnenlandse Zaken wilde de viering al in 2017 doen, bij honderd jaar kiesrecht voor mannen.

‘Dat is de oude mentaliteit. Het ging bijna automatisch, ik kreeg gewoon een uitnodiging. Toen heb ik gezegd: daar doe ik niet aan mee. In 2019 zou er nog als sluitstuk iets voor het vrouwenkiesrecht worden georganiseerd. Maar vrouwen zijn geen sluitstuk, dus veel plezier met jullie feestje. Dat heeft wel goed uitgepakt. Als ik zie hoe nu overal in het land activiteiten zijn voor honderd jaar algemeen kiesrecht, dan denk ik: in plaats van een besloten feestje, hebben we nu iets wat breed wordt gedeeld. Dat is mooi om te zien.’

Lees ook:

‘Denk je echt dat ik dit kan?’ – Dit is hoe politieke partijen vrouwen werven
In 1919, twee jaar na de mannen, kregen ook vrouwen actief kiesrecht. Maar van de 150 Tweede Kamerleden is nog altijd minder dan eenderde vrouw. Hoe scouten partijen hun vrouwelijk politiek talent?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden