'Keuze voor VS is geen handreiking aan CDA'

Door de ontwikkelingen rond Irak liep de informatie vast. Oud zeer tussen de beoogde coalitiepartners overheerst. PvdA-onderhandelaar Bos: 'We moeten daar een streep onder zetten en goede afspraken maken.'

'Neutraliteit is geen optie. We zijn tegen de manier waarop deze oorlog er is gekomen, tegen de Alleingang van de VS. Maar nu er gevochten wordt, hopen we dat het snel voorbij is. Als je dat zegt, moet je ook zeggen wie er dan moet winnen. Dat is wat ons betreft niet Saddam Hussein. Die heette in zijn televisietoespraak vanmorgen alle tegenstanders van de VS welkom in zijn kamp. Daarin wil ik niet terechtkomen. Met alle kritiek die je op Bush kunt hebben, kun je hem niet op één lijn stellen met Saddam Hussein.'

Het zijn zware dagen voor Wouter Bos. De internationale ontwikkelingen rond Irak hebben hem klemgezet tussen zijn eigen achterban en de beoogde coalitiepartner CDA. De informatie liep erdoor vast. Over en weer spreken de partijen over geschonden vertrouwen. Het CDA wil niet in zee met een partij die het kabinet afvalt op een zo belangrijk onderwerp als oorlog. De PvdA op haar beurt vindt dat het CDA weinig respect toont voor haar recht op een eigen mening.'

- U leek het maandagavond nog met het CDA eens te zijn over het Nederlandse standpunt. Een dag later praatten jullie niet meer met elkaar. Wat ging er mis?

'Na de spoedzitting van het kabinet op maandagavond vertelde Balkenende mij wat het Nederlandse standpunt zou zijn. De regering zou de situatie betreuren en eraan toevoegen dat die situatie niet mocht leiden tot een standpunt vóór Saddam Hussein. Daarmee kon ik instemmen. Het leek de basis voor de beheersing van ons meningsverschil. Laat op de avond zag ik op Teletekst dat Nederland politieke steun aan de VS en de Britten uitsprak. Dat was voor mij onverwacht. Ik wist meteen dat we een probleem hadden. Toen ik de minister van Buitenlandse Zaken de volgende dag het begrip politieke steun hoorde aanscherpen, ging voor mij het deurtje dicht.'

- Het CDA had wel degelijk de indruk dat er een akkoord was.

'Het CDA heeft recht op een eigen interpretatie. Ik weet twee dingen zeker. Eén: maandag heb ik voor de camera heel duidelijk gezegd de VS niet te kunnen volgen. Twee: zonder nu meteen in de sfeer van achterkamertjes te willen geraken, hebben we de afgelopen tijd kennelijk te weinig direct contact gehad. Er is nog veel wantrouwen. Zodra er iets misgaat in de informatie, beschuldigen we elkaar over en weer van regentesk gedrag, arrogantie en deloyaliteit. Dat is een overblijfsel van hoe wij ons behandeld voelden tijdens Balkenende I en zij tijdens Paars II. Ik wil een streep zetten onder die ergernis.'

- Hoe nu verder?

'Het enige dat we kunnen doen, is goede afspraken maken. Wij moeten er in eigen kring geen twijfel over laten bestaan dat er loyaliteit gevraagd wordt als we straks samen aan het regeren zijn. We hebben rechte ruggen en discipline nodig. Of ik dat kan garanderen? Net zomin als Maxime Verhagen van het CDA.'

- Bent u zaterdag bij de landelijke demonstratie tegen de oorlog?

'Dat weet ik nog niet. Ik wil me eerst even oriënteren op wat de leuzen en de slogans dit keer zullen zijn. Nogmaals: het is niet de bedoeling in het verkeerde kamp terecht te komen. Mijn partijgenoten geef ik hierin geen opdrachten mee. Ze moeten zelf weten of ze mee doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden