Keus in de scheerstoel: de banken kaal of het eiland?

Eerder weigerde Nicosia een uitgestoken hand. Het parlement heeft vandaag echt het mes op de keel.

Cyprus wordt genadeloos geschoren. Het Cypriotische parlement accepteert vandaag een Europese noodlening in ruil voor de liquidatie van zijn banksector, of het weigert die hulp en kiest voor een totaalfaillissement. 'Helaas resteren louter harde keuzen', concludeerde Europees Commissaris Rehn van Economische Zaken dit weekeinde. Hoe kon het zover komen?


De gepijnigde blik waarmee de Cypriotische president Anastasiades zondagmiddag de Brusselse vergaderbunker betrad, sprak boekdelen. Hij wist dat de scheerstoel klaarstond met daarachter de Eurogroep, het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Europese Centrale Bank (ECB) om de tondeuse te bedienen. Terwijl het volgens nauw betrokkenen niet nodig was geweest.


In het najaar van 2011 adviseert Rehn Nicosia, in informele gesprekken, bij het Europees noodfonds aan te kloppen. Het is de Commissie duidelijk dat de omvangrijke Cypriotische banksector - in geld uitgedrukt acht keer het bruto binnenlands product - veel te kwetsbaar is geworden door de kredietcrisis en het eiland naar een bankroet voert.


Curatele

De president, op dat moment is dat Christofias, negeert de uitgestoken hand. Het laatste wat deze communistische leider ambieert, is onder curatele komen van de trojka (Commissie, IMF, ECB); bij een lening uit het fonds is dat een noodzakelijk kwaad. In plaats daarvan wendt Christofias zich tot Moskou waar hij een lening van 2,5 miljard euro lospeutert.


Onvoldoende, zeker wanneer de Cypriotische banken begin 2012 onevenredig hard delen in de tweede reddingsoperatie van Griekenland. In juni 2012 ziet Christofias zich alsnog genoodzaakt het noodfonds om hulp te vragen. In de onderhandelingen over het steunprogramma - er komt een miljardenlening, maar wel in ruil voor ingrijpende bezuinigingen en hervormingen - toont Christofias zich echter onbuigzaam. Rehns voorstellen om de pensioenfondsen te nationaliseren, belastingen te verhogen en uitgaven te verlagen, stuiten op een 'njet'. Symbolisch is het verzet van Christofias tegen het afschaffen van de kerstbonus voor Cypriotische ambtenaren.


Net zo onverzettelijk als Christofias tonen zich het IMF, Duitsland, Nederland, Finland en Oostenrijk. Met IMF-baas Lagarde en de Duitse minister van Financiën Schäuble als gangmakers, eisen deze 'nordic stalkers' een grondige schoonmaak van de Cypriotische banksector met al zijn verdachte Russische gelden.


Schäuble herhaalt de laatste weken vrijwel dagelijk dat het Cypriotische 'businessmodel' onhoudbaar is.


Toch besloot een week geleden de Eurogroep - de ministers van Financiën in de eurozone, onder leiding van de Nederlandse minister Dijsselbloem - niet tot onteigening van een groot deel van de spaartegoeden op Cyprus. In plaats daarvan kozen de ministers, het IMF en de ECB voor een zachtere sanering: een eenmalige heffing over alle spaartegoeden.


Chaos

Hoewel president Anastasiades daarmee akkoord ging, stemde het Cypriotische parlement de heffing met overweldigende meerderheid weg. Wat volgde waren dagen van chaos en nieuw crisisberaad, resulterend in een voor de Cypriotische economie veel desastreuzer voorstel: alsnog de gedeeltelijke onteigening van spaartegoeden boven de 100 duizend euro, of de ondergang.


Kiest het parlement met het mes op de keel voor het eerste, dan is dat zeker niet het einde van het verhaal. Vrijwel alle betrokkenen voorspellen een implosie van de financiële sector op Cyprus, gevolgd door een nog grotere recessie, waarna een nieuw beroep op het noodfonds onvermijdelijk is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden