Keuringsdienst van Waarde kijk je zo

167 afleveringen zijn er tot nu toe opgenomen van de Keuringsdienst van Waarde en volgend seizoen gaat het programma vrolijk verder. 'Wat is dat precies, mevrouw, dolfijnvriendelijk gevangen tonijn?'

De Keuringsdienst van Waarde is bedacht door Maurice Dekkers.

In 2002 richtten Dekkers en Benthe Forrer Dahl TV op, dat acht jaar later samenging met de productiemaatschappij BlazHoffsk. Onder meer Klootwijk aan Zee en De Wilde Keuken waren succesvolle programma's van Dekkers en Forrer. Uit dezelfde koker: Tony's Chocolonely, de slaafvrije chocolade van Teun van der Keuken.


De studio-opnamen van de Keuringsdienst vinden plaats in een soort... wat is het? Een loods? Een hok?

Producent Dahl TV deelt in Amsterdam-Noord een oud, van schots en scheve betonplaten opgetrokken onderkomen met een timmerbedrijf en een garagebedrijfje dat onder meer APK-keuringen uitvoert. Vrij onvergetelijk schijnt het bezoek van een delegatie van Warner Brothers geweest te zijn, die op bezoek was vanwege hun streven een Europees netwerk van kwaliteitsproducenten op te zetten. 'Ja maar... Waar is de studio?' Nahikkend van de lach vertrokken de Warnermannen weer naar Schiphol. 'F*cking brilliant'. Toen hadden ze al een aandeel in BlazHoffski (en dus ook in Dahl TV) genomen.


Als het lawaai van de buren te hevig is, wordt de opname stilgelegd. Er zijn een paar minieme houten hokjes voor de montage ingericht. De opnamestudio zelf, de kleinste van Nederland, is een soort taartpunt van hooguit 20m2. Boven een onbestemde tafel hangt een lichtbak met twee tl-buizen. De spotjes lijken eerder dienst gedaan te hebben als conservenblikken. Achter het enige 'raam' hangt een poster van Durgerdam. Dat is het uitzicht. Als De Rekenkamer wordt opgenomen (die maken ze ook), gaat de luxaflex dicht. Ander decor.


Veel briefschrijvers verkeren in de veronderstelling dat het programma wil aantonen hoe slecht of giftig de producten zijn die de consument koopt. Dat is niet zo.

'Daar en daar zit aspartaam in en dat is heel gevaarlijk. Kunnen jullie dat onderzoeken? Maar dat is een onderwerp voor Radar of Kassa', zegt eindredacteur Harm Jan Kinkhorst. 'Bij ons gaat het om het jokken. Klopt het wat producent, winkelier en reclamebureau ons vertellen? Bijna al ons voedsel wordt industrieel gemaakt: kom er eerlijk voor uit hoe je dat in elkaar draait. Het doel is niet het relletje maar de waarheid.'


De mondgeblazen glazen van IKEA bijvoorbeeld. Kan dat wel, vroeg een kijker zich af. 'Dat zijn honderddduizenden glazen per jaar.' De verslaggever ging op pad, informeerde zich bij Nederlandse glasblazers (inderdaad een arbeidsintensief werkje, dat glasblazen), maar kwam uiteindelijk in een Chinese fabriek terecht waar de glazen van IKEA door 1.200 mensen, dag in dag uit, met de mond werden geblazen. Het kon dus wel. Kinkhorst: 'Dat vinden we net zo leuk.'


Grote bedrijven willen zelden meewerken.

Niet handig, volgens de eindredacteur. 'De bedrijven die wel meedoen, komen er in de regel goed uit. Bovendien, hoe langer de omweg, hoe groter het verhaal.'


'Hoe bedénken ze het?' is een veelvuldig terugkerende vraag op Twitter.

Zo: door de winkel in te gaan en op de verpakking te kijken. Dat is na vanavond 167 keer gebeurd.


Kinkhorst: 'Vroeger kocht je shampoo waarop stond: Voor zijdezacht haar. Laatst las ik: Met echte zijde. Huh? Krijg je van zijde zacht haar? Zo'n vraag moet de productinformatie oproepen. In het ideale geval denkt de kijker: Nou ja, dat ik me dat nog nooit heb afgevraagd! Onze vraag gaat er niet alleen over hoe je iets produceert. Anders maak je Het Klokhuis voor volwassenen. Ander voorbeeld: tomaten hebben een prijs; het allergoedkoopste is tomatenpuree. Terwijl voor één blikje een kilo tomaten wordt gepureerd. Ik heb nog nooit een kilo tomaten voor 19 cent zien liggen. Hoe kan dat? En hoe krijgen ze al die tomaten in dat blikje?'


De Keuringsdienst wordt niet gescript.

Het meeste voorwerk wordt gedaan door drie redacteuren en een stagiair. Daarna gaat de verslaggever aan de slag (er zijn vijf verslaggevers in dienst; drie van hen zijn ook regisseur). Kinkhorst: 'We beginnen met een vraag en laten ons leiden door wat we vinden. Tijdens de zoektocht stellen we bij.


'Onze uitzending over filet américain ging in eerste instantie over conserveringsmiddelen. Hoe blijft die filet vers? Daarna werd de vraag: hoe wordt hij gemaakt? Uiteindelijk bleek dat er in veel gevallen varkensvlees in was verwerkt. Dat was de schok. Zo is elke aflevering een avontuur.' (Niet, trouwens, dat er bij Dahl TV in de lunchpauze geen filet américain meer op tafel komt. Zeker niet.)


Het is ingewikkeld om het programma eenvoudig te maken.

Het lijkt simpel, zegt verslaggever Ajouad el Miloudi. 'Eerst een beetje bellen, daarna wat rondkijken. Maar je krijgt heel veel informatie. Je moet steeds weer formuleren wat de vraag is. Als je één woord verandert, verandert je pad.' Het vinden van de juiste verslaggevers valt de producent niet mee. Ze moeten intelligent zijn, scherp, begrijpen hoe het programma werkt en de juiste humor hebben. Want:


De Keuringsdienst van Waarde is een amusementsprogramma.

Dat zeggen ze bij Dahl TV, deels om niet te hoeven zeggen dat het een journalistiek programma is, deels omdat het inderdaad zo is. Een verslaggever moet er plezier in hebben een uitputtend gesprek over het verschil tussen tussen fijne, zeer fijne en extra fijne doperwten te voeren, zoals verslaggever Roland Duong vorig jaar deed.


En, o ja, elke sollicitant wordt aan dezelfde test onderworpen. Eerst een half uurtje bellen.


Voor een uitzending van 25 minuten wordt 10 uur film opgenomen.

Gemiddeld zijn er vier à vijf draaidagen per uitzending. Voor de telefoontjes, die in beeld een paar minuten in beslag nemen, zijn de verslaggevers zo'n drie uur aan het bellen. Een half uur aan de telefoon voor één bruikbaar zinnetje is geen uitzondering. Telefoongesprekken worden nooit in scène gezet of voor het heil van het programma met dezelfde woordvoerder van een bedrijf opnieuw gevoerd.


Het nut van de telefoontjes is tweeledig.

1. Om voor zowel de kijker als de verslaggever de vraag inzichtelijk te krijgen. 2. Om de kijker lekker te maken voor het programma. 'Dat wordt leuk/interessant!'


De editor moet muzikaal zijn.

In verhouding tot de reportages wordt aan de montage van de telefoongesprekken veel aandacht besteed. Een editor, de man of vrouw die het knip- en plakwerk doet, kan er dagen mee bezig zijn. Het gaat allemaal om ritme. Soms is de inhoud na twee telefoontjes verteld, maar dient er toch nog een onbeduidend tweegeprekje tussen gezet. Kinkhorst: 'Er moet sprake zijn van een mooie golfbeweging. Je moet zingend door de telefoontjes heen.'


Ze liegen niet tegen het bedrijf, maar ze zeggen niet uit zichzelf dat ze van de Keuringsdienst zijn.

De verslaggever belt als klant. 'Ik heb die kip bij u gekocht. Wat heeft de kip gegeten?' Ajouad el Miloudi: 'Soms willen ze weten: Wat vraagt u allemaal? Het lijkt wel of u van de Keuringsdienst van Waarde bent.'


'Je zit thuis aan tafel op het etiket te kijken.'

Beroepdeformatie. Harm Jan Kinkhorst: 'Mijn vriend zegt vaak: Hou eens op en eet nou maar gewoon.'


Kippenvoersoep

Voor 3,30 euro koop je een kip. Wat heeft die kip gegeten dat ze zo goedkoop kan zijn? Vanavond (Ned.3, 20,25 uur) komt de kijker in de wereld van het kippenvoer terecht. Dat is zo hoogwaardig dat een kip in zes weken volgroeid is, voor één euro en een beetje. Kunnen mensen van dit voer leven, vraagt de Keuringsdienst zich af. Zo ja, dan hebben we die hele kip niet nodig... En verdomd. Chefkok Alain Caron bereidt een voedzaam kippenvoersoepje.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden