Keten voor het zwarte gat

SMART Project Space in Amsterdam bevindt zich in een rare overgangsfase. Raar, omdat het kunstenaarsinitiatief in het Jan Swammerdam Instituut moet verdwijnen vanwege nieuwbouwplannen, maar nog onduidelijk is wannéér het pand definitief moet worden ontruimd....

Raar dus. Onzeker ook, en verdrietig. Maar bij de pakken neerzitten? Geen spráke van. De huidige positie lijkt de tentoonstellingsmakers bij SMART prima te bevallen.

Into the Breach noemden ze de groepstentoonstelling van acht kunstenaars die er op dit moment te zien is. Het betekent zoveel als 'in de bres (springen)'. Of: 'in het gat'. Dat donkere, onzekere gat waar SMART al met één voet in staat - de organisatoren zijn er met sardonisch genoegen zelf maar vast ingesprongen. En al vallend snaaiden ze nog even de wereldproblematiek mee.

'Oh God, there is no God!' Marc Bijl kalkte met zwart een vertwijfelde tekst van Multatuli op de muur, en vulde lege bierflesjes met petroleum. In dit duistere decor toont hij een stuk of vijf korte filmpjes waarin hij het globalisme genadeloos op de hak neemt.

Bijl en consorten vervangen in nachtelijk Berlijn de Nike-swoosh op een basketbalplein door het Adidas-bloemetje, voorzien Unter den Linden van een eigen logo (een zware steen in de vorm van een middeleeuws kruis), en kalken tussen alle politiekcorrecte leuzen op straat ('Free Genua', 'Stopt Polizeigewalt!') een nieuwe tekst: 'Kill Maxima!'.

'We leven nu in een permanente staat van spanning en noodtoestanden', staat in de SMARTkrant te lezen. We weten niet waar we vandaan komen of waar we heengaan. En de kunst helpt ons niet langer. Sussen, troosten, in de bres springen? Nooit van gehoord. De kunstwerken op Into the Breach maken alles alleen maar donkerder.

Het wereldnieuws gesponsord door frisdrankgigant Coca Cola, vervuild water, en een gothic salontafeltje dat onder oorverdovend geraas plotseling begint te roken en te borrelen - de toekomst, het verleden, het heden, of in welke tijdszone je hier dan ook bent beland, een positief wereldbeeld hou je er niet aan over. Vooral niet wanneer je de deur naar de installatie van het duo Smith/Stewart hebt geopend.

Als er een prijs bestond voor met zo weinig mogelijk middelen zoveel mogelijk akelig effect teweegbrengen, dan hadden deze kunstenaars hem ongetwijfeld gewonnen. Zwarter dan dit wordt het niet.

Een kunstenaarsinitiatief dat zó onbezorgd omgaat met zijn mogelijke verdwijning, verdient het om te blijven. Maar dat weet SMART zelf al lang. 'NO SURRENDER!' spoot Marc Bijl op de ramen, voor Jan en alleman leesbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden