Kern van VPRO blijft onveranderd

De keuze voor zelfstandigheid kan VPRO ook voor problemen stellen.

AMSTERDAM - 'Hoe arm is de VPRO?' 'Ik zou de VPRO graag in mijn testament op willen nemen. Kan dat?' Het is een greep uit de 'veelgestelde vragen' op de site van de omroep. De bezuiniging van 8 miljoen euro zorgt voor flinke klappen. Er komen 61 voltijdbanen en een aantal radio- en tv-programma's te vervallen, zo werd deze week bekend. De omroep vraagt haar leden daarom extra geld te doneren. Maar wat blijft er over van de omroep na deze ingrijpende veranderingen?

De VPRO wordt extra hard geraakt omdat zij ervoor koos zelfstandig te blijven, waar andere omroepen zullen fuseren. Fusieomroepen krijgen extra geld van de overheid. 'De belangrijkste reden voor de VPRO om zelfstandig te blijven, is dat we zelf verantwoordelijk willen zijn voor onze programma's', zegt algemeen directeur Lennart van der Meulen. Veel kortdurende series, zoals de Hokjesman en De vrijheid van Tahrir maakt de omroep zelf. 'Vaak gaan deze programma's voorbij de dagelijkse hectiek. Die rol is voor ons heel belangrijk.'

Maar voor die zelfstandigheid betaalt de VPRO ook een tol. Mediahistoricus Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen noemt de keuze van de omroep daarom onverstandig. Financieel en organisatorisch wordt de omroep er voor afgestraft. 'De VPRO moet ook oppassen dat ze zich niet afzondert en in een zelfgenoegzaamheidspositie belandt.'

Deze week werd bekend dat alle wetenschapsredacteuren op gesprek moeten komen 'om hun toekomst bij de VPRO te bespreken'. De omroep schrapt de wetenschapstak, concludeerden de betreffende redacteuren en andere media - een bericht dat de VPRO wil ontkennen noch bevestigen. Dat zou een zware ingreep zijn, zegt Wijfjes. 'De vraag is dan of ze die kwaliteit ergens anders vandaan kunnen halen. Ik denk het niet.'

Ook Burny Bos, producent en scenarioschrijver, is kritisch. Bos was in de jaren tachtig betrokken bij de opzet van de jeugdtelevisie en ontwikkelde onder andere Achterwerk in de Kast en Theo & Thea. Volgens de producent is de Publieke Omroep de VPRO uit het bestel aan het duwen, en gedraagt de omroep zich als een kat in het nauw. De marginale positie van de VPRO zou zijns inziens nog wel eens het einde van de omroep kunnen betekenen. 'Als je je niet kunt onderscheiden verdwijn je gewoon.'

De oergedachte van de VPRO, eigenzinnige en vrijzinnige tv en radio, is verdwenen, vindt Bos. Daar is Bregtje van der Haak, programmamaakster bij de VPRO en oud-hoofdredacteur, het absoluut niet mee eens. Redacteuren hebben bij de VPRO juist heel veel vrijheid om hun eigen ideeën en verwondering als uitgangspunt te nemen voor programma's, zegt zij.

De reorganisatie verandert volgens Van der Haak niet veel wezenlijks aan het profiel van de VPRO. 'Onze doelsteling is nog steeds om onafhankelijk, nieuwsgierig en onbevooroordeeld naar de wereld te kijken en daar creatief verslag van te doen.' Tv-recensent van de Volkskrant Jean-Pierre Geelen vindt dat de VPRO een sterk verhaal brengt, waarbij ze vast houdt aan het eigen profiel. 'Tot mijn eigen verbazing komen er ook goede dingen voort uit de bezuinigingen. Het dwingt omroepen om kritisch na te denken over zichzelf en over hun koers.'

Wijfjes juicht dit aanscherpen van het profiel toe. De VPRO krijgt steeds meer focus en richt zich meer op bepaalde onderwerpen. Daarmee toornt de reorganisatie niet veel aan de kern van de VPRO. 'Traditioneel gezien richten ze zich op intelligente programma's en kiezen voor originele onderwerpen. Dat blijft zo.'

De VPRO is nog steeds te omschrijven als een keurmerk, zegt Geelen. 'Als iets van de VPRO is, weet ik dat het geen onzin is.'

Onontkoombaar is dat de gehele Publieke Omroep door de bezuinigingen meer televisie gaat herhalen en inkopen. De VPRO maakt nu tweederde van de programma's zelf. Dat houden we zo, aldus Van der Meulen. De omroep blijft zich richten op buitenland, wetenschap en duurzaamheid, geschiedenis, film en drama, muziek, boeken en jeugd.

VPRO-icoon Wim de Bie, bekend van satireprogramma Van Kooten en De Bie, ziet de toekomst positief. De VPRO blijft gewoon de VPRO, de omroep waar hij zich na al die jaren nog steeds het meest thuis voelt. 'Kwaliteit gaat winnen bij de Publieke Omroep, daar geloof ik in.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden