Kern van Trumps speech: als elk land vooral aan zichzelf denkt, komt het vanzelf goed

Samen voor ons eigen: dat was de boodschap van Donald Trump woensdag, voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. De Amerikaanse president betoogde dat nationalisme een internationaal belang dient: als elk land in de eerste plaats aan zichzelf denkt, komt het vanzelf goed met de wereld.

Donald Trump spreekt woensdag het publiek toe bij de opening van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York.Beeld epa

'Voor mij als president is het altijd America First', zei Trump, in zijn debuut op het wereldpodium in zijn eigen achtertuin. 'En dat zouden jullie met jullie landen ook moeten doen.'

De andere kant van die doctrine is dat landen zich ook minder moeten bemoeien met andere landen. 'Sterke soevereine naties laten andere naties met andere waarden, andere culturen, andere dromen niet alleen voortbestaan, maar werken er ook mee samen, op basis van wederzijds respect. Sterke soevereine landen laten hun volk hun eigen toekomst en lot in handen nemen. In Amerika proberen we onze manier van leven niet aan anderen op te leggen, maar laten het een glanzend voorbeeld zijn.'

Soevereiniteit

Daarmee speelde Trump de landen in de kaart die baat hebben bij zo min mogelijk bemoeienis van anderen. 'Soevereiniteit', de kern van Trumps speech, is normaal gesproken een begrip dat landen als Rusland en China gebruiken om hun eigen opvattingen over democratie en vrijheid te beschermen. De Amerikaanse president gebruikte het dinsdag twintig keer.

Zijn voorganger Barack Obama gebruikte het woord de afgelopen twee jaar één keer: in 2015, toen hij het had over de geschonden soevereiniteit van Oekraïne door de Russische annexatie van de Krim. Trump noemde de soevereiniteitsschending van Oekraïne overigens wel, zonder Rusland te noemen.

Liveblog teruglezen

President Trump heeft dinsdag zijn eerste toespraak voor de Algemene Vergadering van de VN gehouden. De man die tijdens de campagne zeer kritisch was over het functioneren van de organisatie, bleek in zijn speech relatief mild voor de VN, maar hard voor zijn belangrijkste vijanden. Voor Noord-Korea had hij een duidelijke boodschap: de totale vernietiging wacht als de VS zich moet verdedigen tegen het land. Lees in het liveblog zijn belangrijkste uitspraken - en de reacties erop - terug.

Zo werd duidelijk de hand zichtbaar van Stephen Miller, na het vertrek van Stephen Bannon en Sebastian Gurka de laatste harde nationalist in het Witte Huis. Toch was Trump niet zo isolationistisch als hij eerder is geweest. Hij had het over de 'prachtige visie' van de Verenigde Naties, en over de noodzaak van samenwerking. Hij sprak over Amerika's 'toewijding' aan de vrijheid, ook die van andere landen, en wees op de soldaten die zijn gesneuveld 'op de stranden van Europa, in de woestijnen van het Midden-Oosten en in de oerwouden van Azië'. Hij noemde de VN-vredesmissie in Afrika 'van onschatbare waarde' en zei dat Amerika humanitaire hulp zou blijven bieden en zou blijven investeren in steunprogramma's, van malariabestrijding tot het stimuleren van vrouwelijk ondernemerschap.

Dat zouden toevoegingen kunnen zijn geweest van andere adviseurs, zoals VN-gezant Nikki Haley. Zij zat echter nog steeds wat ongemakkelijk achter bij de Amerikaanse delegatie in de zaal, tussen de rest van de wereld. Een andere tegenstelling was dat er wel degelijk grenzen blijken te zitten aan de veelgeprezen soevereiniteit.

Noord-Korea, Iran en Venezuela kregen ervan langs, met het argument dat hun leiders niet goed voor hun eigen volk zorgden. Amerika bemoeit zich met niemand, tenzij het dat wel doet.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson en VN-gezant Nikki Haley.Beeld epa

Noord-Korea: 'Totale vernietiging'

'Niemand heeft meer minachting voor andere landen of het welzijn van zijn eigen bevolking dan het bewind van Noord-Korea', zei Trump. Hij wees op de hongersnood die miljoenen Noord-Koreanen het leven heeft gekost, en de gevangenschap, marteling, executie en onderdruking van 'ontelbare anderen'. En daar komt de nucleaire bedreiging bovenop.

Wat te doen? De afgelopen weken zijn tot twee keer toe sancties opgelegd aan Noord-Korea. Trump dankte daarvoor de VN-Veiligheidsraad, met name Rusland en China. Maar even eerder noemde hij het een 'schande' dat er landen zijn die handelen met het Noord-Koreaanse regime, en het land 'bewapenen, ondersteunen en financieren'. Dat zijn ook Rusland en (vooral) China, maar die werden niet met name genoemd.

Trump nam zijn toevlucht tot twee wapens uit zijn retorische arsenaal: beledigen en bedreigen. 'Rocket man is op een zelfmoordmissie voor hemzelf en zijn regime', zei Trump over Kim Jung-un. En: 'De Verenigde Staten hebben veel geduld, maar als het gedwongen wordt zichzelf of zijn bondgenoten te verdedigen, dan hebben we geen keuze dan Noord-Korea totaal te vernietigen.'

Natuurlijk hoopte Trump dat dat niet nodig was. Hij maakte er een test van voor de VN. 'Dit is waar de Verenigde Naties voor bedoeld zijn. Laten we zien hoe ze het doen.'

Oude vijanden

Iran
Met de benoeming van Iran tot schurkenstaat, dinsdag in zijn rede, herrees ook een tweede lid van de oude As van het Kwaad. Volgens Trump exporteert het 'moorddadige regime' voornamelijk 'geweld, bloedvergieten en chaos', en 'ondermijnt het de vrede in het gehele Midden-Oosten'. Maar de nucleaire raketdreiging ziet Trump nog steeds als grootste probleem. Het door de Verenigde Staten en vijf andere landen in 2015 gesloten akkoord met Iran, waarmee de verrijking van uranium voor kernwapens voor tien jaar werd stopgezet, is volgens Trump 'een van de slechtste en eenzijdigste transacties waar de Verenigde Staten ooit zijn ingestapt'. Sterker nog, het akkoord 'zet Amerika te kijk'.

Daarmee herhaalde Trump de harde woorden uit zijn campagne: het Iran-akkoord is een van de diplomatieke erfenissen met een Obama-stempel, die voor Trump en veel andere Republikeinen alleen om die reden al bij het oud vuil moeten. Maar de vraag is of Trump zich uit het akkoord durft terug te trekken.

De Franse president Emmanuel Macron wierp zich dinsdag op als verdediger van de deal, die hij 'solide, robuust en verifieerbaar' noemde en 'essentieel voor de vrede'. Het schrappen ervan zou 'een serieuze fout' zijn, zei hij.

Venezuela
De nieuwe boosdoener voor Trump is Venezuela, om precies te zijn Hector Maduro, de dictator die 'een eens welvarend land naar de rand van de afgrond heeft geleid'. Trump noemde de Venezuelanen 'buren en vrienden', die zwaar te lijden hebben onder het corrupte regime. 'Het probleem in Venezuela is niet dat het socialisme verkeerd is geïmplementeerd, maar juist dat het socialisme volgens het boekje is geïmplementeerd.'

'De situatie is totaal onacceptabel, en we kunnen niet aan de kant blijven staan', zei Trump, die een paar weken geleden zelfs dreigde met militair ingrijpen. Dat roept herinneringen op aan eerdere ingrepen van de Amerikanen in hun Zuid-Amerikaanse achtertuin, en lijkt lastig te rijmen is met Trumps gehamer op soevereiniteit. Maar Trump vindt Maduro zijn eigen volk heeft verraden, en de macht heeft gestolen van de volksvertegenwoordigers.

'De democratische instituties worden vernietigd', constateert hij. En dat vindt hij een probleem (dat in andere landen deze instituties niet eens bestaan, is daar geen probleem). Vorige maand hebben de Amerikanen al financiële sancties opgelegd die effect lijken te hebben. Trump zegt 'verdere actie te ondernemen als het bewind van Venezuela door blijft gaan met het volk zijn autoritaire wil op te leggen'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden