Kerken corrigeren maar weinig pastores na seksueel misbruik

Het aantal pastores dat zich schuldig heeft gemaakt aan seksueel misbruik en vervolgens namens de kerken is gecorrigeerd, is op de vingers van één hand te tellen....

Van onze verslaggever

Henk Müller

AMSTERDAM

Dit zegt ds J. van der Werf van de Interkerkelijke Stichting tegen seksueel misbruik in pastorale relaties, een organisatie waarin vrijwel alle kerkgenootschappen samenwerken. Begin deze week maakte Van der Werf namens het meldpunt van de stichting, het omroeppastoraat van IKON en RKK/KRO, bekend dat er sinds de stichting in 1992 met haar werkzaamheden begon vierhonderd meldingen van seksueel misbruik zijn binnengekomen.

Dat is volgens Van Der Werf nog maar het topje van de ijsberg. De stichting werkt met vijftien vertrouwenspersonen. 'We hebben van die vertrouwenspersonen en van de klagers zo veel signalen over misbruik gekregen, dat de vierhonderd geregistreerden nog maar een heel klein begin zijn.'

Hoewel de meeste meldingen van seksueel misbruik van katholieken kwamen, denkt zij dat de katholieke kerk in dit opzicht niet slechter scoort dan andere kerkgenootschappen. Het idee dat seksueel misbruik vooral met jongens rommelende r.k.-priesters zou betreffen, klopt volgens haar evenmin. Driekwart van de klagers bestaat uit vrouwen.

Sinds een jaar heeft de r.k.-kerk een 06-nummer waar katholieken kunnen praten over seksueel misbruik. Dat gebeurt anoniem. Als klagers niet alleen gehoord willen worden, maar een proces bij de wereldlijke rechter willen aanspannen, worden ze doorverwezen.

Als slachtoffers willen dat de kerk zelf maatregelen neemt, worden ze doorgestuurd naar vier 'gedelegeerden' die de procesgang bewaken. De bisschoppen hebben erin toegestemd dat zij de belangen van de klagers behandelen. Dat is opmerkelijk omdat een bisschop de hoogste instantie is in zijn bisdom en zelden bevoegdheden overdraagt.

Volgens Van der Werf gaat slechts een enkeling naar de rechter. D. Elie werkt bij het kerkgenootschap voor 'Hulp & Recht', die het 06-nummer beheert. Zij wil voorlopig niets zeggen over het aantal klagers: ' Het gaat om heel delicate zaken. Ook moet de anonimiteit worden gewaarborgd.'

Elie spreekt het vaak gehoorde argument tegen dat het verplichte priestercelibaat een oorzaak zou kunnen zijn van seksueel misbruik. 'Vaak wordt meteen het celibaat als oorzaak aangewezen. Afschaffing daarvan zou de beste remedie zijn tegen seksueel misbruik in pastorale relaties. Maar een oorzakelijk verband is nooit aangetoond.'

Van der Werf zegt dat het percentage daders van seksueel misbruik onder pastores niet hoger ligt dan in andere beroepen die hulp verlenen. Zij is er wèl van overtuigd dat celibaat en seksueel misbruik met elkaar te maken hebben: 'Hoewel ik de mate waarin celibaat leidt tot uitwassen, niet wil overschatten.'

Uitgangspunt van de schattingen over aantallen is Amerikaans onderzoek waaruit bleek dat 12 procent van mensen die pastorale taken vervulden, zich schuldig had gemaakt aan seksueel misbruik. In Nederland zijn Amerikaanse onderzoeken naar seksueel misbruik in hulpverlenende beroepen overgedaan en de uitkomsten weken niet af van de Amerikaanse cijfers.

In de r.k.-kerkprovincie werken honderdduizenden vrijwilligers. Zelfs als maar 10 of 20 procent van hen pastoraal werkzaam is, zou dat, uitgaande van de Amerikaane cijfers, betekenen dat duizenden zich aan seksueel misbruik hebben schuldig gemaakt. Van der Werf ontkent dat niet. 'Bij onze berekeningen gaan we uit van mensen die pastorale taken verrichten, dat zijn dus niet altijd ambtsdragers, maar ook vrijwilligers. Ik spreek niet voor niets van een topje van de ijsberg.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden