Update

Kenyatta kwam als 'burger' naar Haags Strafhof en zei niets

Uhuru Kenyatta heeft het presidentschap van Kenia tijdelijk neergelegd om vanmorgen als privépersoon voor het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag te kunnen verschijnen. Hij heeft zelf niets gezegd tijdens zijn hoorzitting. Zijn advocaat eiste vrijspraak.

President Uhuru Kenyatta (M) van Kenia arriveert bij het Internationaal Strafhof (ICC). Een grote groep Keniaanse parlementsleden en inwoners van het land zijn speciaal naar Den Haag afgereisd om hun president te steunen. Beeld ANP

Hij is gedagvaard voor een hoorzitting, omdat hij is aangeklaagd voor zijn veronderstelde rol bij het massale geweld na de omstreden presidentsverkiezingen in 2007. Het geweld kostte aan in ieder geval 1.133 Kenianen het leven.

Het is voor het eerst dat een 'staatshoofd' zich verantwoordt voor een internationaal hof in Den Haag. Eerder verschenen alleen staatshoofden voor internationale rechters in Den Haag die al van het pluche van de macht waren verdreven, zoals de ex-presidenten Slobodan Milosevic (Joegoslavië), Charles Taylor (Liberia) en Laurent Gbagbo (Ivoorkust).

Kenyatta wil niet als staatshoofd voor het ICC verschijnen en heeft daarom tijdelijk de macht overgedragen aan zijn vice-president, William Ruto. Bijzonder is dat Ruto al wél bij het Strafhof terechtstaat, op verdenking van vergelijkbare misdaden.

Kenyatta en Ruto golden eind 2007 als politieke tegenstanders. Bij het geweld na de verkiezingen destijds kwamen meer dan duizend mensen om het leven en raakten ruim een half miljoen mensen dakloos. Het tweetal smeedde een coalitie voor de verkiezingen van 2013, waarbij zij als winnaars uit de bus kwamen.

Strafhof van het lijf houden

Hun samenwerking, zo menen veel kenners, is er vooral op gericht om zich het Internationaal Strafhof van het lijf te houden. De zaak tegen president Kenyatta is al vijf keer verdaagd. Onlangs vroeg de hoofdaanklager van het ICC om uitstel voor onbepaalde tijd, omdat het bewijs tegen de Keniaanse president nog altijd niet rond is.

Volgens de aanklagers werkt de regering van Kenia niet goed mee bij het verzamelen van bewijs. Daardoor is er volgens de ICC-aanklagers onvoldoende om Kenyatta veroordeeld te krijgen. Kenyatta zegt onschuldig te zijn, de reden waarom er volgens hem geen bewijs is tegen hem.

De bijeenkomst in het ICC in Den Haag van vanmorgen betreft geen rechtszitting, maar een zogeheten 'statusconferentie'. De conferentie' van deze week, met ruim 120 Keniaanse parlementsleden die als 'steun' voor de president naar Den Haag zijn afgereisd, betreft een aparte bijeenkomst. De aanklagers willen dat Kenyatta documenten zoals bankgegevens en telefoongesprekken overhandigt, maar daarvan is het nog niet gekomen.

Ook zijn steeds minder mensen bereid tegen Uhuru Kenyatta te getuigen. Een aantal heeft eerdere verklaringen ingetrokken. Critici van de Keniaanse president menen dat dit is gebeurd onder grote druk van de Keniaanse autoriteiten. Eerdere getuigen zouden zelfs zijn verdwenen, of vermoord.

Kritisch kruispunt

De zaak, zo hebben de rechters al laten weten, bevindt zich op een 'kritisch kruispunt'. Niet alleen omdat de kans bestaat dat de vervolging zal worden stopgezet, maar vooral ook omdat met het beëindigen van de zaak tegen de Keniaanse president de toekomst van het Strafhof op het spel staat.

Het ICC is tot nu toe vooral gerechtelijke onderzoeken begonnen tegen mensen uit Afrika. Dat heeft ertoe geleid dat het Internationaal Strafhof op dat continent steeds meer als een 'westers complot' wordt gezien, ook al is de hoofdaanklager, Fatou Bensouda, een vrouw uit Gambia. Landen als de Verenigde Staten en Groot-Brittannië lieten voorafgaand aan de verkiezing van de verdachte Kenyatta en Ruto weten dat dit 'gevolgen' zou hebben. Als antwoord hierop heeft de Afrikaanse Unie (AU) zich als één blok achter de Keniaanse president geschaard.

De westerse landen laten inmiddels blijken de voorkeur aan goede betrekkingen met Kenia te geven boven de mogelijke rechtsgang van president Kenyatta. Het toekomstig functioneren van het Internationaal Strafhof kan door deze opstelling in hoge mate worden beïnvloed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden