Kellyanne Conway: de vrouw die consequent blijft liegen voor de baas

'Onvoorwaardelijke trouw aan iemand die dat niet waard is'

Ze zit even in de coulissen, maar Kellyanne Conway is klaar voor een terugkeer. Want als je het een jaar volhoudt in het Witte Huis van Donald Trump, dan ben je iemand. Ze is altijd bereid voor hem in de bres te springen, al lijkt ze hem niet eens te mogen.

Conway zette de toon met haar 'alternatieve feiten', de dag na de inauguratie. Beeld epa

Ze is er nog steeds. In tegenstelling tot Mike Flynn, Michael Dubke, Reince Priebus, Sean Spicer, Anthony Scaramucci, Omarosa Manigault en Stephen Bannon zit Kellyanne Conway nog steeds in het Witte Huis, ergens. In tegenstelling tot de voormalige veiligheidsadviseur en de voormalige stafchef en de voormalige chefstrateeg en die hele trits van voormalige communicatiefiguren heeft Kellyanne Conway nog steeds een rol in het theater van Donald Trump - ook al staat ze nu in de coulissen.

Er wordt gefluisterd dat ze zich opmaakt voor een terugkeer voor het voetlicht, straks, als rond de eerste verjaardag van het presidentschap een nieuwe uittocht van andere acteurs wordt verwacht. Haar ster is rijzende, volgens de geruchten: nieuwssite Politico noemt haar zelfs als mogelijke opvolger van chefstaf John Kelly, die deze week bijna in ongenade viel.

Beeld Charis Tsevis

Het gezicht van de entourage van Trump

Hoe dan ook: als je het een jaar volhoudt, in dit Witte Huis, dan ben je iemand. En misschien is Conway zelfs wel het gezicht van de entourage van Trump. De voetsoldaat. Een van de tragische figuren die het bewind mogelijk maken.

Zíj zette de toon, met haar 'alternatieve feiten', de dag na de inauguratie. Daarmee verdedigde zij 'het grootste toeschouwersaantal aller tijden', dat volgens woorvoerder Sean Spicer bij de installatie van Trump aanwezig zou zijn geweest. Hoewel foto's bewezen dat dat niet zo was, is het Witte Huis het hele jaar op deze voet doorgegaan. Conways woorden zijn een begrip geworden.

(Eigenlijk had ze 'alternatieve informatie' willen zeggen, zei ze later, een formulering die veel onschuldiger is. Maar Trump was zo blij met de ophef, dat ze het zo maar heeft gelaten).

Liegen als gelofte van loyaliteit

Er is een theorie dat liegen voor de baas in feite een gelofte van loyaliteit is. Hoe schaamtelozer de leugen, hoe groter de trouw. Conway is daarvan het levende bewijs. 'Zij werd de favoriete verdediger van de president in de tv-programma's', schrijft Michael Wolff in zijn boek Fire and Fury, over het eerste halfjaar in het Witte Huis. 'Ze gaat in de bres van de muur staan en vangt de hele dag kogels op', zei Steve Bannon tegen The Atlantic. 'Dat is iets wat je niet kunt leren.'

Tegelijkertijd denkt ze privé heel anders over hem. Als Trump in een gesprek ter sprake komt, rolt ze met haar ogen of ze staart zuchtend voor zich uit, aldus Wolff. 'Ze lijkt Trump als een absurd figuur te zien, als een uitputtende uitvergroting.'

Die dubbelhartigheid wordt ook gevangen door de satirische show Saturday Night Live, waarin een Conway-persiflage een belangrijke bijrol vertolkt. 'Ik zit met handboeien aan je vast, voor de rest van de geschiedenis', mompelt ze, zonder dat Trump het hoort. Misschien is juist dat het bewijs van ware loyaliteit: het besef dat degene aan wie je je overlevert het eigenlijk helemaal niet waard is om je aan over te leveren.

Haar moment

Maar Kellyanne Conway (50) realiseert zich dat dit ook haar moment is. Zij hóórt in dit Witte Huis. Geboren als dochter van een vrachtwagenchauffeur en een casinomedewerkster in een industriestadje in New Jersey, komt zij van alle leden van de Trump-entourage het dichtst bij de blue collar-werkers die hij zegt te vertegenwoordigen. Ze ging weliswaar studeren, werd een cheerleader, trouwde een aan Harvard en Yale opgeleide advocaat en woont nu in een huis van 6 miljoen dollar in een dorpje aan de Hudson bij New York, maar ze bleef toch een beetje in de marge hangen. Ze werd politiek stemmingpeiler voor Republikeinen en rechtse organisaties, maar zat niet in de Republikeinse hoofdstroom. Ze onderzocht de conservatieve rafels van Amerika. Ze onderzocht onder meer de Amerikaanse houding tegen immigranten en suggereerde als een van de eersten dat er in wit laagopgeleid Amerika stemmen te halen moesten zijn met een harde xenofobische agenda.

Trump kende haar van tv - ze was sinds eind jaren negentig een van de drie blonde rechtse vrouwen die bij verschillende zenders kwamen opdraven om het blonde rechtse geluid te vertolken - en kende haar ook van een bewonersvergadering van zijn appartementencomplex op Manhattan. De bewoners wilden de naam Trump van het gebouw laten verwijderen, Conway en haar man, die nog een rol heeft gespeeld bij de afzettingsprocedure van Bill Clinton, waren tegen en wonnen het pleit.

Maar Trump leerde haar pas echt kennen toen de rechtse geldschieters Robert Mercer en zijn dochter Rebekah haar in augustus 2016 met Steve Bannon aan het hoofd van zijn campagne plaatsten.

President Trump ontmoet de leiders van de HBCU (Historically Black Colleges & Universities), Kellyanne Conway op de bank. Beeld ap

Conways rol bleek cruciaal. Toen veel Republikeinen zich van Trump afkeerden, na de openbaarmaking van de grab-em-by-the-pussy-tape, bleef zij zitten. Ze noemde zijn opmerkingen 'onverdedigbaar', maar verdedigde ze toch. Het waren maar woorden, en hij had er nooit naar gehandeld, zei ze. Als zij Trump kan blijven steunen, kan ik dat ook, dachten veel twijfelende vrouwen. Zonder Kellyanne hadden we het niet gered, zou Bannon later zeggen.

Trump heeft nog drie vrouwelijke luitenanten. Zijn dochter Ivanka, die door velen wordt gezien als de First Lady. Hope Hicks, de pr-vrouw/vertrouwenspersoon/surrogaatdochter die een van de belangrijkste intermediairs is tussen de president en de rest van de wereld. Sarah Huckabee Sanders, de woordvoerder die zo verveeld kan liegen dat het bijna geen opwinding meer veroorzaakt. Het is een van de paradoxen van Trump, dat hij ondanks zijn misogynie en seksisme als president zo op vrouwen leunt. Wolff: 'Ze begrijpen hem beter, vindt hij. Ze zijn betrouwbaarder. Ze hebben geen eigen agenda. Ze willen niets anders doen dan het steunen van een man. Trump dus.'

De volle acht jaar

Maar Conway gaat daarin wel heel ver, vinden Ivanka en haar man Jared Kushner. Ze kijken op haar neer, op deze volkse vrouw en op haar tomeloze trouw. Ze noemen haar 'nagels', aldus Wolff - vanwege de ordinaire lengte daarvan. Conway mag dan misschien het gezicht van het bewind van Trump zijn, maar het is geen mooi gezicht. Want Conway doet niets om Trumps woede, impulsiviteit en missers te filteren; ze maakt ze alleen maar erger. 'Ze maakte er een opera van. Ze neemt de gewenste loyaliteit te letterlijk.'

Jared en Ivanka maken duidelijk dat ze weg moet, en huilend dient ze haar ontslag in. Maar Trump wil dat ze blijft. De volle acht jaar, zegt hij. Ja, hij manoeuvreerde haar even naar de achtergrond, en dus doet ze nu iets met drugsverslaving, in de coulissen van het Witte Huis. Het wachten is op een bres om in te springen.

Conway. Beeld reuters

Één jaar Trump

Media over één jaar Trump
Donald Trump is een jaar president van de VS, aanleiding voor terugblikken door media en columnisten. Was het wel zo erg als velen vreesden?

Alle dagen in het nieuws
Na zijn inauguratie op 20 januari 2017 heeft Donald Trump op alle mogelijke manieren het beeld bepaald. Scroll hier door de opvallendste beelden.

Raad Trumps cijfers
Een jaar is Donald Trump nu president van Amerika. Hoeveel daalden zijn waarderingscijfers, hoeveel illegalen zette hij uit en hoeveel gingen de belastingen omlaag? Raad het zelf, in deze quiz.

Trumpfilter
Nieuws over Donald Trump: we kunnen ons voorstellen dat het nogal overdadig overkomt. Daarom verdelen we het in verschillende categorieën. Wat is echt belangrijk, wat eigenlijk gewoon business as usual en wat is vooral afleiding?

Trump zou alles anders gaan doen,
wat is daarvan terecht gekomen in zijn eerste jaar?
Amerika-correspondent Michael Persson maakt de balans op.

Beoordeel Trump niet alleen op zijn uiterlijk vertoon, zegt buitenlandanalist Ian Brzezinski. 'Hij wil alles anders doen. Maar kijk eens hoe hij uiteindelijk de Navo steunt.'

Kellyanne Conway is altijd bereid voor Trump in de bres te springen. En ze zit nog steeds in het Witte Huis, ergens. Een profiel.

Loes Reijmer duikt in het taalgebruik van Trump op Twitter, en ontdekt dat dit eigenlijk best aardig is, op een bepaalde manier.

Trump maakt ook op het gebied van de rechtspraak haast met het afbreken van de erfenis van Obama. Hij schuift in hoog tempo door en door conservatieve rechters naar voren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.