Kees the boy is onbedoeld grappig

Boekenweek

Een jolige Goethe, leuke Hirs en vreemde Thijssen trof Arjan Peters aan, ofwel drie varianten van humor.

Foto Io Cooman en Eva Roefs

Een prachtige roede van een halve voet lang, die 'hoog uit je lendenen veert, steeds als je lief het begeert'. Een lief figuurtje dat 'zacht en skeletloos lijkt als een schelpdier', zo lenig als zij is. Dat verwacht je niet meteen van Johann Wolfgang von Goethe, maar in de elegieën en epigrammen van Goethes Erotica (De Wilde Tomaat; euro 20,-) laat hij merken zich als eind-dertiger vermaakt te hebben met de jonge weduwe Faustina te Rome, respectievelijk de gymnastische Bettina te Venetië.

Zwans vindt hij een vervelend woord, het Griekse phallos of het Latijnse mentula ligt hem beter. 'Mentula komt van mens, de zwans is meer iets van achter,/ En aan de achterkant heb ik nu eenmaal het land.' Bij het vertalen van Goethes distichons heeft vakman Peter Verstegen binnenrijmen toegevoegd, en vooral die maken deze uitgave de moeite waard, want onbedaarlijk grappig of opwindend schunnig zijn de teksten niet. Goethe was zó veelzijdig dat hij zelfs ongeëvenaard flauw kon zijn.

Tweede categorie: bedoeld grappig, en nog leuk ook. In gestammelte werke van onze eigen dichter en componist Rozalie Hirs staan vertalingen van haar werk, naar het Duits en Spaans tot en met Litouws (Kookbooks; euro 22,90). Haar gedicht over een vrouw alleen op een doodenge motelkamer, die haar doet denken aan 'ongewilde orgaandonatie' en aan een echtpaar op huwelijksreis dat hier is bedwelmd en ontvoerd, krijgt door de vertalingen ('unfreiwillige organ-spende') iets van een tijdig ontkomen toeriste die in wanhoop een politiedossier laat opstellen. Hirs zingt het uit in vele tongen.

Laatste categorie: onbedoeld grappig. Dat is Kees the boy van Theo Thijssen, een printing-on-demand uitgave van vertaler Bas Voorhoeve (mijnbestseller.nl; euro 20,72). Het initiatief is sympathiek. Kees eindelijk wereldberoemd!

Dat had ik gehoopt. Maar het Engels is hopeloos. Om te beginnen: was A Boy Named Kees niet beter geweest? Thijssen over vaders begrafenis: 'Toen was onverwachts buurman Peters tussen de bomen vandaan gekomen, die had daar toch nog staan te kijken.'

Dat wordt: 'Then unexpectedly neighbour Peters had appeared from under the trees, and he had stood there looking.'

Spookachtige kerkhofscène, met die starende Peters die uit de grond verrijst. Zo staat er op elke pagina wel iets geks. Laat deze boy een voorzet zijn die leidt tot de eerste acceptabele Engelse Kees.