Keer terug naar het denken dat stoelt op feiten en niet op vooroordelen

Met zijn treurzang op het verdwijnen van de bijlage Letter & Geest van Trouw ontpopt ook Martin Sommer zich als bange witte man, betoogt Guido Derksen....

In zijn rubriek ‘Gemengde berichten’ (Forum, 1 juni) sluit Martin Sommer aan in de rij bange, voornamelijk witte mannen die in iedere allochtoon een crimineel of een zelfmoordterrorist zien. Hij betreurt het verdwijnen van de Trouw-bijlage Letter & Geest, waarin een vast clubje onheilsprofeten keer op keer hun irrelevante angstjes en kortzichtige xenofobie mocht ventileren.

Sommer vindt het opdoeken van het bewuste katern ‘een groot verlies’; nu kan er niet meer gedineerd worden in dit neoconservatieve driesterrenrestaurant, nu kunnen de dingen niet meer bij naam worden genoemd. En dat, aldus Sommer, terwijl er nog genoeg onbehaaglijke onderwerpen overblijven. Hij wijst verontrust op het feit dat het SCP aangeeft dat in 2015 de helft van de inwoners van de grote steden allochtoon is. Dat getal is nergens anders in Europa zo hoog, zegt veelvrezer Sommer.

Nee, dat haalt je de koekoek: nergens anders in Europa wordt zo rigide geregistreerd wie autochtoon of allochtoon is (Nederland is daar van oudsher sterk in; in de Tweede Wereldoorlog werd de etnische herkomst van burgers ook al nauwgezet bijgehouden).

Als men in grote steden in Engeland, Frankrijk of Duitsland dezelfde definities voor autochtonen en allochtonen zou hanteren als in Nederland, ziet het beeld er totaal anders uit. Bovendien: wat zegt de rigide rubricering in autochtoon-allochtoon nog in de caleidoscopische, veelgelaagde werkelijkheid anno nu? Ik roep in herinnering dat bijvoorbeeld koningin Beatrix (en haar kinderen), ex-premier Ruud Lubbers en SCP-directeur Paul Schnabel zélf volgens de definities van het SCP allochtoon zijn. Ze wonen bovendien in een van de grote steden, dus in 2015 behoren ze tot die kennelijk gevreesde allochtone meerderheid. Is dat erg?

Trouwens, waarom moet het begrip ‘allochtoon’ voortdurend in verband gebracht worden met problemen als criminaliteit en terrorisme, iets wat Sommer – in navolging van de onheilsprofeten van Letter & Geest – tussen de regels door eveneens doet? Je zult maar een van die goedwillende Turkse, Indische, Surinaamse, Marokkaanse, Iraanse of Chinese Nederlanders zijn en voortdurend te horen krijgen dat je niet deugt. Zijn de allochtonen Beatrix, Lubbers en Schnabel soms ook crimineel?

Sommer maakt het in zijn rubriek nog bonter. Na zijn alarmistische melding over het jaar 2015 stelt hij dat dit gegeven in de verste verte nog niet is verwerkt. ‘Kijk maar naar de reactie van Herman Franke (Forum, 30 mei) op de column ‘Vuilnis’ van Martin Bril over de Marokkanen in Overtoomse Veld. Bril moet zijn kop houden, daar komt het op neer. Typerend.’

Flauwekul. Herman Franke had gewoon gelijk. De column van Martin Bril – doorgaans een begenadigd schrijver – bevatte kortzichtig populisme uit de onderbuik. Het zijn bange witte mannen als Martin Sommer die er medeverantwoordelijk voor zijn dat ruim een kwart van de Nederlanders inmiddels zeer negatief oordeelt over ‘allochtonen’ (onderzoek Motivaction), wie die allochtonen dan ook moge zijn. Pikant detail: 57 procent van de Nederlanders vindt dat de premier beslist autochtoon moet zijn. En dat terwijl we al twaalf jaar lang in Ruud Lubbers een officiële allochtoon als premier hebben gehad. Zó slecht deed hij het toch niet?

Nee, we moeten er maar eens aan wennen dat er ook gewone Nederlanders zijn met een bruin kleurtje, met kroeshaar, met een stukje stof op het hoofd of met een accent dat niet helemaal op het Achterhoeks, Limburgs of Fries lijkt. Laten we de Schepper – of het nu God, Allah, Iets of Helemaal Niets is – op onze blote knieën smeken om de terugkeer van het genuanceerde en niet-polariserende denken. Oftewel: het denken uit de hersens en niet uit de onderbuik, het denken gebaseerd op feiten en niet op vooroordelen. Dat is niet ‘sussend en ontkennend’ (Bart Jan Spruyt) – dat is moedig, constructief en realistisch.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden