Katja Schuurman: 'We moeten niet meer over seks praten, we moeten het meer dóén'

Katja Schuurman houdt graag één hand vrij bij het lezen van erotische verhalen. Maar in haar bloemlezing Verboden Vruchten is ook ruimte voor Vasalis.

Katja Schuurman. Beeld Frank Ruiter

Erotische verhalen: leuk voor af en toe of onmisbaar in je leven?

'Onmisbaar. Erotische verhalen en poëzie roepen zo veel emoties op, van verlangen en genot tot liefde en de angst de ander kwijt te raken. Ik zou nooit zonder die woorden kunnen. Twee weken geleden was ik bij De Wereld Draait Door om te praten over mijn bloemlezing Verboden vruchten, die in het kader van de Boekenweek uitkomt. De redactie had aan de andere gasten gevraagd of ze ook hun favoriete erotische tekst wilden meenemen. David Van Reybrouck noemde E.E. Cummings I like my body when it is with your body. Hij droeg het altijd bij zich. Dat herken ik.

'Ik dwaal nu misschien een beetje af: ik snapte vroeger nooit waarom mensen de Bijbel keer op keer lazen. Na zoveel jaar weet je toch wel wat er staat, zou je denken. Maar ik heb nu zelf een persoonlijke bijbel, waar ik dingen in schrijf die ik heb gelezen, of eigen inzichten en gedachten. Soms zijn het een paar mooie zinnen waardoor je hart opengaat. In dat bijbeltje staat M. Vasalis: Soms, als gij zwijgt en uit het venster schouwt. Ik heb het ook opgenomen in Verboden vruchten. Niet omdat het erotisch is, maar omdat het zo goed verwoordt hoe je kunt verlangen om helemaal in iemand op te gaan. Ik vind het hele gedicht mooi, maar dit vooral:

Dat ik u zien moet en u niet kan zijn,

van u gescheiden door mijn eigen

ogen,

dat gij daar zit, zo buiten mij geboren,

het doet als een geboorte pijn.

Westerse erotische verhalen, Zuid-Amerikaanse of Arabische?

'Nederlanders en erotiek: dan denk je toch al snel aan het woord bonkig. Belgen: dat gaat al meer richting poëzie. Nu nog, van Hugo Claus: ik ga huilen als ik dat lees.

Nu nog, nu ik op het punt sta over te

schakelen

Naar dat andere leven, leidt ze mij als

door zwart water

En loert en loenst naar mij door haar

gevaarlijke wimpers

En lacht als ik kletsnat opklim tegen

haar gouden berg.

'Wat ik leuk vind van de Arabische erotische literatuur, is dat het ons clichébeeld van de moslimwereld en seksualiteit zo onderuit haalt. Want wij denken dat seks er taboe is en stiekem. Maar als je de Arabische Bibliotheek leest van Hafid Bouazza, dan zie je dat erotiek al eeuwen geleden in de literatuur voorkwam.

'Maar ik kies toch voor Zuid-Amerikaans. Mijn moeder komt uit Curaçao. Ik weet niet of dat er iets mee te maken heeft, maar mijn hart gaat altijd open als ik in een Latijns-Amerikaans land ben. Het broeit daar meer, er hangt seks in de lucht, iedereen is lichamelijker, op een natuurlijkere manier dan hier, en dat vind ik heel prettig.'

Renske de Greef of Ilja Pfeijffer?

'Dit is niet te doen, dit kiezen. Het is voor mij altijd én én. Ze staan allebei in mijn bundel én ik ken ze persoonlijk ook zo goed. Oké: de schrijver Ilja adoreer ik, en ik ben gek op Renske - mag ik het zo verwoorden?

'Het eerste boek dat ik van Ilja las, was Het grote baggerboek. Daar zit een fragment in waar de baggeraar ergens in een ver buitenland naar de hoeren gaat. 'Godferdommy, zei ik, you pipe and you pipe but you let me not undress your onderbroekje what are we going to believe now? You want see? Zei ze. You want see? You are the kind of guy that want see? Ik wil je sleufje uitbaggeren, dacht ik. Let me bagger your slove. Let me shock full your little slootje. Let me good fikkie-fikkie. Oké, zei ze, en ze pelde d'r slipje van d'r billetjes.'

'Wat ik zo fantastisch vind: als je leest over die baggeraar, denk je: wat een ongelooflijke hork. Hij praat plat over seks, plat over zijn vrouw Babseflaps. En tegelijkertijd maakt Ilja hem ontroerend, want hij houdt heel veel van zijn bloedeigen baggerinnetje. Ik vind het knap, dat je taal die zo afstotend is, toch mooi maakt. Omdat de schrijver je laat meeleven met de hoofdpersonen.'

Tekst gaat verder onder de video.

Beeld Frank Ruiter

Goede seks of goed gesprek?

Ze slaat de handen voor de ogen: 'Nou ja! Zou jij dat kunnen beantwoorden? Ik wil niet de rest van mijn leven alleen maar praten. Maar ook niet alleen maar neuken. Ik heb wel eens een vriendje gehad, die was hartstikke lekker in bed, maar in een restaurant, werkelijk waar, was het enige dat hij deed: kijken naar mensen aan het tafeltje naast ons en dan commentaar leveren. Dan dacht ik: zou je niet je energie steken in een gesprek met mij? Die relatie heeft geen stand gehouden.

'Ik heb ook meegemaakt dat je elkaar op de meeste vlakken kunt vinden, maar seksueel niet. Of niet meer. Doe dan toch maar liever goede seks. Een goed gesprek kun je ook met vrienden voeren. Maar seks maakt je relatie exclusief.

'Een goed gesprek over seks bestaat ook, maar dat bedoelde ik niet toen ik in DWDD zei dat we in Nederland zo preuts doen. We moeten er niet per se meer over praten, we moeten het meer dóén. Van meer vrijen worden we allemaal gelukkiger. Natuurlijk, we zijn óók rationele, cultureel onderlegde wezens. Maar als we niks met onze driften doen, zetten ze zich om in boosheid en frustratie en chagrijn. Je zegt niet voor niks over iemand die negatief doet: die heeft zeker een poos geen seks gehad. En dan gaat het niet alleen over neuken. Aangeraakt worden heeft iedereen nodig.'

Slutshaming: strafbaar stellen of moet kunnen? (1)

'Strafbaar stellen. Het is betuttelend, maar doe het toch maar, om aan te geven dat dit niet is wat we normaal moeten vinden. Ik vind het ongelooflijk onterecht dat mannen macho's zijn als ze veel meisjes hebben gehad en vrouwen door die mannen door het slijk worden gehaald als ze seksueel net zo actief zijn als zij.'

Openbaar of privé?

'Dan zeg ik in principe privé. Niet omdat ik gegeneerd ben; ik heb al een hele poos geleden besloten dat ik me door mijn bekendheid niet wil laten beperken in wat ik wel en niet doe of zeg. Dat zou een opgelegde gevangenschap en censuur zijn, en waarom? Laat het beeld dat er van me bestaat - ik word nogal eens met seksualiteit in verband gebracht - er maar zijn.

'In het voorwoord schrijf ik dat ik mezelf voor het eerst heb gevingerd bij een passage van Zout op mijn huid van Benoîte Groult. Ook hier: geen seconde over getwijfeld of ik dat zou opschrijven. Het is mijn persoonlijke keuze uit de erotische wereldliteratuur. Dan zou het gek zijn niet te laten weten waar ik opgewonden van word.

'We kregen het bij DWDD ook nog over het begrip 'lezen met één hand' - die heb ik van P.F. Thomése. Van tevoren had hij nog tegen me gezegd: 'Vraag Matthijs of hij ook weleens met één hand leest. Dan krijgt hij in ieder geval rode wangetjes'.'

Erotische literatuur of erotische film?

'Literatuur. Door de suggestie. En dat je er zelf nog van alles bij kunt bedenken. Erotische films zie ik ook niet. Ja, weleens porno, maar keihard pompen met hard licht erop is geen erotiek.'

Slutshaming: strafbaar stellen of moet kunnen (2)?

'Strafbaar stellen is een laatste middel natuurlijk. Voorkomen dat het gebeurt, begint ermee dat vaders en moeders hun zonen vertellen over de schoonheid van intimiteit - als tegenwicht tegen de porno die ze zo gemakkelijk op internet kunnen krijgen en waarin de vrouw voornamelijk onderdanig aan de man wordt gemaakt. Ik ben zelf nooit zo'n liefhebber van porno geweest, maar mijn huidige liefje wel. Hij is er zeker een betere minnaar van geworden. Maar ik moet hem ook weleens zeggen: laten we nu even lief zijn samen.'

Seks op je 22ste of op je 42ste?

'Op mijn 42ste. Ik vond er de eerste jaren niet zoveel aan. Seks, het hoorde erbij, maar meer van: doe maar heel even, dan zijn we daar ook klaar mee en kunnen we uitgaan. Pas op mijn 24ste werd het leuker. En nu, met Freek, heb ik iemand die totaal bij me past en voel ik me helemaal vrij.

'Freek is veel jonger, 28. Hij is ambitieus, intelligent, gretig, hij verrast me en hij maakt me jonger. Als we met zijn vrienden op stap zijn, voel ik op mijn 42ste totaal geen leeftijdsverschil. Ik moet alleen soms tegen ze zeggen: zou je iets minder vaak fucking in één zin willen zeggen? Want dan zitten we in een restaurant en dan is het 'fucking lekkere wijn' en 'fucking gezellig' - en dat komt een beetje dom over.'

Aantrekkelijk of slim?

'Slim. Op school was ik een studiebolletje. Bijna irritant slim. Ook al spijbelde ik veel, ik haalde de hoogste cijfers van de klas. En toen werd ik op mijn 19de in één klap bekend als Jessica van Goede Tijden, Slechte Tijden. Met bijbehorend imago. Mensen gingen, serieus, heel langzaam tegen me praten en heel duidelijk articuleren, omdat ze dachten: die snapt er anders geen hol van. Dat was om gek van te worden. Ik ben coltruien gaan dragen om te bewijzen dat ik echt wel slim was. Liet merken dat ik moeilijke boeken las, maar dat kwam zo stompzinnig over dat ik het zelf niet eens geloofde - terwijl het wel waar was.

'Dat ligt achter me. Ik weet wat ik waard ben. En nu vind ik het een groot compliment dat mensen me op mijn 42ste nog steeds aantrekkelijk vinden. Nee: dat mijn lief me aantrekkelijk vindt. De rest is niet van wezenlijk belang.'

Katja Schuurman

19 februari 1975 Geboren in Bunnik
Vwo op het Montessori Lyceum in Zeist.

1995-1999 Goede Tijden, Slechte Tijden

2001 Costa (film en serie)

2003 Film Interview van Theo van Gogh (Gouden Kalf-nominatie voor Schuurman)

2005 Documentaire Prettig weekend, ondanks alles over de moord op Theo van Gogh

2005-2008 Tv-programma Katja versus de rest

2007 Oprichting onlineshop Return to Sender

2008-2010 comedy-serie S1ngle

2015 Tv-programma Katja's Bodyscan

2016 Tv-serie Vlucht HS13

Katja Schuurman woont samen en heeft een dochter uit haar eerdere relatie met Thijs Römer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden