KATHOLIEKE ILLUSTRATIE WEERSPIEGELING VAN RIJKE, ROOMSE LEVEN

Tien jaar voordat de Katholieke Illustratie zich van het woord 'katholieke' ontdeed (dat laatste gebeurde in 1968; het was prompt gedaan met het blad), blonk het tijdschrift nog uit in mooie, roomse trucs....

Niet bekend

Mea culpa, mea culpa, mea maxima culpa, maar onderwijl had de spraakmakende foto haar waarde als lokker van lezers bewezen.

Het incident rond de 'sterfbedfoto' wordt beschreven in Van strijdorgaan tot familieblad - De tijdschriftjournalistiek van de Katholieke Illustratie 1867-1968 (Otto Cramwinckel; ¿ 49,50), het proefschrift waarop Leonard Jentjens onlangs promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam. Het proefschrift is een uitputtende beschrijving van de geschiedenis van dit eertijdse familieblad voor katholieken ('De vriend van geheel het gezin').

Jentjens heeft zich manhaftig door bijna honderd jaargangen van de Katholieke Illustratie (in de jaren veertig was het blad enige tijd verdwenen) heen geworsteld en beschrijft minutieus de onderwerpkeuzen van het tijdschrift. Maar helaas blijft het daar dan ook bij. Het proefschrift verheldert weinig of niets over de plaats die de Katholieke Illustratie, decennia achtereen, binnen de katholieke bevolkingsgroep heeft ingenomen.

De wordingsgeschiedenis van het blad (1867, geïllustreerde tijdschriften raken in zwang en het katholieke volksdeel voelt zich bedreigd en moet dus ook een blad) wordt summier behandeld en nadien bevat het proefschrift veel te veel witte vlekken. Vragen als welke de invloed is geweest van katholieke instituties op de koers van het tijdschrift en in welke mate het blad van invloed is geweest op het wereldbeeld van katholieken, worden niet of onvoldoende beantwoord.

Ach ja, de Katholieke Illustratie. Voor vele generaties katholieken is het blad inderdaad een 'huisvriend' geweest.

Begonnen als zondagsblad (want op zondag moest er worden gelezen) en dan vooral bedoeld voor de meer belezen katholiek, groeide het uit tot een heus familieblad (maximale oplage: honderdvijftigduizend).

Met de fameuze fotorubriek 'Van het rijke Roomsche Leven' (geen jubilerende kapelaan of hij is in de Katholieke Illustratie geportretteerd) en vooral feuilletons die zich doorgaans in verre, onbekende oorden afspeelden.

En dan was er voor de jeugd natuurlijk nog de OKKI, Onze Kleine Katholieke Illustratie, met van die inzichtelijke tekeningen van diersoorten.

In 1968 verdween de Katholieke Illustratie. Uitgeverij Spaarnestad haalde eerst het woord 'katholieke' van de cover om enkele maanden later tot opheffing te besluiten. De secularisatie maakte dat er voor een katholiek gezinsblad geen plaats meer was. De Illustratie ging uiteindelijk op in de Nieuwe Revu, een blad dat - eufemistisch uitgedrukt - in geen enkel opzicht meer herinnert aan het rijke, roomse leven.

Marcel van Lieshout

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden