Profiel

Kasteelheer die geen tegenspraak duldt

De nieuwe minister van Justitie is een goede prater en daarmee de tegenpool van zijn voorganger Ivo Opstelten. In alles een klassieke liberaal: kleding, woning én opvattingen.

Beeld Wiebe Kiestra / Hollandse Hoogte

'Als ik een bekeuring krijg, kan ik mij er soms best makkelijk onderuit lullen.' Het is misschien niet zo'n nette uitspraak voor een aankomend minister van Justitie, maar wist Ard van der Steur veel, veertien jaar geleden, toen hij zich liet interviewen in De Groene Amsterdammer.

Het typeert hem. Ard van der Steur (45) is geen man van gezeglijkheid, maar van strijd. In de Tweede Kamer viel de voormalige advocaat op door zijn rappe debattechniek. Hij spreekt snel, duldt geen tegenspraak, gaat geen confrontatie uit de weg. Niet voor niets werd hij in 1991 de Nederlands kampioen debatteren. Ook in Den Haag voerde Van der Steur het hoogste woord: van alle VVD-Kamerleden sprak alleen fractievoorzitter Halbe Zijlstra vaker dan hij.

Extra goed spreken

'Ik was nooit zo'n fysiek ingestelde figuur', bespiegelde Van der Steur eens. 'Al vanaf de lagere school moest ik van me af praten om me staande te kunnen houden. Zoals blinden extra goed kunnen horen, zo kan ik extra goed spreken.'

Daarmee is Van der Steur de tegenpool van zijn voorganger, Ivo Opstelten. Ook op die andere bewindsman van Justitie, Fred Teeven, lijkt hij volstrekt niet. Ze komen beiden uit Haarlem, maar verder verschillen ze in alles: Teeven de zoon van een bankbiljettencontroleur, rugbyspeler, opgeleid tot jurist in de avonduren; Van der Steur de antiquairszoon, wijnliefhebber, lid van de Leidse studentenverenging Minerva - de vereniging waaruit doorgaans ministers van Justitie worden gerekruteerd.

In de zomer een hoedje

'Ik sta voor een klassiek-liberale manier van leven', introduceert Van der Steur zich tegenwoordig op zijn website. Zo ziet hij er ook uit: onberispelijk gekleed, oranje stropdas, een sigaar, in de zomer een hoedje. Hij is de zevende generatie in een familie van maatkleermakers - en dat zal niemand die hem ziet verbazen. Om het af te maken, bewoont Van der Steur een deel van een kasteel in Warmond. Zijn werkkamer in het parlement is ingericht als een soort dependance, met opgezette herten en hermelijnen en een staf aan beide deurposten.

De VVD zal hem ongetwijfeld hebben aangezocht om ook als een kasteelheer te heersen over het departement van Justitie. De liberalen menen dat ze duidelijke taal nodig hebben om dat ministerie mores te leren. Ze nemen het de ambtenaren kwalijk dat ze hun minister niet hebben behoed voor het incident met het bankafschrift van de deal met Cees H. Hoezo kwam dat bonnetje bij de redactie van Nieuwsuur terecht? En hoe konden ze de Tweede Kamer dan ooit hebben verzekerd dat er echt niets te vinden was op het ministerie? Van der Steur lijkt niet een man die met een half antwoord genoegen neemt.

Ard van der Steur in de Tweede Kamer. Beeld ANP

Bemiddelen

Hij liep zich al een tijd warm voor het ministerschap. Zijn eerste wetsvoorstellen diende hij reeds in: om mediation in het burgerlijk recht en het bestuursrecht mogelijk te maken. Door te bemiddelen tussen twee partijen in conflict zou de relatie tussen de ruziemakers kunnen worden hersteld - en de rechter zou minder overbelast worden.

Nu, als minister, zal Van der Steur zich niet alleen kunnen verschansen in zijn nieuwe ministerie. Hij zal ook de verhoudingen met coalitiepartner PvdA op orde moeten houden. Het moet blijken of hij behalve met duidelijke meningen ook overweg kan met fijnbesnaarde compromissen.

Beeld Phil Nijhuis

Alimentatie

Misschien helpt het dat hij het goed kan vinden met zijn PvdA-tegenspeler Jeroen Recourt. Ze presteerden het om geen ruzie te krijgen over de alimentatie, maar samen twee nieuwe wetten voor kinder- en partneralimentatie in elkaar te zetten. De twee hebben regelmatig etentjes samen. 'Man, wat is die jongen links', zei Van der Steur eens. 'Maar dat geeft niks, wij respecteren dat de ander wat zijn opvattingen betreft totaal in de war is.'

Onlangs nog verkondigde Van der Steur dat jihadreizigers de Nederlandse nationaliteit moesten verliezen, ook als dat zou betekenen dat ze statenloos werden. Advocaten die protesteerden tegen hogere griffierechten en kosten van de rechtsbijstand, joeg hij tegen tegen zich in het harnas. Voor een minister die ook namens de PvdA spreekt, zal Van der Steur iets moeten doen wat hij niet gewend is: een onsje van zijn eigen mening afhalen.

Fred Teeven. Beeld ANP

Teeven keert terug als Tweede Kamerlid voor VVD

De vorige week afgetreden staatssecretaris van Justitie Fred Teeven zal de benoeming tot Tweede Kamerlid door de Kiesraad aanvaarden, melden goed ingevoerde Haagse bronnen. Teeven (56) komt dan op de plaats van het vertrekkende VVD-Kamerlid Ard van der Steur. Die wordt vanmiddag door de koning beëdigd als de nieuwe minister van Veiligheid en Justitie.

Teeven stapte onverwacht tegelijk op met minister Opstelten van Justitie. De staatssecretaris nam ontslag uit solidariteit met Opstelten. De VVD-top had hierop niet gerekend, Teeven had mogen aanblijven als bewindspersoon.

Teeven, die de VVD-top nog niet heeft verwittigd van zijn terugkeer, zal onder geen voorwaarde iets met justitie gaan doen. Het wordt in de Haagse mores als politiek onhygiënisch beschouwd dat een terugkerende bewindspersoon zijn oude ministerie gaat controleren als Kamerlid. Meestal komen oud-bewindspersonen terug in het parlement na een kabinetsval.

Als hij wordt beëdigd als Kamerlid, wordt dat voor de derde keer. In een vorig leven was Teeven Kamerlid voor Leefbaar Nederland in 2002. De voormalig officier van justitie kwam in 2006 als Kamerlid voor de VVD terug. In 2010 werd hij staatssecretaris. Zijn mogelijke terugkeer oogstte gisteravond hoon op Twitter, waar Teeven onder meer werd uitgemaakt voor 'draaideurpoliticus'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden