Kasparovchess en het miljoenenverlies

'Vaak heb ik nagedacht over de wijze waarop het schaken de 21ste eeuw dient te worden binnengebracht. Met de oprichting van kasparovchess.com worden mijn ideeën eindelijk werkelijkheid.' Deze woorden sprak Gari Kasparov in 1999 bij de lancering van een ambitieuze internetsite waaraan hij zijn naam had verbonden....

Gert Ligterink

Kasparovchess.com werd opgericht in die malle periode waarin de interneteuforie geen grenzen kende en financiers achteloos miljoenen pompten in enthousiaste maar weinig realistische plannen. Het project had een curieuze constructie. Terwijl Kasparov en enkele hem welgezinde zakenlieden de meerderheid van de aandelen in handen hadden, werd de zakelijke en administratieve directie van kasparovchess gevoerd door een groepje Israelische aandeelhouders. De kiem voor een conflict was bij voorbaat gelegd.

In de begintijd leek het kasparovchess voor de wind te gaan. De site was populair want de kwaliteit van het gebodene was uitstekend. De reportages en analyses waren van hoog niveau en de topattractie was de rubriek kasparovexpress waarin Kasparov zijn eigen partijen besprak of de vloer aanveegde met de deelnemers aan het FIDE-wereldkampioenschap.

Maar na verloop van tijd kwamen problemen aan het licht. Geruchten over financieel wanbeheer gingen rond en werden versterkt door de verhalen van weggelopen medewerkers die klaagden dat ze hun geld niet hadden ontvangen. Lang heeft Kasparov geprobeerd het tij te keren. Hij stopte zelf gaten dicht en ging op pad om bij bevriende geldschieters steun te vragen.

De inspanningen waren vergeefs. Een paar maanden geleden verdween de site van het net en resteerde een miljoenenverlies. Veel ging mis. De Israelische directie weigerde instructies van hogerhand uit te voeren en sloot op eigen houtje een lening van anderhalf miljoen dollar bij de Israelische bank FIBI. Het blijkt een actie te zijn geweest die Kasparov zal achtervolgen. FIBI legt zich niet neer bij het verlies en tracht Kasparov persoonlijk aansprakelijk te stellen.

Voorlopig lijkt hem niet veel te kunnen gebeuren. Een poging van FIBI om Kasparov in de Verenigde Staten aan te klagen werd door een Amerikaanse rechter verworpen. Maar in Israel kan hij zich beter niet vertonen. Zijn paspoort zou worden ingenomen in afwachting van een mogelijk proces.

Het is een tegenvaller voor Kasparov die eind deze maand in New York een tweekamp zal spelen tegen het in Israel ontworpen computerprogramma Junior. Hij was van plan in Tel Aviv twee trainingspartijen tegen Junior te spelen maar ziet daar nu van af. Mocht hij de aanstaande tweekamp verliezen, dan weten we waaraan het ligt.

In afwachting van het geweld dat vandaag losbreekt in Wijk aan Zee, kijken we nog even terug naar het veel bescheidener toernooi in Hastings. Het werd gewonnen door de Deen Peter Heine Nielsen die zo in de voetsporen trad van de grote Bent Larsen die vaak en graag meedeed in Hastings en de editie van 1972/73 op zijn naam schreef.

Nielsen speelde een avontuurlijk toernooi. Hij begon met 3,5 uit 4, verloor toen tweemaal achtereen en kwam weer terug aan de top met twee overwinningen. Met andere woorden, hij had goede dagen maar ook hele slechte. Tegen de Engelse jeugdkampioen Luke McShane ging het lelijk mis:

McShane - NielsenHastings 2002/03

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 Pg8-f6 4. 0-0 Pf6xe4 5. Tf1-e1

Hij had geen behoefte de Berlijnse muur te slopen na 5. d4 Pd6 6. Lxc6 dxc6 7. dxe5 Pf5 8. Dxd8+ Kxd8.

5 ... Pe4-d6 6. Pf3xe5 Lf8-e7 7. Lb5-d3 0-0 8. Pb1-c3 Pc6xe5 9. Te1xe5 Le7-f6 10. Te5-e3

Een bekende stelling waarin zwart niets te vrezen heeft als hij de dreiging 11. Lxh7+ pareert met 10 ... g6. De volgende zet is aanzienlijk minder nauwkeurig.

10 ... Tf8-e8 11. Pc3-d5 Lf6-g5

Het loperpaar mag zwart niet zomaar opgeven.

12. f2-f4

Zie diagram 1

12 ... Lg5-h6

Of 12 ... Txe3 13. dxe3 Lh6 14. Dh5 met de dreiging g2-g4-g5.

13. Te3-h3 c7-c6

Er is geen alternatief. Wit dreigde de aanval beslissend te versterken met b2-b3 en Lc1-b2.

14. Pd5-e3 Pd6-e4 15. Ld3xe4 Te8xe4 16. Pe3-f5 Dd8-b6+

De andere methode om tenonder te gaan is 16 ... Lxf4 17. d3 Db6+ (of 17 ... Te5 18. Pxg5) 18. Kh1 Te5 19. Pxg7 Lxc1 20. Dxc1 d5 21. Tg3 Kh8 22. Df4 met beslissende aanval voor wit.

17. d2-d4 Lh6xf4 18. Dd1-h5 h7-h6 19. Lc1xf4 Te4xf4

Zie diagram 2

20. Ta1-e1 ...

En zwart gaf op. Dat lijkt wat vroeg maar de beslissing is geheel terecht. Er dreigt 21. Te8+ Kh7 22. Dxh6+! en na 21 ... Kf8 wint 22. The3.

Het twaalfjarige wonderkind Sergey Karjakin voldeed aan de verwachtingen met een eindscore van 5 uit 9. Tegen de sterksten had hij het moeilijk en verloor hij twee partijen. Maar onder de zwakkeren hield hij huis met drie afgetekende overwinningen.

Tsesjkovski - KarjakinHastings 2002/03

1. e2-e4 c7-c5 2. Pb1-c3 a7-a6 3. g2-g3 b7-b5 4. Lf1-g2 Lc8-b7 5. Pg1-e2 e7-e6 6. 0-0 Lf8-e7 7. a2-a3

Vitali Tsesjkovski, ooit kampioen van de Sovjet-Unie, was matig op dreef in Hastings. De tekstzet is te timide.

7 ... d7-d6 8. d2-d4 c5xd4 9. Pe2xd4 Pb8-d7 10. a3-a4

Hij bedenkt zich.

10 ... b5-b4 11. Pc3-a2 a6-a5 12. c2-c3 b4xc3 13. Pa2xc3 Pd7-c5 14. Lc1-e3 Pg8-f6

De opening is uitstekend verlopen voor zwart. Onaantrekkelijk voor wit is nu 15. Dc2 Tc8 en dus neemt hij een noodmaatregel.

15. Pd4-b5 Pc5xe4 16. Pc3xe4 Lb7xe4 17. Lg2xe4 Pf6xe4 18. Dd1-g4 Pe4-g5 19. h2-h4 h7-h5 20. Dg4-e2

Zie diagram 3

20 ... Pg5-h7

Ook na 20 ... Pe4 21. Tac1 zal zwart de gewonnen pion moeten teruggeven.

21. De2xh5 0-0 22. Ta1-c1 Ph7-f6 23. Dh5-f3 Pf6-d5 24. Le3-d4 Ta8-c8 25. h4-h5

Lijkt gevaarlijker dan het is. Zwart controleert alle centrumvelden.

25 ... f7-f5 26. Tc1-e1 Dd8-d7 27. Te1-e2 Pd5-f6 28. Df3-b3 d6-d5 29. h5-h6 g7-g6 30. Db3-e3 Pf6-e4 31. h6-h7+

Een wanhopige poging om alsnog enige aanval te krijgen. Karjakin blijkt niet onder de indruk.

31 ... Kg8xh7 32. Kg1-g2 Le7-f6 33. Tf1-h1+ Kh7-g8 34. Ld4xf6 Tf8xf6

Zie diagram 4

35. f2-f3?

Na deze blunder is het meteen afgelopen.

35 ... Pe4xg3! 36. De3-e5 Pg3xe2 37. De5xf6 Pe2-f4+ 38. Kg2-f2 Dd7-g7 39. Df6xg7+ Kg8xg7 40. Kf2-e3 e6-e5 41. Ke3-d2 d5-d4 Wit geeft op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden