Kasparov licht zichzelf beentje

De weigering van Gari Kasparov volgend jaar mee te doen aan het in Dortmund te houden kandidatentoernooi heeft mij in gewetensnood gebracht....

Gert Ligterink

Het was allemaal heel oncollegiaal en ondemocratisch maar toch hield ik sympathie voor Kasparov. Met al zijn in het oog springende tekortkomingen was hij mij heel wat dierbaarder dan de boeven die zich meester hebben gemaakt van de FIDE en vaak heb ik hem verdedigd als iemand uitlegde dat de schaakwereld zonder hem beter af zou zijn.

Maar nu weet ik het niet meer. Eindelijk heeft Kasparov in Braingames een organisatie gevonden die bereid is de strijd om het klassieke wereldkampioenschap in acceptabele banen te leiden en dan haakt hij af. Hij vindt dat zijn toernooiresultaten van de afgelopen jaren een kandidatenwedstrijd overbodig hebben gemaakt en eist in volstrekte onredelijkheid rechtstreekse revanche tegen Kramnik.

Natuurlijk tuimelen de critici over elkaar heen om Kasparov te veroordelen. Er worden voor de hand liggende vergelijkingen getrokken met andere sporten 'Sampras eist op de US open toch ook geen finaleplaats?' en ergens las ik dat Kasparov het schaken terug wil zetten naar de negentiende eeuw. Dat is wat ver, de schakers maakten pas in 1950 kennis met een eerlijke uitdagersstrijd toen in Boedapest het eerste kandidatentoernooi uit de geschiedenis werd gehouden.

Maar de vraag blijft wat Kasparov beweegt. Speelt hij extreem hoog spel omdat hij zich bewust is van het feit dat hij de enige schaker is die commercieel interessant is? Hij weet dat Braingames zich niet vanwege de belangen van Leko, Topalov of zelfs Kramnik met het wereldkampioenschap bemoeit. Bessel Kok, in 1998 organisator van de match Kasparov - Timman, drukte het indertijd treffend uit: 'Het was onmogelijk geld te vinden voor een schaakevenement in Praag totdat de naam Kasparov viel. Toen was het budget in een ommezien rond.'

Mocht Kasparov op zijn marktwaarde hebben gegokt, dan heeft hij zich vergist. Braingames heeft aangekondigd niet door de knieën te zullen gaan en houdt vast aan het Dortmundse kandidatentoernooi waarvan de winnaar het recht krijgt een match tegen Kramnik te verliezen. Daarna is het afgelopen en kan het definitieve geschiedenisboek over het klassieke wereldkampioenschap worden geschreven.

In de tussentijd heeft Kasparov een gelegenheid benut nog eens zijn uitzonderlijke klasse te laten zien. In een rapid teamwedstrijd in het Georgische Batumi wees hij Europa de weg naar een 58-46 overwinning op Azië door aan het eerste bord een score van 11 uit 12 te behalen. Wie anders zou het kunnen?

Dao Thien Hai - KasparovBatumi 2001

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pb1-c3 Lf8-b4 4. Dd1-c2 d7-d5 5. c4xd5 e6xd5 6. Lc1-g5 c7-c5 7. Pg1-f3 h7-h6 8. Lg5xf6 Dd8xf6 9. a2-a3 Lb4-a5

In het spoor van een beroemde voorganger. Een partij Veresov - Botwinnik uit het kampioenschap van de Sovjet-Unie in 1944 ging verder met 10. 0-0-0? c4, waarna zwart snel tot actie kwam tegen de op de damevleugel verdwaalde koning.

10. e2-e3 c5xd4 11. Pf3xd4 Pb8-c6 12. Ta1-d1 Lc8-g4 13. Lf1-e2

Sterker is 13. Td2.

13 ... Pc6xd4 14. Td1xd4 La5xc3+ 15. Dc2xc3 Lg4xe2 16. Ke1xe2

De Vietnamese witspeler zal problemen krijgen met zijn koning in het midden van het bord. Toch is het nemen met de koning correct, na 16. Dxe2 Tc8 staat zwart beter.

16 ... 0-0

Zie diagram 1

17. Th1-c1

Begrijpelijk al had wit misschien 17. Txd5 kunnen wagen. Na 17. Txd5 Dg6 18. g3 Tac8 keek hij waarschijnlijk alleen naar 19. Tc5? Dg4+ 19. f3 Dh3 met schitterende kansen voor zwart. Maar veel beter is 17. Dd4 Tc2+ 18. Kf3 waarna zwart mag bewijzen dat hij voldoende compensatie heeft voor de geofferde pion.

17 ... Df6-f5 18. Dc3-d3 Df5-h5+ 19. g2-g4 Dh5xh2 20. Td4xd5 Ta8-e8

Materieel staat het weer gelijk maar de witte koning blijft een bron van zorg.

21. Td5-d7 Dh2-g2 22. Dd3-f5 Te8-e5!

Een venijnigheidje. Na 23. Dxe5 Dxg4+ en 24 ... Dxd7 heeft zwart een pion gewonnen.

23. Df5-f3

Verliest op slag. Na 23. Df4 Te4 24. Df5 g6 25. Dd5 Dxg4+ 26. Kf1 doet wit nog mee.

Zie diagram 2

23 ... Te5xe3+! 24. Df3xe3

Of 24. Kxe3 Te8+ 25. Kf4 g5+ 26. Kf5 Dxf3 mat.

24 ... Dg2xg4+ 25. Ke2-f1 Dg4xd7 26. De3xa7 Dd7-b5+

Wit geeft op.

Ook niet mis was Kasparovs zege met zwart op de sterkste speler van Oezbekistan.

Kasimdzjanov - Kasparov

Batumi 2001

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. g2-g3 c7-c5 4. d4-d5 e6xd5 5. c4xd5 b7-b5 6. Lf1-g2 d7-d6 7. b2-b4

Een bij mijn weten door Sosonko geïntroduceerde zet die lang gold als het laatste woord in deze stelling.

7 ... Pb8-d7

Na 7 ... cxb4 8. a3 bxa3 9. Pxa3 heeft wit prachtig spel voor de pion.

8. b4xc5 d6xc5

Veel sterker dan het vaak gespeelde 8 ... Pxc5 waarna een wit paard de weg naar c6 zal vinden.

9. Pg1-h3 Lf8-d6 10. 0-0 0-0 11. Lc1-f4 Pd7-b6 12. Lf4xd6 Dd8xd6 13. Ph3-f4

Niet 13. e4? Lxh3 14. Lxh3 Pxe4.

13 ... Tf8-e8

Zie diagram 3

14. a2-a3

Wit zit verlegen om goede zetten. Na 14. Pc3 b4 20. Pb5 Dd7 21. a4 a6 verliest hij materiaal.

14 ... Lc8-d7

Het was te vroeg voor 14 ... g5 15. Pd3 Pfxd5 16. e4 Pc7 17. e5 waarna wit in troebel water vist.

15. h2-h4 h7-h6 16. Pb1-d2

Zwarts volgende zet is niet te verhinderen. Na 16. h5 komt 16 ... De5.

16 ... g7-g5 17. h4xg5 h6xg5 18. Pf4-h3 Ld7xh3 19. Lg2xh3 Pb6xd5 20. Ta1-c1 Ta8-d8 21. Lh3-g2 c5-c4 22. a3-a4 a7-a6 23. a4xb5 a6xb5 24. Pd2-f3 Pf6-e4 25. e2-e3 Pd5-c3 26. Dd1-e1 Dd6-d3 27. Pf3-d4

Zie diagram 4

27 ... Td8xd4 28. e3xd4 Pc3-e2+ 29. Kg1-h2 Pe4-d2

Wit geeft op.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden