Karremans niet vervolgd, nabestaanden Srebrenica naar Europees Hof

Thom Karremans, oud-commandant van de Nederlandse blauwhelmen in Bosnië, en zijn toenmalige secondanten worden niet vervolgd om hun rol bij de val van Srebrenica. Tot dat besluit is het gerechtshof in Arnhem vandaag gekomen. De nabestaanden van enkele slachtoffers stappen nu naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

Voormalig Dutchbatcommandant Thom KarremansBeeld anp

Karremans leidde de Nederlandse militairen (Dutchbat) tijdens de val van de moslimenclave Srebrenica in 1995. Toen werden duizenden moslimmannen vermoord door Bosnische Serviërs. Dutchbat zat in Bosnië om de plaatselijke bevolking te beschermen.

Nabestaanden van drie slachtoffers van dat bloedbad vinden dat Karremans medeplichtig is aan moord, oorlogsmisdaden en genocide. Ze spanden daarom een procedure bij het hof aan. Ze wilden dat het hof alsnog opdracht aan het Openbaar Ministerie zou geven om Karremans, zijn toenmalig rechterhand Rob Franken en adjudant Berend Oosterveen in Nederland te laten berechten.

Meer over Srebrenica

Het gerechtshof bepaalde vorig jaar dat Justitie informatie moet verstrekken over het onderzoek naar het verdwenen rolletje met foto's van na de val van Srebrenica in 1995. Wat ging er mis met dat fotorolletje?

Het blijft een verschrikkelijke wetenschap dat Nederland zich niet heeft verzet tegen de massamoord in Srebrenica. Soms heb je agressie nodig, om niet machteloos te staan tegenover de barbarij, schreef Peter Giesen in 2011.

Bosnische vrouwen luisteren naar een eerder oordeel van de rechtbank in 2014, dat de Nederlandse staat verantwoordelijk stelde voor Srebrenica.Beeld epa

Nabestaanden naar Europees Hof

Nu het gerechtshof heeft besloten Karremans niet te vervolgen, stappen de nabestaanden van enkele slachtoffers naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM), meldt hun advocate Liesbeth Zegveld.

'Het is een trieste dag voor de rechterlijke controle op militaire operaties,' reageerde Zegveld op de uitspraak. 'Als er in deze zaak geen volwaardig onderzoek op zijn plaats is, dan kunnen we het strafrecht voor onze militairen beter afschaffen.'

Hasan Nuhanovic, toen tolk van Dutchbat, is een van de nabestaanden die vervolging eiste. Zijn broer kreeg opdracht om de Nederlandse basis te verlaten en zijn vader besloot uit eigen beweging om met zijn zoon mee te gaan. 'Ik kan alleen maar speculeren natuurlijk. Maar ik denk dat deze beslissing, of wat erachter zit, veel verder gaat dan de Nederlandse zaak van Srebrenica.'

Ook Rizo Mustafic, elektricien van Dutchbat, moest de basis van Dutchbat verlaten. Ook zijn nabestaanden eisten berechting. Alma Mustafic reageert op de uitspraak: 'Het was te verwachten.'

De val van Srebrenica

In de zomer van 1995 werden ruim 8.000 moslimmannen vermoord in en rond Srebrenica, een gebied dat tijdens de Bosnische burgeroorlog werd omgedoopt tot 'veilig gebied'. Dutchbat, de Nederlandse legereenheid die daar namens de Verenigde Naties toezicht hield, verzette zich niet toen de troepen van generaal Ratko Mladic de enclave binnenvielen. De vrouwen en kinderen werden met bussen naar moslimgebied gedeporteerd, de meeste mannen vermoord bij massale executies.

Tijdens de inval vluchtte een groot deel van de moslimbevolking de bossen in uit angst voor de aanstaande massamoord. Bij die groep vielen de meeste slachtoffers. De rest van de bevolking, een groep van ruim 25 duizend personen, trok naar de Nederlandse basis in Potocari, 6 kilometer verderop. 5.000 van hen, onder wie 320 mannen, werden toegelaten tot het kamp van Dutchbat. De andere 20 duizend, van wie 1.500 mannen, bleven noodgedwongen buiten de hekken.

Ratko MladicBeeld ap

Duidelijkheid voor Dutchbat

Karremans en zijn toenmalige adjudant Berend Oosterveen hebben 'met instemming kennisgenomen' van de uitspraak. 'Aan een jarenlange strafrechtelijke strijd is nu een einde gekomen', reageren hun advocaten Michael Ruperti en Geert-Jan Knoops.

'Karremans en Oosterveen laten weten dat voor hen de zaak definitief is gesloten: zij willen verder met hun leven dat de laatste jaren werd getekend door de druk van deze zaak. Ook hopen zij dat de Dutchbatters uit deze beslissing hoop en moed putten om verder te gaan met hun levens', aldus de advocaten.

Karremans en Oosterveen laten weten dat ze toejuichen dat met de beslissing van het hof ook voor 'hun Dutchbatmannen' duidelijkheid is gecreëerd. 'Er is hun evenmin een strafrechtelijk verwijt te maken.'

Karremans, Oosterveen en de advocaten vinden dat, als er al plaats zou zijn voor een dergelijk verwijt, 'dit gemaakt zou moeten worden tegen de VN en politici die destijds besluiteloos waren om de impasse te doorbreken en Dutchbat in de steek lieten'.

Ook Rob Franken, toenmalig plaatsvervangend commandant, is opgelucht dat er een einde is gekomen aan de onduidelijkheid. Ook voor hem is vervolging niet meer aan de orde. Zijn advocaten Carene van Vliet en Sébas Diekstra laten weten dat naar hun mening de beslissing van het hof 'recht doet aan alle partijen'.

Beeld anp
Beeld anp

Defensie en OM tevreden

Het ministerie van Defensie is tevreden dat het OM Karremans en zijn toenmalige secondanten niet hoeft te vervolgen. Ook is Defensie blij dat er voor de drie oud-medewerkers een einde is gekomen aan een periode van onzekerheid, zei een woordvoerder in een reactie op de uitspraak. Dat de advocaat van de nabestaanden mogelijk naar het Europese hof stapt om alsnog strafvervolging af te dwingen, wacht Defensie af.

Ook het OM is tevreden met de beslissing van het gerechtshof in Arnhem om oud-Dutchbatcommandant Thom Karremans en twee van zijn secondanten niet te laten vervolgen: 'Het OM is van meet af aan van oordeel geweest dat er geen gronden zijn om de drie ex-Dutchbatters als verdachte aan te merken en verder (strafrechtelijk) onderzoek in te stellen naar vermeende strafbare feiten', aldus het OM.

De 175 onlangs geïdentificeerde slachtoffers van de moordpartij in Srebrenica.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden