Karpov hervindt oude krachten

Wat baan twee op Wimbledon is voor de toptennissers, is Buenos Aires voor de wereldkampioenen schaken. Petrosjan en Spassky' wonnen er nooit een eerste prijs, Fischer behaalde er in 1960 het slechtste toernooiresultaat uit zijn carrière en het onverslaanbare team van de Sovjet-Unie verloor er in 1978 de olympiade....

Ook Anatoli Karpov heeft lang aan het Argentijnse syndroom geleden. In zijn nadagen greep hij in 1994 en 2000 in Buenos Aires naast de hoofdprijzen maar ook in zijn glorietijd wilde het niet lukken. In 1980 behaalde hij in het Clarin toernooi een voor zijn doen zeer ondermaats resultaat door met een score van vijftig procent op de gedeelde zevende plaats te eindigen. Ver achter winnaar Bent Larsen en tweede- prijswinnaar Jan Timman.

Maar in het donderdag geëindigde Najdorf-herdenkingstoernooi keerde voor Karpov alles ten goede. In een fascinerende strijd om de eerste plaats bleef hij Viktor Kortsjnoi en het jonge talent Teimour Radjabov een half punt voor. De oude kracht bleek weer over hem te zijn gekomen en op zijn overwinning – volgens sommige berichten de 150ste van zijn carrière – viel niets af te dingen.

Het is een steuntje in de rug dat Karpov kan gebruiken. Inmiddels is definitief bevestigd dat hij in december in Moskou de confrontatie zal aangaan met Kramnik in Kasparov in een tegelijkertijd met het FIDE-WK te houden matchtoernooi. Geen orakel is nodig om te voorspellen dat Karpov het zwaar zal krijgen maar gezien zijn spel in Buenos Aires hoeft voor een debacle niet te worden gevreesd.

Karpov won in Buenos Aires twee partijen die hij goed kan gebruiken als hij de volgende bloemlezing van zijn beste partijen samenstelt. In de vierde ronde kwam Mecking er niet aan te pas:

Karpov – Mecking

Buenos Aires 2001

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 c7-c6 3. Pg1-f3 Pg8-f6 4. e2-e3 a7-a6 5. Dd1- c2 e7-e6 6. Pb1-d2 Pb8-d7 7. b2-b3

Karpov heeft de populaire variant met een vroeg ... a7-a6 handig opgevangen. Met het paard op d2 heeft de zet ... b7-b5 nauwelijks effect.

7 ... Lf8-e7

Sterker is 7 ... Ld6.

8. Lf1-d3 c6-c5 9. Le1-b2 0-0 10. c4xd5 e6xd5 11. 0-0 h7-h6 12. Ta1- d1 b7-b6 13. e3-e4

Nu zit zwart in moeilijkheden. Na 13 ... cxd4 14. Pxd4 of 13 ... dxe4 14. Pxe4 weegt wits druk langs de d-lijn zwaar. Ook in het vervolg van de partij blijkt het vinden van een goed veld voor de dame zwarts grootste probleem.

13 ... Lc8-b7 14. d4xc5 Pd7xc5 15. e4-e5 Pf6-e4 16. Dc2-h1 Pc5xd3 17. Db1xd3 Ta8-c8 18 Pf3-d4 Dd8-d7

Een oppervlakkige verdediging tegen de aanvalsdreiging 19. Pf5. Op kasparovchess.com geeft Sjipov 18 ... Lc5 19. Pxe4 dxe4 20. Dg3 Dg5 maar ook dan heeft zwart het niet gemakkelijk na 21. Dxg5 hxg5 22. Pf5 Tcd8 23. Pd6.

19. Pd2xe4 dSxe4 20. Dd3-g3!

Dreigt vooral 21. c6 fxe6 22. Pf5 en wint.

20 ... Le7-c5

Zie diagram 1

21. b3-b4!

Karpov bezwijkt niet voor de verleiding van 21. e6. Dat is nagenoeg winnend voor wit na 21 ... fxe6 22. Pf5 Ld5 23. Pxg7 Kh7 24. Pxe6! maar na 21 ... Dc7! 22. Dg4 De5 heeft wit niets bereikt.

21 ... Lc5xd4

Niet 21 ... Lxb4 22. Pc2 De1 23. Pxb4 Dxb4 24. La3.

22. Td1xd4 Dd7-e7 23. Td4-d6

Met volledige controle over de donkere velden.

23 ... Tc8-c6 24. h2-h4

Ontneemt veld g5 aan de zwarte dame.

24 ... e4-e3

Een bevrijdingspoging (25. fxe3 Tc2), die wit terecht negeert.

25. Lb2-d4! e3-e2 26. Tf1-e1 g7-g6

Zwart kan de pion op e2 niet verdedigen. Na 26 ... Tc2 komt 27. e6 fxe6 28. Txe6 Dd7 29. Lxg7! Dxg7 30. Tg6.

27. Ld4xb6 Tc6xd6 28. e5xd6 De1-e6 29. f2-f3 Lb7-c6 30. Dg3-f4 Kg8- h7 31. Kg1-f2 Lc6-b5 32. Lb6-e3

Zie diagram 2

Let op het krachtsverschil tussen de witte en de zwarte loper. Zwart moet nu de h-pion geven, na 32 ... h5 33. Dh6+ Kg8 34. Ld4 is het uit.

32 ... Kh7-g8 33. Df4xh6 De6-e5 34. a2-a4 Lb5-c4 35. Dh6-g5 De5xg5 36. h4xg5 f7-f5

Er dreigde een mataanval met Le3-d4 en Te1-h1

37. Le3-b6 Tf8-f7 38. Te1-c1 Lc4-b3 39. Te1-e8+ Kg8-h7 40. Lb6-d4 ...

Maar zo is het ook mat. Zwart geeft op.

Dat was Karpov als grootvorst van de zwarte velden. Dat hij ook op de witte velden uit de voeten kan, bewees hij in de laatste ronde:

Karpov – Ricardi

Buenos Aires 2001

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pb1-c3 d7-d5 4. c4xd5 c6xd5 5. Le1- g5 Pb8-d7 6. e2-e3 c7-c6 7. Lf1-d3 Lf8-d6 8. Pg1-f3 Pd7-f8 9. Pf3-e5 Pf8-g6 10. f2-f4 Dd8-b6 11. Dd1-c2 0-0

Onverstandig om tegen Karpov zo'n verminking van het pionnenskelet te accepteren. Wits doelwit is nu duidelijk: hij zal zich richten op veld f5.

12. Lg5xf6 g7xf6 13. Pe5-f3 Tf8-e8 14. Ke1-f2!

Efficiënte verdediging van de enige zwakke plek in wits stelling.

14 ... Lc8-g4 15. Th1-e1 Ta8-c8 16. g2-g3 Kg8-g7 17. Ta1-c1 Db6-d8 18. Ld3-f5

Zie diagram 3

Het eerste doel – de bezetting van veld f5 – is bereikt. Zwart had nu moeten proberen enige controle over de witte velden te houden met 18 ... Lxf5 19. Dxf5 Lb4.

18 ... Lg4xf3?

Naïef. Hij mocht niet verwachten dat Karpov in zou gaan op 19. Lxc8 Dxc8 20. Kxf3 Dh3, waarna zwart meer dan voldoende compensatie heeft voor de geofferde kwaliteit.

19. Kf2xf3 Te8-c7 20. a2-a3 Tc7-e7 21. Tc1-d1 Ld6-c7 22. Te1-e2 Dd8- d6 23. Kf3-f2 a7-a6 24. Lf5-g4 Lc7-b6 25. Dc2-f5 Lb6-a7 26. Kf2-f3 b7- b5

Waarom grijpen schakers in slechte stellingen toch altijd naar verzwakkende pionzetten? Zwart had geduldig moeten wachten op de van wits plan dat vele zetten in beslag zou hebben genomen: dame naar h5, loper naar f5, g3-g4-g5, Dh5-h6+ gevolgd door de mars van de witte h- pion.

27. Df5-d3 a6-a5 28. Kf3-f2 b5-b4

De laatste twee zetten hebben het alleen maar erger gemaakt. Zwarts damevleugel is geruïneerd.

29. a3xb4 a5xb4 30. Pc3-a4 Te1-e4 31. Lg4-f3 Te4-e7 32. Td1-c1 Dd6- d7 33. Pa4-c5 Dd7-h3 34. Lf3-g2 Dh3-h5 35. h2-h3 Pg6-f8 36. Pc5-b3 Te7- e6 37. f4-f5 Te6-d6 38. Lg2-f3 Dh5-h6 39. Pb3-a5 La7-b8

Zie diagram 4

40. h3-h4

Tijdnood of leedvermaak? Wit pakt de zwarte dame het enige beschikbare veld af.

40 ... Te8-c8 41. Dd3-a6 Tc8-c7 42. Tc1xc6 Tc7-a7 43. Da6-b6 Pf8-d7 44. Db6xb4 ...

Zwart geeft op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden