Karl Marx keert terug in Duitse deelstaat

Vijfentwintig jaar na de val van de Muur is de kans groot dat de Duitse deelstaat Thüringen een minister-president krijgt die zich op podia zonder voorbehoud laat vereeuwigen met een beeltenis van Karl Marx. De beoogde kandidaat, Bodo Ramelow, is de lokale voorman van Die Linke. Van deze partij loopt een rechtstreekse lijn naar de communistische partij van de DDR.

null Beeld reuters
Beeld reuters

Samen met de voormalige aartsvijand SPD en de Groenen wordt in hoofdstad Erfurt momenteel voorzichtig aan een unieke rood-rood-groene coalitie gesmeed. Die Linke won ruim een maand geleden met 28 procent van de stemmen de onderlinge strijd in het progressief-linkse kamp. De SPD behaalde slechts 12 procent, de Groenen bleven steken op ruim 5 procent.

De grootste partij van de deelstaat, de CDU (33 procent), heeft zodoende het nakijken. De leiding van SPD en de Groenen geven een voorkeur aan een verbond van 'Rot-Rot-Grün', oftewel R2G. Alleen de gewone leden van de Thüringse SPD kunnen nog roet in het eten gooien. De ruim 4.700 'Genossen' mogen de komende dagen een stem uitbrengen over wel of niet verder onderhandelen met Die Linke. Volgens peilingen zou het op 5 november weleens 'ja' kunnen zijn.

Bodo Ramelow. Beeld reuters
Bodo Ramelow.Beeld reuters

'Unrechtstaat'

Ophef binnen de landelijke leiding van die Linke vormt nog het woordje 'Unrechtstaat'. Dat woord, in verband gebracht met de DDR, het communistische Oost-Duitsland dat in 1989 ten val kwam, staat in een gezamenlijke verklaring van SPD, Groenen en Die Linke die moet leiden tot een Thüringer coalitieakkoord. Volgens Bodo Ramelow was de 'DDR een Unrechtstaat'. De landelijke chef van de partij, Gregor Gysi, is het daar niet mee eens. Samenvattend: er was veel onrecht in de DDR, aldus Gysi, maar niet alles was slecht. Sinds deze opmerking, geplaatst in het nostalgische 'Ossi'-tijdschrift Super Illu wordt weer driftig over 'Unrechtstaat DDR' gediscussieerd in de vele praatprogramma's op de Duitse televisie. Niet zelden lopen de gemoederen hoog op.

Voor de CDU, de partij van bondskanselier Angela Merkel, zijn de druiven in Thüringen bijzonder zuur. De partij leverde sinds de eerste vrije verkiezingen in 1990 de minister-president in Thüringen, een van de deelstaten die voor 1990 deel uitmaakten van de DDR. De zittende CDU-premier, Christine Lieberknecht, zal naar alle verwachtingen begin december met pijn in het hart het veld moeten ruimen.

Historische gebeurtenis

Als Ramelow (58) dan inderdaad in de Regierungstrasse 73 te Erfurt aantreedt is dat een historische gebeurtenis voor het verenigde Duitsland, een ware taboebreuk. Pijnlijk voor de SPD is dat het juist in de Freistaat Thüringen, daar waar de partij meer dan 150 jaar geleden werd gesticht, genoegen moet nemen met een rol als 'Juniorpartner' binnen de nieuwe coalitie. Vrij vertaald naar Nederland: de PvdA speelt een bijrol, de SP levert de premier.

Waarnemers spreken van een 'Thüringse proeftuin', die niet alleen door Angela Merkel met argusogen zal worden bekeken. Slaagt R2G op lokaal niveau, dan behoort een rood-rood-groene coalitie in Berlijn vanaf 2017, als de volgende landelijke verkiezingen zijn, wellicht ook tot de mogelijkheden. Dan uiteraard onder leiding van de SPD, want op landelijk niveau zal Die Linke nooit 28 procent van de stemmen halen. Vorig jaar was zo'n coalitie op basis van de uitslag al net mogelijk geweest, maar de SPD koos voor een 'grote coalitie' met Merkels CDU/CSU.

'Verraad'

Vooral de landelijke leiders van de SPD, met voorop partijchef Sigmar Gabriel, zijn nog steeds fel gekant tegen een rood huwelijk met die Linke, omdat veel oud-communisten uit de DDR er onderdak hebben gevonden. Bovendien hebben op landelijk niveau enige voormalige voormannen van de SPD, zoals Oskar Lafontaine, zich jaren terug aangesloten bij Die Linke. Dat 'verraad' zit de huidige leiding van de SPD nog steeds hoog.

Op lokaal niveau ging de SPD sinds 1990 al eerder in zee met Die Linke, of voorlopers van die partij. Maar in alle gevallen (bijvoorbeeld in de deelstaat Brandenburg en de stadstaat Berlijn) leverde de SPD als de grootste partij de minister-president (Brandenburg) of regerend burgemeester (Berlijn).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden