Karakterstudie van amorele man

Young Adam opent met beelden van troebel water. Een zwaan zwemt voorbij. Aan de oppervlakte drijft het lichaam van een jong meisje....

Het levenloze lichaam wordt ontdekt door Joe (Ewan McGregor), die klusjes verricht op het binnenschip Atlantic Eve, dat in de jaren vijftig kolen van Glasgow naar Edinburgh vervoert.

Het is het schip van Les (Peter Mullan), een zwijgzame, bebaarde man met grote tatoeages op zijn rug en bast. Hij woont er met zijn ontevreden vrouw Ella (Tilda Swinton) en hun zoontje.

Als Joe en Les het meisje uit het water trekken, legt de knecht eventjes zijn hand op haar doorschijnend witte huid. 'Ze zal wel gevallen zijn', zegt hij. 'Misschien was ze wel zwanger.'

Young Adam is David Mackenzie's bewerking van de gelijknamige debuutroman van de in 1984 overleden Schotse beat-schrijver Alexander Trocchi, wiens eigen leven ook een film waard zou zijn. Begin jaren vijftig verhuisde Trocchi naar Parijs, waar hij een tijdschrift uitgaf met werk van Sartre, Beckett en Genet. In 1956, hij was inmiddels verslaafd aan heroïne, vertrok hij naar New York. Schrijven ging hem steeds moeilijker af; om aan geld te komen, prostitueerde hij zijn vrouw en herschreef hij zijn romans, ook Young Adam, tot pornografie. Wat anderen ervan vonden, deerde de ras-individualist niet.

De existentialistische antiheld Joe lijkt wel wat op Trocchi. Hij is een schrijver die niet schrijft, een denker die weinig zegt. Het enige wat hij doet, is, dwangmatig bijna, vrouwen het hof maken. Ook Ella moet er aan geloven. Terwijl Les aan tafel zit, probeert Joe met zijn hand in haar onderbroek te komen. Zij laat hem begaan; de knappe womanizer - met schipperstrui en shaggie - is iemand met wie ze tenminste kan praten. En hij werkt niet zo hard dat hij hem niet meer overeind kan krijgen als zij dat wil.

Als ze voor de eerste keer seks hebben gehad, zegt Joe dat de politie de moord op het meisje onderzoekt. 'Waarom moet je daaraan denken?', wil Ella weten. 'Ik moet toch iets zeggen', antwoordt Joe. 'Je hebt genoeg gezegd voor vanavond', vindt Ella.

Door dergelijke, schaarse dialogen en flashbacks wordt langzaam maar zeker duidelijk welke band Joe met het mooie meisje had. Dáár draait het om in Young Adam, de vraag of ze zelfmoord pleegde of werd vermoord, en of Joe het dan gedaan heeft, komt terloops aan bod. Young Adam is geen thriller pur sang (het grootste raadsel van Young Adam is de titel; er komt geen Adam in voor); het is veeleer een karakterstudie van een ambigue, onverschillige, amorele man.

Mackenzie zocht jaren naar financiering voor zijn film, maar pas toen Ewan McGregor zich eraan verbond, kon Young Adam worden gemaakt. De Schot is niet alleen indrukwekkend onderkoeld op het doek, hij deed het ook goed in de publiciteitscampagne. In interviews vertelde McGregor, die kort poedelnaakt te zien is, dat hij zijn vrouw vantevoren om toestemming had gevraagd voor de expliciete vrijscènes met Emily Mortimer. 'We leken wel porno-acteurs.' Er kwam ook een pudding aan te pas, wat Mackenzie tot een vergelijking met Last Tango in Paris verleidde.

Een aardig verkooppraatje, maar Young Adam heeft veel meer te bieden dan erotiek. De film is onder meer een prachtige reconstructie van het Schotland van de jaren vijftig, schitterend gefotografeerd door Giles Nuttgens. De boot van Les, die langzaam door de kanalen vaart, roept herinneringen op aan Jean Vigo's L'Atalante uit 1934, een poëtisch-realistisch liefdesverhaal over een binnenschipper en een boerenmeisje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden