Karadzic: Srebrenica viel ons aan

Ex-Bosnisch-Servisch leider ontkent moord door Serviërs...

Van onze verslaggeefster Leen Vervaeke

DEN HAAG Srebrenica was geen safe area, geen toevluchtsoord voor gevluchte burgers, maar ‘een militair bolwerk van waaruit elke dag minstens één Serviër werd gedood’. Dat zei de voormalige Bosnisch-Servische leider Radovan Karadzic dinsdag, toen hij zijn openingsverklaring vervolgde in het genocide-proces tegen hem.

Volgens Karadzic was de Bosnisch-Servische aanval op de door Nederlands blauwhelmen beschermde enclave in juli 1995 daarom niet meer dan een legitieme verdedigingsactie.

Hans Blom, die als directeur van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) leiding gaf aan het Srebrenica-onderzoek, bestrijdt desgevraagd echter dat de stad een ‘militair bolwerk’ was. ‘Er waren incidentele uitvallen van Moslims, maar zeker niet dagelijks. Door die uitvallen op te blazen, draait Karadzic de bewijslast om. Een doorzichtige tactiek.’

De 64-jarige Karadzic zette ook vraagtekens bij het aantal Moslims dat na de val van de stad werd gedood. Volgens hem zijn geen 8.000, maar hooguit 2.000 tot 3.000 Bosnische Moslims omgekomen, waaronder ook natuurlijke sterfgevallen. Het officiële dodental van 7.000 tot 8.000 burgers – berekend door internationale identificatieteams en erkend door het Joegoslavië-Tribunaal – is volgens hem gebaseerd op ondeugdelijk dna-onderzoek.

‘Ik ga elk rapport opvragen.’

[Zie verder pagina 5, kolom 1]

‘Sarajevo was niet bezet, de aanklacht deugt niet’
[Vervolg van pagina 1]

Karadzic kondigde in zijn verklaring voor het tribunaal aan dat hij de dna-stalen zal controleren op afwijkingen. ‘Ik ben bezig de waarheid over Srebrenica te onthullen. Ik zal bewijzen dat anderen onschuldig veroordeeld zijn.’

Als er in Srebrenica al oorlogsmisdaden plaatsvonden, dan was Karadzic daarvan naar eigen zeggen niet op de hoogte. Om dat te bewijzen verwees hij onder meer naar het Srebrenicarapport van het NIOD. ‘Daarin staat dat Karadzic’ rol onduidelijk is. Dan geldt in dubio pro reo: in geval van twijfel krijgt de beschuldigde gelijk.’

Volgens oud-NIOD-directeur Hans Blom citeert Karadzic het rapport correct. ‘Wij hebben geen aanwijzigingen dat Karadzic direct betrokken was bij de genocide in Srebrenica. Hij was op de hoogte van de aanval op de enclave, was verantwoordelijk voor het agressieve beleid in het algemeen, maar heeft voor zover wij weten niet het bevel gegeven die mensen te doden.’

De voormalige NIOD-directeur houdt wel vast aan de constatering dat er na de val van Srebrenica minstens 7.000 moslims uit Srebrenica om het leven zijn gebracht.

Karadzic ontkende tijdens zijn vijf uur durende betoog ook de bezetting van de Bosnische hoofdstad, waarbij de Moslimbevolking 44 maanden lang werd omsingeld, uitgehongerd en beschoten. Daarbij kwamen 10 duizend burgers om, maar Karadzic deed dat af als een ‘mythe’. ‘Het was geen bezette stad, maar een verdeelde stad. De Serviërs controleerden enkel hun eigen wijken, en ze waren deels omsingeld door Moslims en Kroaten.’

De Bosnisch-Servische soldaten waren volgens Karadzic wel gedwongen om burgerdoelen te beschieten, aangezien de Moslims scholen, crèches en ziekenhuizen gebruikten als militaire uitvalsbases. Op een kaart wees Karadzic enkele voorbeelden aan. ‘In deze crèche zat de militaire politie. Als ze vandaar schoten en wij beantwoordden het vuur, werden wij beschuldigd van willekeurige aanvallen. Het was propaganda, om het medelijden van de wereld op te wekken.’

De Bosnisch-Servische ex-president toonde zich dinsdag uitermate overtuigd van zijn eigen gelijk. Hij raadde de rechters zelfs aan de aanklacht naar de aanklagers terug te sturen voor revisie, want ‘nu staat de aanklacht vol dingen die ze niet kunnen bewijzen’. Ook zei hij de etnische spanningen in Bosnië te kunnen wegnemen door ‘de mythes te ontkrachten’.

Als de rechters hem drie maanden extra voorbereidingstijd zouden geven, zei Karadzic nog, dan zou hij met zo’n overtuigend bewijs komen dat zijn zaak in één jaar kan worden afgehandeld. Die vraag om extra tijd is eerder afgewezen, maar daartegen is Karadzic in beroep gegaan.

Overigens zijn de eerste getuigenverklaringen, die vandaag hadden moeten plaatsvinden, in afwachting van dat beroep uitgesteld. Daarmee loopt de zaak opnieuw vertraging op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden