Kapitein Verhofstadt is koers een beetje kwijt

'DE BLAUWE keizer heeft gelogen en de blauwe kiezer is bedrogen.' De fractieleider van de Christelijke Volkspartij (CVP), Marc van Peel, kon eindelijk eens zijn redenaarstalent etaleren in het Belgisch parlement....

Het moment kwam tamelijk onverwacht. De liberale premier Verhofstadt presenteerde de beleidsverklaring van zijn paarsgroene kabinet, en de voortekenen waren veelbelovend. Forse belastingverlagingen waren aangekondigd. Voor het eerst sinds vijftig jaar gloorde een overschotje op de begroting. Er deed zich een détente voor tussen Vlamingen en Walen, nadat de Frans taligen in ruil voor meer geld instemden met meer fiscale zelfstandigheid van de gewesten. De goed-nieuwsshow viel evenwel goeddeels in het water. De belastingvermindering wordt pas over enkele jaren merkbaar. De crisistoeslag, ingesteld onder de vorige regering om België in de eurozone te krijgen, verdwijnt later dan was beloofd. Afschaffing van het kijk- en luistergeld is niet zeker meer. Voor het scheppen van de met veel aplomb aangekondigde informatiemaatschappij is een grijpstuiver opzijgezet.

Het mobiliteitsplan met 'groene' accenten bleek in detail door zelfs de betrokken bewindslieden niet helemaal te worden begrepen. Niet zo vreemd: voor het opstellen van de beleidsverklaring was een marathonsessie van meer dan dertig uur nodig geweest; in zo'n bonte club met liberalen, socialisten en groenen lopen de verlanglijstjes uiteen.

De meeste Franstalige en Vlaamse commentatoren waren nog tamelijk mild in hun analyses - wat is er tegen om voorzichtig te opereren, de conjunctuur kan zo omslaan, en dat de fiscale lasten toevallig fors afnemen vlak voor de nieuwe verkiezingen in 2003, ach, zo'n strategie is politici nu eenmaal eigen. Maar pijnlijk voor Verhofstadt was dat uitgerekend Het Laatste Nieuws, met afstand de grootste en populairste krant van Vlaanderen, en tot dusver de premier uiterst goed gezind, meedogenloos op het beleid begon in te hakken. 'Taart zonder slagroom', kopte de krant. De kiezer is 'bezwendeld'. 'Een koude douche.' 'Een fameuze kater.'

Zeker zo lastig voor Verhofstadt was het geknaag van binnenuit. Collega-bewindslieden maakten geen geheim van hun onvrede. De staatssecretaris van Ontwikkelingssamenwerking, Eddy Boutmans van de Vlaamse milieupartij Agalev, vindt het maar niks dat de bevoegdheden voor deze portefeuille naar de gewesten verdwijnen, alleen maar om de Franstaligen te paaien. Verhofstadts partijgenoot op Justitie, Marc Verwilghen, oud-voorzitter van de commissie die de affaire-Dutroux onderzocht, trok voor de camera's en in de bankjes van het parlement zijn zuurste gezicht: er is veel te weinig geld uitgetrokken voor veiligheid, zo krijgt het Vlaams Blok nog meer vrij spel.

Gloriëren deden eigenlijk alleen de socialisten. Minister Frank Vandenbroucke van Sociale Zaken incasseerde miljarden franken extra voor de ziektekostenverzekering, minister Johan Vande Lanotte van Begroting kreeg zijn Zilverfonds om de kosten van de vergrijzing te bestrijden.

Waar Verhofstadt er duidelijk op had gerekend dat hem in het parlement een klaterende ovatie wachtte, moest hij plotseling diep in de beugels voor een verdediging. Hij sloeg een zalvende toon aan in zijn pogingen de barsten in het eigen team te lijmen, en koos voor grimmige accenten om de kritiek van buitenaf te pareren. Natuurlijk haalden zijn plannen de eindstreep - niemand in de coalitie is er op dit moment bij gebaat voortijdig brokken te maken - maar het blazoen heeft ontegenzeggelijk smetten opgelopen.

De verwikkelingen rond de beleidsverklaring bevestigen dat de samenstelling van de coalitie een nauwelijks te realiseren stuurmanskunst van de kapitein vergt. Verhofstadt hamert voortdurend op de vernieuwing die zijn politiek uitstraalt, maar vooralsnog bestaat die uit het beurtelings uitdelen van een oorlam aan de bemanning. Naar de koers is het vooral gissen.

Het afgelopen weekeinde kondigde zowel de SP als de CVP aan dat ze over enkele jaren hun naam willen veranderen. SP geldt als te 'oubollig' en is sinds omkoopschandalen een beladen begrip. De CVP zou weer te veel worden geassocieerd met decennia machtspolitiek, de 'C' moet meer voor christen-democratische politiek dan voor het levensbeschouwelijke 'christelijk' komen te staan. De geplaagde Verhofstadt kan er misschien nog enige troost uit putten: onder zijn regie veranderde de naam van de liberale partij al jaren geleden van de kwakkelende PVV in de nu succesvolle VLD; zie je wel dat de keizer heus wel weet wat goed voor de kiezer is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden