Profiel Carola Rackete

Kapitein Carola Rackete van Sea-Watch: heldin of crimineel?

Kapitein Carola Rackete aan boord van de Sea-Watch 3, op 20 juni. Beeld EPA

Duitsland vindt dat ze onmiddellijk moet worden vrijgelaten, Italië wil haar tien jaar opsluiten voor ‘criminele’ smokkelpraktijken en het plegen van een ‘oorlogsdaad’. Carola Rackete, de 31-jarige kapitein van het reddingsschip de Sea-Watch 3, is ongewild het nieuwe gezicht van de Europese crisis over de migratie in de Middellandse Zee geworden.

Op sociale media woedt een hevige discussie over Rackete die maandag vanuit Lampedusa is overgebracht naar Sicilië om door de rechtbank van Agrigento te worden ondervraagd. Voor velen is ze een heldin die mensenlevens op zee redt – in Duitsland is ruim zes ton opgehaald voor haar verdediging – voor anderen is zij medeschuldig aan de toestroom van migranten die Europa zou ontwrichten.

Rackete negeerde vrijdag het verbod van de felle Italiaanse anti-migratie minister van Binnenlandse Zaken, Matteo Salvini, om aan te meren in de haven van het eiland Lampedusa met 42 migranten aan boord. Na 17 dagen dobberen op zee was er volgens de Duitse kapitein sprake van een humanitaire noodsituatie aan boord van haar schip en had ze geen andere keus dan de migranten veilig aan wal te brengen. De migranten hadden medische hulp nodig, waren uitgedroogd door zeeziekte, getraumatiseerd door hun reis vanuit Libië en zo wanhopig van de situatie dat gevreesd werd dat ze zichzelf wat zouden aandoen.

Bij aankomst in de haven schampte Rackete per ongeluk een schip van de Italiaanse kustwacht dat haar probeerde tegen te houden, waarop Salvini haar een ‘crimineel’ noemde ‘die een oorlogsdaad pleegde door het bevel te negeren om uit Italiaanse wateren weg te blijven’. Voor deze misdaad kan ze tien jaar cel krijgen. Daarnaast wil Salvini haar het liefst laten vervolgen voor het meewerken aan mensensmokkel, iets waar hij alle reddingsoperaties – vooralsnog vergeefs – van beschuldigt sinds hij de scepter zwaait op het ministerie.

Zeevaartschool 

Rackete blijft kalm onder alle commotie en zei eerder haar gevangenschap te aanvaarden in ruil voor de veiligheid van haar passagiers. Rackete groeide op in de Duitse deelstaat Nedersaksen waar zij van 2007 tot 2011 nautische studies volgde aan de zeevaartschool in Elsfeth. Ze werkte als onderzoeker onder meer voor Greenpeace, British Antarctic Survey en het Alfred Wegener Institute for Polar and Marine Research. Sinds 2016 is ze als vrijwilliger betrokken bij de Sea-Watch, de laatste vijf reddingsmissies voor de Libische kust was ze de  kapitein van het schip.

Sinds haar arrestatie zaterdagochtend communiceert Rackete alleen via haar advocaten. De organisatie van de Sea-Watch probeert haar in bescherming te nemen omdat ze al ‘van alle kanten onder vuur wordt genomen’ en onthoudt zich van commentaar. Volgens woordvoerder Jelle Goezinnen is nog onduidelijk wat haar precies ten laste zal worden gelegd; het negeren van een bevel of betrokkenheid bij mensensmokkel. ‘Het hangt af van de openbaar aanklager. Tot dusver zijn alle pogingen om reddingsorganisaties te beschuldigen van mensensmokkel mislukt’, aldus de zegsman. ‘Ze heeft volledig volgens internationale wetten gehandeld.’

De controverse rond de persoon van Rackete legt opnieuw de groeiende politieke kloof in Europa over migratie bloot. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Heiko Maas, heeft maandag om de vrijlating van Rackete gevraagd en vindt dat reddingsoperaties op zee niet mogen worden ‘gecriminaliseerd’. Minister Salvini blijft volhouden dat de Italiaanse havens gesloten blijven en heeft Nederland als vlaggenstaat van de Sea-Watch ervan beschuldigd geen verantwoordelijkheid te nemen.

Tactische vergissing

Volgens de Italiaanse wetenschapper Eugenio Cusumano, die aan de Universiteit Leiden internationale betrekkingen doceert en de rol van reddingsorganisaties op zee onderzoekt, is het onwaarschijnlijk dat Rackete tien jaar de cel ingaat. ‘Ze zal worden uitgezet. Ze heeft een tactische vergissing gemaakt in de haven van Lampedusa maar de rechter zal vermoedelijk oordelen dat de humanitaire motieven zwaarder wegen. De nood aan boord was echt hoog en daar is ze als kapitein ook verantwoordelijk voor.’

Cusumano noemt het teleurstellend dat Nederland zo weinig van zich heeft laten horen. ‘Het was een mooi signaal van solidariteit geweest voor de Italiaanse kiezer als Nederland zich had aangemeld om een deel van de 40 migranten over te nemen.’ De harde Italiaanse opstelling is volgens de onderzoeker louter het gevolg van het uitblijven van Europese solidariteit. ‘Uiteindelijk is de enige oplossing voor de migratiecrisis om de last ervan over de lidstaten te verdelen.’

Lees ook:

Sea-Watch negeert verbod om aan te meren in Lampedusa.

Nederland weigert Sea-Watch te hulp te schieten.

Sea-Watch is het laatste reddingsschip voor de Libische kust dat het Europese anti-migratiebeleid trotseert

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden