Kapitaal vloeit terug naar Amerika

De wereld leek net te zijn gekanteld, maar kantelt nu weer terug. Niet zozeer naar de kant van Europa maar vooral naar die van de Verenigde Staten.

Op 2 juli 1997 stond het verkeer in de Thaise hoofdstad Bangkok nog muurvast. Een dag later hadden de weinige automobilisten de weg voor henzelf. Wie zich nog een auto kon permitteren, stond in de rij voor de bank.


Het was het begin van de Azië-crisis die zich binnen enkele maanden als een olievlek over het hele continent zou verspreiden. De economieën van Thailand, Maleisië, Singapore, Indonesië en Zuid-Korea klapten in elkaar. Het toenmalige IMF-recept van orde op zaken stellen en bezuinigen maakte het nog erger. Het zou jaren duren voordat de groei van begin jaren negentig weer kon worden opgepakt.


Op de financiële markten van de Aziatische landen is opnieuw paniek uitgebroken. Westerse beleggers trekken hun kapitaal terug, net als hun koopadviezen voor aandelen. En de bewoners en beleggers uit die landen zelf wisselen hun lokale valuta in voor dollars. Nadat de autoriteiten in India vorige week het kapitaalverkeer aan banden legden nadat de roepie naar een nieuw dieptepunt was gedaald, is nu de Indonesische munt roepia in gevaar gekomen. Maandag zakte de roepia onder de grens van 10.000 voor 1 dollar.


De twee landen kennen dezelfde problemen: een hoge inflatie, een snel groeiend tekort op de betalingsbalans en een afzwakkende groei. Net als in de jaren voor 1997 zijn de afgelopen jaren enorme hoeveelheden speculatiekapitaal naar de Aziatische markten verplaatst. Vooral vanwege de hogere groei en hogere rentes.


'Die honderden miljarden zijn vooral belegd in lokale valuta, met name obligaties, omdat die een veel hoger rendement boden dan westers staatspapier', zegt Azië-deskundige Lodewijk van der Korft van vermogensbeheerder Comgest . 'Maar in mei kondigde de Fed. (de centrale banken) in de VS ineens aan dat mogelijk dit jaar al met de monetaire verruiming wordt gestopt. Dat zal waarschijnlijk tot een hogere rente in de VS leiden. En nu wil iedereen weer ineens dollarobligaties hebben.' Een enorme hoeveelheid kapitaal stroomt daardoor weer terug naar de VS.


Dit gaat gepaard met lagere groei, hoge inflatie en een groeiend tekort op de betalingsbalans. Het tekort van India op de betalingsbalans is opgelopen tot 5 procent van het bbp, dat van Indonesië met 3,5 procent. Thailand dreigt als eerste Aziatische land zelfs in een recessie te geraken. Daar kromp de economie in het tweede kwartaal met 0,3 procent.


Van der Kroft vreest niet meteen voor een herhaling van de Azië-crisis in 1997. 'Ten eerste hebben die landen dankzij de handelsoverschotten van de afgelopen tien jaar veel meer reserves. Ten tweede zijn de banken sterker. En ten derde heeft het IMF zijn lesje geleerd.' In 1997 werden de Aziatische landen van de ene op andere dag door het IMF gedwongen om in ruil voor miljarden aan betalingsbalanssteun hun begrotingen op orde te brengen. Deze rigide maatregel leidde tot een escalatie van de crisis.


Nu is het IMF zelfs voorstander van stimulering. Daarnaast hebben de Aziatische landen een eigen noodfonds opgericht - het zogenoemde Chiang Mai-initiatief waarin 240 miljard dollar is gestort. Dat kan worden gebruikt om landen met betalingsbalansproblemen zonder voorwaarden te helpen. En ten slotte is er ook nog een suikeroom in de vorm van China dat 3,5 biljoen dollar aan reserves heeft en uit puur eigenbelang de Aziatische buurlanden niet kan laten vallen. Een ander verschil is dat de meeste Aziatische munten nu vrij zweven ten opzichte van dollar.


De crisis van 1997 kon echter uiteindelijk worden bedwongen doordat de toenmalige baas van de Federal Reserve Alan Greenspan de rente tot drie keer toe verlaagde om de dollar als vluchthaven minder aantrekkelijk te maken. De huidige voorzitter van de Federal Reserve Ben Bernanke heeft dat wapen niet, omdat de rente nu al op bijna 0 procent staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden