Kapitaal versus arbeid bij de HEMA

En weer staat de HEMA te koop. In 2007 gekocht door durfkapitalist Lion Capital, een in Londen gevestigde firma die zich specialiseert in het opknappen van consumentenbedrijven, gaat het oer-Hollandse bedrijf nu al weer in de verkoop....

Frank Kalshoven

De vraag is: is het zegenrijke werk dat Lion Capital met de HEMA heeft gedaan ook mogelijk zonder de schaduwkanten? Of horen die schaduwkanten onlosmakelijk bij het goede werk?

Eerst het goede werk. Onder aanvoering van Lion Capital heeft de HEMA een mooie groei doorgemaakt (vijftig nieuwe winkels per jaar), en bovendien aangetoond dat de winkelformule ook in het buitenland kansen heeft. Onze nationale rookworstleverancier heeft voet aan de grond gekregen in België, Duitsland en Frankrijk. De groeimogelijkheden de komende jaren zijn daarom nagenoeg onbeperkt. Met een beetje fantasie zie je in de HEMA de toekomstige IKEA van de dagelijkse dingetjes. Een 10 voor strategie dus. Tegelijkertijd is goed op de centen gepast, want volgens bestuursvoorzitter Ronald van Zetten is het bruto bedrijfsresultaat de afgelopen jaren gestegen. Dwars door een diepe economische crisis heen. Prachtig.

Bij het goede werk hoort ook de reputatie van de HEMA onder consumenten. Ter illustratie: toen ik van de ontbijttafel opstond met de mededeling ‘het wordt de HEMA’, kreeg ik prompt terug: ‘Geen kwaad woord over de HEMA, hè.’ Ik verzeker u dat er weinig bedrijven zijn die bij mij thuis zoveel klantloyaliteit oproepen.

De schaduwzijden dan. Want ‘het kapitaal’ en ‘de consumenten’ mogen blij zijn met de HEMA, dat kan niet gezegd worden van de werknemers en de belastingbetalers. Vakbond FNV Bondgenoten heeft vrijdag de HEMA een ‘zwartboek’ aangeboden, met daarin een litanie aan klachten van werknemers. Onderbezetting op afdelingen, door werknemers als zeer onredelijk ervaren eisen aan hun flexibele inzetbaarheid, gedrag van management dat als intimidatie wordt gezien. ‘De laatste stuiver moet op tafel’, zo typeert Henk van der Ploeg van de bond de sfeer.

Ook de schatkist lijdt onder het werk van Lion Capital. Het bruto bedrijfsresultaat is dan wel positief, maar door het bedrijf vol te hangen met schulden – een bekende truc van durfkapitalisten -- is het netto resultaat negatief. Hierdoor is de verschuldigde vennootschapsbelasting nul euro.

De idioterie is natuurlijk dat ‘kapitaal’, ‘consument’, ‘werknemer’ en ‘belastingbetaler’ op de keper beschouwd één en dezelfde persoon zijn: u. Dikke kans dat uw pensioenfonds geld heeft gestort in het fonds waarmee Lion Capital de HEMA opkocht. U kunt blij zijn met het rendement. U koopt spul bij de HEMA, dus u bent consument, en profiteert van de lage prijzen die mede mogelijk zijn door het scherpe personeelsbeleid. Maar u bent ook werknemer, misschien niet bij de HEMA maar wel ergens in de economie, en dan is een beetje vriendelijk personeelsbeleid wel welkom. Als belastingbetaler draait u op voor de truc die u als kapitaalverschaffer geen windeieren legt: ter compensatie van de misgelopen winstbelasting mag u extra inkomstenbelasting betalen. Hm.

De belastingkwestie is het gemakkelijkst op te lossen. Er liggen voorstellen om de onbeperkte renteaftrek voor dochterondernemingen af te schaffen. Zonder nu op de details in te gaan: gewoon doen. Dan nemen u en ik het iets lagere rendement op ons pensioenvermogen wel voor lief – daar zijn de problemen zo groot, dat dit er ook nog wel bijkan.

De werknemers – dat is een lastiger kwestie. Ik ken heel wat organisaties die een scheutje Lion Capital in het personeelsbeleid goed kunnen gebruiken. Even de zaken weer scherp stellen. Een beetje werknemersontevredenheid is dan een goed teken. Maar een durfkapitalist kan hierin te ver gaan. En dan is het goed dat er een vakbondsman is die zegt: ‘Ik neem het de HEMA kwalijk dat ze geen rekening houden met de aard van hun personeel: ()niet zo mondig, laag opgeleid en dus kwetsbaar.’ Klassiek vakbondswerk. U en ik – we betalen toch graag een stuiver meer voor de worst als het HEMA-personeel een beetje fatsoenlijk behandeld wordt?

Zegenrijk werk zonder schaduwkanten? Het is een kwestie van de winstbelastingwetgeving aanpassen en vakbonden steunen als ze goed werk doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden