Nieuws

Kantoor landsadvocaat Pels Rijcken onder verscherpt toezicht na miljoenenfraude

Pels Rijcken, het kantoor van de landsadvocaat, is onder verscherpt toezicht gesteld van de Haagse Orde van Advocaten. Dat is de uitkomst van een onderzoek van de Orde naar de miljoenenfraude van notaris Frank Oranje, oud-voorzitter van het bestuur van het kantoor.

Het kantoor van landsadvocaat Pels Rijcken in Den Haag. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Het kantoor van landsadvocaat Pels Rijcken in Den Haag.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Betrokkenheid van advocaten van het kantoor bij de fraude is niet gebleken, aldus het onderzoek, dat zich specifiek richt op deze beroepsgroep. Wel rammelt de cultuur van het kantoor van advocaten en notarissen als geheel, aldus de Orde.

Oranje, lang boegbeeld van integriteit in het notariaat, verduisterde tenminste 11 miljoen euro van cliënten van Pels Rijcken. Hij rommelde al zeker achttien jaar met geld dat hij moest beheren in onder meer grote claimzaken. Na de ontdekking van de fraude maakte hij in november vorig jaar een eind aan zijn leven.

Pels Rijcken heeft het aanzien van de advocatuur geschaad door de Haagse Orde pas maanden na de ontdekking op de hoogte te stellen van de fraude, aldus deken (voorzitter) Arjen van Rijn van de Orde. Daardoor is hij gehinderd in zijn taak als toezichthouder.

Het kantoor is dat niet met hem eens. In een geschreven reactie stelt Pels Rijcken dat het wel ‘onmiddellijk’ melding gedaan heeft bij de toezichthouder, maar dan die van het notariaat. Volgens hen was immers sprake van een ‘exclusieve notariële fraude’.

‘Gesloten organisatie’

Naar de fraude loopt nog een aantal onderzoeken, van het Openbaar Ministerie en het Bureau Financieel Toezicht van het notariaat tot het ministerie van Justitie. De Staat der Nederlanden is de belangrijkste opdrachtgever van het kantoor. Als landsadvocaat komt Pels Rijcken exclusief op voor de Staat der Nederlanden in juridische procedures. Bij het kantoor (met in totaal 290 mensen) werken zowel advocaten als notarissen.

Van het onderzoek van de Haagse Orde werd donderdag een samenvatting gepubliceerd. De advocaten (waar dit onderzoek specifiek over ging) hadden geen bemoeienis met de malversaties van Oranje. Wel is sprake van tekortkomingen in de gehele kantoororganisatie, ook al werd voldaan aan de regelgeving voor advocaten. Toezicht en controle op het nakomen van de regels van het vak functioneerden bij Pels Rijcken onvoldoende. Ook was er in het bestuur geen vaste plek voor een financieel bestuurder, was er geen toezichthouder in dienst en was het instituut van vertrouwenspersoon ‘zwak ontwikkeld’.

Het prestigieuze Pels Rijcken wordt in het onderzoek getypeerd als ‘een gesloten organisatie met weinig ruimte voor tegenspraak’. Zeker in de omgeving van Oranje was de sociale veiligheid ‘onder de maat’. De notaris, een bekendheid binnen zijn vak die bekendstond als een toonbeeld van integriteit, ‘werd in staat gesteld grensoverschrijdend gedrag te vertonen zonder daarop aangesproken of gecorrigeerd te worden’. Integriteit is volgens het onderzoek ‘naar buiten toe’ een belangrijk thema voor Pels Rijcken. Binnen het kantoor werd het echter nauwelijks besproken, want ‘voorondersteld’.

Sociale veiligheid

De Orde verplicht het kantoor tot tal van maatregelen om de situatie te verbeteren. Zo moeten de advocaten en notarissen van de Orde ‘intervisies of reflectiebijeenkomsten’ organiseren over de manier van omgaan met elkaar. Ook dient een organisatiecultuur te ontstaan ‘waarin tegenspraak mogelijk wordt’. Het verscherpte toezicht van de Orde op Pels Rijcken is ingesteld voor een periode van negen maanden. Het kantoor moet zich maandelijks verantwoorden over de genomen maatregelen.

In zijn reactie legt Pels Rijcken de nadruk op de conclusie dat de advocaten van het kantoor niet betrokken waren bij de fraude en dat de organisatie voldeed aan alle regels. Wel noopt de fraudezaak ‘tot reflectie op de organisatie in brede zin en tot maatregelen’. Het kantoor heeft al een proces in gang gezet ‘waarin wij alle processen en richtsnoeren opnieuw onder de loep nemen en verstevigen waar nodig, ook wat betreft sociale veiligheid’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden