NieuwsArnhem

Kantonrechter verlaagt boete voor coronazondaars: ‘voortschrijdend inzicht’

De kantonrechter in Arnhem heeft woensdag lagere boetes opgelegd aan overtreders van de afstandsregels in de coronanoodverordening. Daar staat een boete van 390 euro op, maar de kantonrechter verlaagde die tot 95 euro. Zes mensen die beboet waren wegens een verboden samenkomst gingen vrijuit.

Beeld Arie Kievit

In de Tweede Kamer is een meerderheid voor het verlagen van het maximumbedrag van de coronaboetes naar 95 euro. Een amendement daarover is ingediend door de coalitiepartijen, met steun van een groot deel van de oppositie. Dat moet nog worden aangenomen.

Het Openbaar Ministerie (OM) vond daarom dat het daarmee geen rekening hoefde te houden en eiste in alle gevallen 390 euro boete. De kantonrechter is het daar niet mee eens. Volgens haar is bij de politiek sprake van ‘voortschrijdend inzicht’ over de hoogte van de coronaboetes. Zij wees er ook op dat daarover in het publieke debat verontwaardiging is ontstaan.

Voor de rechter was dat aanleiding om de boetes te verlagen tot 95 euro. ‘Ik vind dit ook een passend bedrag voor de overtredingen die aan mij zijn voorgelegd’, aldus de rechter. De meeste mensen werden beboet omdat zij met drie personen of meer in een auto hadden gezeten.

Verzet

De kantonrechtbank in Arnhem behandelde deze week 21 zaken van mensen die verzet hadden aangetekend tegen coronaboetes. Het gaat om boetes die in de eerste maanden van de coronacrisis zijn opgelegd. Toen gold behalve de regel van 1,5 meter afstand houden ook een verbod op samenkomsten van drie personen of meer. Die regel is inmiddels afgeschaft.

In Arnhem stonden zes mensen voor de rechter wegens overtreding van het verbod op samenkomst. Zij gingen allemaal vrijuit. Dat komt doordat de rechter een veel striktere definitie hanteert van samenkomst dan het OM. Volgens het OM spreekt men van een samenkomst als meerdere personen bij elkaar komen waarbij sprake is van ‘een zekere verbondenheid’. Dat gold volgens de officier van justitie bijvoorbeeld voor twee mannen die beboet werden omdat zij op de Waalkade in Nijmegen hadden staan ‘chillen’.

Maar volgens de Arnhemse kantonrechter is van samenkomst pas sprake bij ‘een bijeenkomst in min of meer georganiseerd verband met een groep van enige omvang’, zoals coronafeestjes. Een ontmoeting van een groepje vrienden op straat, al dan niet afgesproken, valt daar volgens haar niet onder. Zij sprak daarom onder meer drie vrienden vrij die elkaar waren tegengekomen bij het basketballen.

Veroordeling

Opmerkelijk was dat in Arnhem twee studenten voor de rechter stonden die hoorden bij een groepje van vier dat veroordeeld was voor een verboden samenkomst. Op de zitting bleek dat de zaak tegen een van de vier al in een eerder stadium was geseponeerd. Daarop kon het OM niet anders dan zich in de andere zaken niet-ontvankelijk te verklaren.

Voor overtreding van de coronanoodverordening zijn van half maart tot eind september 17.200 strafbeschikkingen opgelegd. In 6.872 gevallen is daar verzet tegen aangetekend. Die zaken komen dezer dagen allemaal voor de rechter.

De kantonrechter in Utrecht behandelde vorige week de eerste vier verzetszaken. Dat leidde in alle gevallen wel tot een veroordeling van 390 euro boete, waarvan een deel voorwaardelijk werd opgelegd.

Eigen rekening

De kantonrechter in Arnhem sprak zich ook uit over de klacht dat boetes berusten op willekeur, omdat in vergelijkbare zaken niet beboet is. In sommige regio’s zijn ook veel meer boetes uitgedeeld dan in andere. Volgens de rechter snijdt dat argument geen hout. Het is aan opsporingsambtenaren om in elke situatie een afweging te maken welk optreden het meest passend is. Dat kan een waarschuwing zijn of meteen een boete.

Ook het verweer dat minister van Justitie Grapperhaus in de Tweede Kamer heeft gezegd dat het standaard beleid is dat de politie mensen eerst waarschuwt voordat zij beboet, gaat volgens de rechter niet op. Volgens het OM is de uitspraak van Grapperhaus voor zijn eigen rekening. In het beleid van het OM is geen waarschuwingsplicht opgenomen, concludeerde de rechter.

Door advocaten is aangevoerd dat de afstandsregels en het verbod op groepsvorming in de noodverordening in strijd zijn met het grondwettelijke recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Volgens de rechter is dat niet het geval.

Het recht op veiligheid en gezondheid is volgens de rechter ook fundamenteel. Als die in het geding komen tijdens een crisis moet de overheid kunnen ingrijpen. Dat kan botsen met andere grondrechten. Maar volgens de rechter is bij het opstellen van de noodverordening een goed evenwicht bereikt tussen belangen van het individu en de samenleving als geheel.

De kantonrechter in Utrecht behandelde maandag de eerste beroepszaken tegen de massaal uitgedeelde coronaboetes. Daar hield de rechter wel vast aan 390 euro boete.

Sinds het begin van de coronacrisis zijn duizenden mensen op de bon geslingerd wegens overtreding van de noodverordening. Het is vraag of die boetes standhouden voor de rechter. Juristen denken van niet: de regels zijn onduidelijk of in strijd met grondwettelijke rechten. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden