reportage

Kansrijk adviseren is meer dan een hippe kreet, weet de schooldirecteur uit eigen ervaring

Janneke Oosterman, directeur van basisschool Tamarinde. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Janneke Oosterman, directeur van basisschool Tamarinde.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Kaya Bouma volgt groep 8 van basisschool Tamarinde in Zaandam, locatie Poelenburg. Aflevering 5: Directeur Janneke Oosterman weet hoe het is om onderschat te worden.

Ze zitten in het lokaal van groep 8 en staan op het punt een moeilijke beslissing te nemen. Soms is één blik op de cijfers genoeg om te weten: dit kind kan naar de havo, of naar vmbo-t. Maar in het geval van deze 12-jarige twijfelen ze.

Ze, dat zijn directeur Janneke Oosterman, groep 8 leerkracht Marieke Bruijn en intern begeleider Hanneke van den Hout van basisschool Tamarinde. Ze zijn vanmiddag bijeengekomen om de definitieve adviezen van groep 8 vast te stellen. Eén voor één komen de leerlingen voorbij. Een regenboog aan gekleurde staafdiagrammen en grafieken.

Liep de eerste reeks adviezen vlot, nu blijven ze haken. Als ze alleen kijken naar de cijfers is het een uitgemaakte zaak: deze leerling moet naar vmbo-basis. Maar de werkhouding van de achtstegroeper is ‘super goed’, zegt juf Bruijn. Dit kind wil méér. Oosterman: ‘Als je het hebt over kansrijk adviseren, zouden we aan vmbo-kader moeten denken?’

Kansrijk adviseren: het zijn woorden die de basisschooldirecteur vaker laat vallen vanmiddag. Het is ook de instructie die Arie Slob dit jaar aan basisscholen heeft meegegeven. Bij twijfel, adviseert de Onderwijsminister, geef leerlingen het hoogste advies. Het moet voorkomen dat leerlingen die achterstanden hebben opgelopen door afstandsonderwijs op een te laag niveau belanden.

Voor Oosterman is kansrijk adviseren meer dan dan een hippe onderwijskreet. Het vriendelijke gezicht van de directeur (40 jaar, blonde krullen) krijgt resolute trekken als ze er over praat. ‘Toen ik zes jaar geleden op deze school kwam werken hoorde ik weleens: och dit zijn kansarme kinderen, laten we ze niet te veel onder druk zetten. Maar juist deze kinderen verdienen maximale kansen.’

null Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Dat kansenongelijkheid niets nieuws is en ook niet is voorbehouden aan leerlingen uit kwetsbare buurten, weet Oosterman uit ervaring. Als kind met talent voor taal maar minder gevoel voor rekenen, kreeg ze zelf ooit een mavo advies. ‘Toen ik in de brugklas een boek van W.F. Hermans wilde lezen voor mijn lijst, kreeg ik te horen: dat is te moeilijk voor jou, Janneke. Dat begrijp jij niet.’

Lang verhaal kort: na de mavo deed ze eindexamen havo, om via een hbo-opleiding te eindigen op de universiteit. Grote opluchting. ‘Eindelijk een studie die niet te makkelijk was.’

Wat ze zelf als leerling gemist heeft, zegt Oosterman, is een leraar die zag: dit kind is goed in taal, maar heeft met rekenen nog een zetje nodig. Een leraar die zich afvroeg: hoe kan ik haar daar zo goed mogelijk mee helpen?

Het is de kern van haar aanpak op de Tamarindeschool. Oosterman: ‘Als we tegenvallende resultaten van een leerling bespreken is het niet: moeder spreekt geen Nederlands, het kind komt vaak te laat: daar zal het wel aan liggen. Nee, we vragen ons af: wat hebben wij als school gedaan om deze leerling zo goed mogelijk te ondersteunen. Ook in de thuissituatie.’

Voor dat laatste heeft de directeur een brugfunctionaris aangesteld. Een nieuwe functie, naar succesvol voorbeeld in Gent. De brugfunctionaris weet wat er speelt in Poelenburg, bezoekt leerlingen thuis, gaat na waarom die ene leerling al weken zonder eten naar school komt en regelt hulp waar nodig.

Leraren worden zo veel mogelijk vrijgespeeld voor hun lessen. Het is hard nodig. Door de coronacrisis is een belangrijk wapen dat de school heeft in de strijd tegen achterstanden afgepakt: tijd. ‘Kinderen die de Nederlandse taal nog niet goed beheersen als ze naar school komen, hebben goed onderwijs en extra tijd nodig om zich basisvaardigheden eigen te maken’, zegt Oosterman. ‘Die extra tijd is ons ontnomen.’

Rest ze voor deze groep-8 leerlingen de schooladviezen. Terug in het klaslokaal houdt juf Marieke Bruijn een pleidooi voor haar leerling. Deze achtstegroeper, zegt ze, heeft meer in zich dan vmbo-basis. De cijfers mogen er nog niet op wijzen, ‘maar ik zie het deze leerling wel doen’. Uiteindelijk hakt directeur Oosterman de knoop door. Het wordt vmbo-kader. Weer een kans rijker.

Nederland, Zaandam,29-1-2021
Groep 8 van christelijke basisschool Tamarinde in Zaandam 
FOTO : Guus Dubbelman / de Volkskrant Beeld
Nederland, Zaandam,29-1-2021Groep 8 van christelijke basisschool Tamarinde in Zaandam FOTO : Guus Dubbelman / de Volkskrant

De Volkskrant volgt groep 8 van basisschool Tamarinde in Zaandam. De coronacrisis heeft de kansenongelijkheid vergroot. De komende tijd moet duidelijk worden of de schade te repareren valt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden