Kans op meerderheid coalitie in Eerste Kamer lijkt nihil

AMSTERDAM - De verdeling van de restzetels in de Eerste Kamer is als een schaakspel: de zetten zijn niet te voorspellen, en wie wint al helemaal niet. Maar één ding lijkt inmiddels zeker: de coalitie komt niet aan een meerderheid van 38 zetels.

SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij (L) en PVV-leider Geert Wilders in de wandelgangen van de Tweede Kamer, een dag na de verkiezingen voor de Provinciale Staten. Beeld anp

Pas van 69 van de 75 zetels staat vast welke partij ze zal bezetten na 23 mei. Zowel de christelijke partijen, de oppositie, de coalitie als een gezamenlijk front van 50Plus en de provinciale partijen zitten verwoed te rekenen om de overige zes.

Politieke rekenarij en knipkunst, noemt SGP-voorlichter Menno de Bruyne het. Een riskante bezigheid, volgens hem. 'Als er één schakeltje wegvalt in de afspraken die partijen met elkaar maken, dan stort het hele bouwwerk in.'

ChristenUnie

Niettemin mengt ook De Bruynes SGP zich in het spel om de restzetels. Verwachtingsvol kijken de bevindelijk gereformeerden naar de medechristenen van de ChristenUnie. 'Wij hebben ze geholpen in de provinciale staten, dus ik zou het eerlijk vinden als ze nu iets terug zouden doen.'

De ChristenUnie, op zijn beurt, zou het logisch vinden als de SGP haar zou steunen. 'Wij zitten dichter tegen een extra zetel aan dan zij', zegt Menno van Hulst, directeur van het partijbureau. 'Onze inzet zal dus zijn om de SGP te vragen ons te helpen. We werken immers al jarenlang samen in de Eerste Kamer. En het is ook wel eens andersom geweest. In het verleden hebben wij ze aan een zetel in het Europees Parlement geholpen.'

Partij voor de Dieren

Ondertussen beraadt ook de Partij voor de Dieren zich op de stemmen die ze over heeft - te weinig om zelf een restzetel in te nemen, maar genoeg om de oppositie te versterken ten opzichte van de coalitie. 'Het is zeker denkbaar dat iemand van ons op een andere partij dan de onze zou stemmen', zegt PvdD-senator Niko Koffeman. Hij denkt hardop. 'Niet GroenLinks, want daar doen ze hun best om ons overbodig te verklaren. En de PvdA ook niet, want die aarzelen over ons wetsvoorstel over ritueel slachten. Maar D66 zou kunnen, ook de SP.'

Vooral de SP kan baat hebben bij hulp van de PvdD. Die kan in bepaalde scenario's het verschil tussen 7 of 8 zetels betekenen.
D66 zit in dezelfde situatie als de Partij voor de Dieren, met weinig kans op een eigen restzetel, maar wel de mogelijkheid om andere partijen wat te helpen. Gunnen de democraten een oppositiepartij wat, dan versterken ze de eigen positie in de Eerste Kamer ten opzichte van de coalitie. Anderzijds wordt D66 niet graag in een adem genoemd met de (linkse) oppositiepartijen.

Ander scenario

Er is overigens nog een heel ander scenario mogelijk, zegt PvdD'er Koffeman. 'Eén waarin de oppositiepartijen een gezamenlijke lijst voor de Eerste Kamer indienen. Na de verkiezingen wordt die lijst direct weer ontbonden en nemen de klassieke partijen plaats in de Eerste Kamer volgens een bepaalde verdeelsleutel. Dan loop je niet het risico dat iemand per ongeluk op een andere partij stemt dan was afgesproken.'

Een mogelijk scenario voor strateginsch stemmen. © de Volkskrant / rvdm / Maartje Bakker
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.