‘Kans op claims daalt juist naarmate arts opener is’

Ruim een jaar geleden maakte gynaecoloog Gerda Zeeman van het UMC Groningen een echo bij een zwangere patiënte. Bij het zien van het hartje van het kind had ze meteen een ‘niet-pluisgevoel’. Maar: ‘Ik wist niet wat het was, kon er mijn vinger niet op leggen’.

Toch schakelde ze op dat moment geen kindercardioloog in. Dat had ze die dag al een keer eerder gedaan en deze had door drukte geïrriteerd gereageerd. Wel liet ze de vrouw een week later terugkomen, en vertelde ze dat alles in orde was.

Hartafwijking

Maar een paar maanden later kreeg ze een brief van vier pagina’s van de ouders: de baby was overleden. Het kindje werd een paar dagen na de bevalling grauw in zijn wiegje gevonden als gevolg van een hartafwijking. Een spoedoperatie volgde, maar het kindje overleed alsnog toen er een ader werd geraakt tijdens het inbrengen van een infuus.

De gynaecologe schrok bij het lezen van de brief. Ze wist meteen dat ze een fout had gemaakt: als de hartafwijking was opgemerkt, was het kind waarschijnlijk blijven leven, en had het zelfs een goed leven kunnen leiden. Na een paar dagen schreef ze de ouders met lood in de schoenen terug dat het haar verschrikkelijk spijt. Tot haar verbazing kreeg ze in een gesprek later geen verwijten. ‘De ouders begrepen uiteindelijk wel dat het gegaan was zoals het was gegaan.’

Het verhaal van Zeeman komt uit het boek Dit nooit meer, dat donderdag werd gepresenteerd. Daarin vertellen twaalf artsen openhartig over hun fouten. Het boek is een initiatief van Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO en wordt onder veel artsen in Nederland verspreid. Doel is grotere openheid te creëren, zodat artsen meer van elkaar kunnen leren. ‘Ik wil daarin een voorbeeld zijn’, zegt Zeeman.

Artsen zijn vaak bang zich kwetsbaar op te stellen, vertelt neonatoloog Harry Molendijk, een van de projectleiders. ‘Vaak zwijgen ze uit schaamte. Bovendien zijn ze bang dat de patiënt boos op hen wordt.’

Achterdochtig

Volgens hem speelt de angst voor schadeclaims niet zo’n grote rol als altijd wordt gedacht. ‘Het paradoxale is dat de kans op claims afneemt, naarmate een arts opener is. Mensen willen gewoon weten wat er is gebeurd. Anders worden ze achterdochtig. In landen als de VS, Engeland en Denemarken zijn ze daar een stuk verder mee. In Amerika is het aantal claims zo de pan uit gerezen, dat diverse grote ziekenhuisketens hebben gezegd: en nú gaan we het open gooien. Het aantal claims is daar gedaald.’

Zeeman: ‘Ik werk in een opleidingsziekenhuis, en ik merk dat jonge artsen bij fouten in eerste instantie soms ervan weglopen of proberen om het te vergeten. Maar ik zeg dan: kom op, dit gaan we samen aan de patiënt uitleggen. Sorry is toch het enige dat op zo’n moment op zijn plaats is. En bijna altijd zeggen ze achteraf dat het opluchting gaf.’

Dat openheid onder artsen nog steeds niet gemakkelijk is, sijpelt zelfs in het boek door. ‘Het viel op dat sommigen vooral fouten van lang geleden noemden’, aldus de gynaecologe.

Met de ouders die het kindje verloren, gebeurde iets bijzonders, zegt Zeeman. Tot haar verbazing vroegen ze of zij een eventuele nieuwe zwangerschap wilde begeleiden. Dat deed ze. En inmiddels is er een gezond jongetje geboren.

Zwanger (ANP) Beeld
Zwanger (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden