Kans om te bewijzen dat het goedkoper kan

De nieuwe werkgevers van de thuishulpen hebben één jaar de tijd om staatssecretaris Van Rijn te laten zien hoe de thuiszorg wél zou moeten werken.

Voor een al maanden slepend conflict wordt een waarnemer aangesteld en dan is er na twee weken een oplossing. Is het echt zo eenvoudig?

Het helpt soms als er iemand van buiten meekijkt, zegt de waarnemer zelf. Hans Borstlap, lid van de Raad van State, werd op 23 oktober door minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aangesteld als onafhankelijk waarnemer. 'Ik kende er niemand en alle betrokkenen waren ongelukkig met de situatie, dat helpt.'


De ommekeer kwam toen bij de zorgaanbieders en gemeenten het gevoel ontstond dat aanbesteden moet draaien om het concurreren op de kwaliteit het werk en niet op steeds lagere prijzen. 'En dat bij kwaliteit ordentelijke arbeidsvoorwaarden horen die niet kunnen worden betaald met een race to the bottom', zegt Lilian Marijnissen van Abvakabo FNV. Eén kanttekening: de oplossing die is gevonden, geldt alleen voor volgend jaar. Daarna moet er opnieuw worden aanbesteed.


Wat was ook alweer het probleem?

Thuishulporganisatie Sensire kondigde in mei aan voor achthonderd medewerksters in zeven gemeenten in de Achterhoek collectief ontslag aan te vragen, vooruitlopend op ingrijpende bezuinigingen van het kabinet-Rutte/Asscher. Niet alleen worden gemeenten verantwoordelijk voor de thuiszorg, ze krijgen 60 procent van het budget dat daar nu voor beschikbaar is. Die bezuinigingen zijn met een jaar uitgesteld, tot 2015. Door onduidelijkheden rond Haagse maatregelen treuzelden de gemeenten met de nieuwe aanbestedingsprocedure. Zo hadden ze bijvoorbeeld geen idee hoeveel thuishulp ze voor volgend jaar konden inkopen. Sensire vond het financiële risico te groot om te blijven wachten.


Wat is de oplossing?

TSN Thuiszorg en Zorgkompas, met ingang van 2014 de nieuwe werkgevers voor de Sensire-medewerksters, krijgen geld mee. De gemeenten stellen 425 duizend euro beschikbaar; er wordt immers een groot sociaal probleem voorkomen. Sensire wil niet meer kwijt dan dat het 'een substantieel deel' bijdraagt. Dat geld wordt gebruikt voor de salarissen van de duurdere medewerkers. De nieuwe werkgevers zijn daarnaast verantwoordelijk voor een sociaal plan als ze na 2014 zouden moeten reorganiseren.


Daarnaast wordt de Achterhoek een 'proeftuin'. Er wordt onderzocht hoe een goede overgang mogelijk is naar 2015, als de gemeenten er een flink aantal taken bij krijgen. Niet alleen de thuiszorg, maar ook de jeugdzorg, de AWBZ en de participatiewet worden dan overgeheveld.


In de proeftuin willen TSN, Zorgkompas en Abvakabo FNV aantonen dat er in de thuiszorg slimmer en goedkoper kan worden gewerkt dan verantwoordelijk staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid denkt. Hij liet deze week weten dat hij de persoonlijke verzorging wil overhevelen naar de zorgverzekeraars. Het werkveld wil juist dat de thuishulp, die alleen huishoudelijk werk mag doen, die taken erbij neemt. 'De staatssecretaris geeft de verzorging een medisch sausje, terwijl veel thuishulpen uitstekend in staat zijn cliënten te wassen of steunkousen aan te trekken', zegt Zion Jongstra, directeur van TSN. 'Dat is niet alleen goedkoper, maar de cliënten, van wie we allemaal vinden dat ze zo lang mogelijk thuis moeten wonen, krijgen niet steeds andere mensen over de vloer. Alleen de echte, duurdere medische zorg, zoals het geven van medicijnen of het aanbrengen van een infuus, wordt dan uitgevoerd door hbo-verpleegkundigen. '


Andere zaken die worden verkend: een modernere cao, toegespitst op de nieuwe functies die vanaf 2015 ontstaan, effectievere (lees goedkopere) aanbestedingen door gemeenten en het begeleiden van ontslagen medewerkers van werk naar werk.


Waar komt het geld ineens vandaan?

Sensire hoeft geen sociaal plan af te sluiten voor de reorganisatie. De gemeenten moeten nog geld op hun begroting vinden. Daarover wordt volgende week meer duidelijk, maar niemand verwacht dat daardoor problemen zullen ontstaan.


En wat gebeurt er in 2015 met de thuishulpen?

Dat hangt van Den Haag af. Als het plan, waarvoor in de Eerste Kamer nog geen meerderheid is, doorgaat, komen de thuishulpen alsnog op straat. Dan krijgt Nederland te maken met vele Sensires, verwachten ze in de Achterhoek.


Maar omdat het ministerie van Volksgezondheid bereid is mee te werken aan de 'proeftuin', verwachten de betrokkenen dat het kabinet een aantal bezwaren gaat wegnemen. Het ministerie was donderdag niet bereikbaar voor verder commentaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden