Kankerpatiënt slikt vaak riskante mix van medicijnen

Bijna de helft van de kankerpatiënten slikt medicijnen die schadelijk kunnen zijn voor hun behandeling, vaak zonder dat zij of hun artsen dat weten. Dat kan in het uiterste geval fatale gevolgen hebben.

Een medicijnkast met oude medicijnen. Foto ter illustratie. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Dat blijkt uit onderzoek van het Rotterdamse Erasmus MC, het academisch ziekenhuis van Rotterdam, dat dit weekend wordt gepresenteerd op een internationaal congres voor oncologen.

Maagzuurremmers
Veelgebruikte medicatie als antidepressiva en maagzuurremmers maar ook kruidengeneesmiddelen en voedingssupplementen van de drogist kunnen een wisselwerking hebben met kankergeneesmiddelen. In het ergste geval kan een chemokuur helemaal worden uitgeschakeld. Ook kan de werking zo worden versterkt dat ernstige bijwerkingen kunnen ontstaan. Zo overleden eind jaren negentig een aantal Japanse kankerpatiënten toen ze naast hun chemokuur een middel tegen gordelroos gebruikten.

Het probleem wordt vooral veroorzaakt doordat registraties van geneesmiddelen niet op elkaar zijn aangesloten. Chemotherapie wordt in het ziekenhuis meestal in een ander systeem geregistreerd dan andere medicijnen. De geneesmiddelenregistraties van ziekenhuizen en openbare apotheken zijn bovendien vaak niet gekoppeld.

Een werkgroep van Nederlandse wetenschappers heeft de afgelopen jaren als eerste ter wereld wisselwerkingen tussen medicijnen en kankermedicatie in kaart gebracht. Hoe vaak die interacties kunnen voorkomen, was nog nooit onderzocht. Ziekenhuisapotheker Roelof van Leeuwen, verbonden aan het Rotterdamse Erasmus MC, bestudeerde voor zijn promotieonderzoek de medische gegevens van ruim negenhonderd kankerpatiënten en vond bij 46 procent minimaal een wisselwerking tussen de kankerbehandeling en andere medicijnen. Soms is dat bij de arts bekend, maar een deel van de groep loopt volgens hem een verhoogd risico op een ernstige reactie.

Onwetend
Kankerpatiënten slikken gemiddeld vijf medicijnen. De wisselwerking met een kankergeneesmiddel verschilt per patiënt en per geneesmiddel. Artsen zijn vaak onwetend van potentieel gevaarlijke medicijncombinaties, zegt ziekenhuisapotheker en klinisch farmacoloog Frank Jansman, voorzitter van de werkgroep die de wisselwerkingen heeft geboekstaafd. Ziekenhuisapothekers doen hun best om die wisselwerkingen in de gaten te houden, zegt hij, maar zij moeten vaak een handmatige controle uitvoeren. Een elektronisch patiëntendossier kan dat probleem grotendeels oplossen.

Het Erasmus MC gaat nu onderzoeken hoe vaak de combinatie van een kankermiddel met andere medicijnen in de praktijk leidt tot een bijwerking bij de patiënt. Daarbij wordt ook gekeken naar de interactie met middelen die patiënten zelf aanschaffen bij de drogist, aldus internist-oncoloog Ron Mathijssen. Eenderde van de kankerpatiënten gebruikt een alternatief geneesmiddel. 'Veel patiënten denken dat die ongevaarlijk zijn', zegt hij, 'maar dat klopt vaak niet.'

Middelen die samen met kankermedicijnen risico opleveren:
Ssri's, de meest gebruikte antidepressiva: remmen de werking van sommige kankermedicijnen.

Medicijnen tegen epilepsie: kunnen de concentratie van sommige kankermedicijnen in het bloed fors verminderen.
Maagzuurremmers: remmen de opname van bepaalde medicijnen in het bloed.

Antischimmelmiddelen (bijvoorbeeld tegen voetschimmel): werkzame medicatie komt in het bloed en vertraagt de afbraak van bepaalde kankermedicijnen.

Sint-janskruid (tegen depressies): breekt chemotherapie in de lever versneld af waardoor die mogelijk minder goed werkt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.