Kane's Phaedra onbegonnen werk

Zouden de stukken van Sarah Kane ook zo gretig worden opgevoerd als de schrijfster níet zelfmoord had gepleegd?..

Nu in Nederland alle vijf stukken van Kane zijn gespeeld, moet het antwoord 'nee' luiden.

Twee titels van Sarah Kane - Crave en 4.48 Psychosis - staan terecht op het repertoire van groepen die zich iets aan moderne toneelschrijfkunst gelegen laten liggen. Het zijn ijzingwekkende taalbouwwerken, die in de handen van de juiste acteurs en regisseurs tot hoorspel-achtige performances kunnen leiden. Hoewel het ook bij die stukken de vraag is of ze - in de wetenschap dat ze één grote noodkreet zijn, vlak voordat Kane uit het leven stapte - juist als zodanig, en achteraf, hun meerwaarde kregen.

Kane's andere toneelwerk (Blasted, Cleansed en Phaedra's Love) is eigenlijk uit het lood geslagen, overbelast drama dat weliswaar met een grote woede geschreven is, maar onvolwassen. Phaedra's Love, dat nu gespeeld wordt door De Theatercompagnie in regie van de jonge regisseur Marcus Azzini, is dan ook het onvoldragen werk van een beginner.

Kane geeft in Phaedra's Love een vrije interpretatie van Seneca's drama Phaedra. De tragische titelheldin wordt verliefd op Hippolytus, haar stiefzoon en zoon van haar man Theseus; de zoon versmaadt haar liefde, zij pleegt zelfmoord, maar niet nadat zij hem van verkrachting heeft beschuldigd, waarna ook Hippolytus eraan gaat.

In het oorspronkelijke stuk is Hippolytus de kuise jongeman die de liefde van zijn stiefmoeder onthutst afwijst. Bij Kane is de jongen een 'harteloze klootzak', die de hele dag op de bank zit, naar de tv kijkt en zich mechanisch aftrekt. Met de sok waarin hij zijn sperma opvangt, veegt hij ook zijn neus af. Phaedra is al even onsympathiek: een verveeld, op genot belust mens dat niet kan krijgen wat zij hebben wil.

Om dit tweetal heen cirkelen een stiefzus en een biechtvader met wie Hippolytus nog een dialoog heeft over god en liefde. Totdat hij weer eens zijn broek laat zakken en ook de pastoor het hoofd in zijn schoot legt. Wat een clichés, en dat enkel om aan te tonen dat noch de liefde, noch de familieband, noch God het goed met de mens voor heeft.

Kane bedient zich voortdurend van een verbeelding die moet schokken. Zo wordt aan het slot het lichaam van Hippolytus gesloopt en zijn genitaliën op de barbecue gegooid. Regisseur Azzini heeft tot overmaat van ramp de voorstelling opgetuigd met een aantal overbodige vondsten. Na een sterk begin, waarin onder een haag van feestslingers een raak familieportret wordt geschetst, gaat het mis: malle dansjes, onbeholpen symboliek, de spuitbussen met rode verf die de spelers hanteren, invallen uit het repetitielokaal die geschrapt hadden moeten worden, zoals de scène waarin Phaedra ineens aan een uitbundige trilziekte schijnt te lijden.

Onbegonnen werk, dit stuk, dat door de vier acteurs niettemin met bewonderenswaardig elan wordt opgevoerd. Stefan Rokebrand is een perfect depressieve Hippolytus en zijn spel, inclusief de suggestieve seksbeleving, getuigt van lef. Maar nog dapperder zou het zijn geweest om aan de Kane-hype voorbij te gaan en een ander nieuw stuk te kiezen, desnoods van een schrijver die nog leeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden