Kandidaten Mexico maken elkaar zwart

Zondag kiezen de Mexicanen een nieuwe president. Centrumkandidaat Peña Nieto staat voor in de peilingen. De linkse Obrador brengt een menigte op de been.

MEXICO-STAD - 'Daar komt hij, ik zie hem, ik zie mijn president!' Een jong meisje gilt hysterisch als ze Andres Manuel Lopez Obrador in het oog krijgt. Met honderdduizenden anderen staat ze woensdagmiddag in het centrum van Mexico-stad om de linkse presidentskandidaat toe te juichen.


De mensenmassa doet vermoeden dat Lopez Obrador de overwinning van de verkiezingen komende zondag al in zijn zak heeft. Maar de peilingen laten iets heel anders zien. Enrique Peña Nieto van de centrumpartij PRI gaat voorop, Lopez Obrador volgt op ruime afstand en Josefina Vazquez van de regerende rechts conservatieve PAN zou volgens de laatste peilingen als derde eindigen.


'Het zijn schreeuwlelijkerds, met hun stomme vlaggetjes', zegt de dertigjarige Miguel Angel. Nijdig kijkt hij naar de joelende massa die voorbij trekt langs het hotel waar hij als beveiliger werkt. 'Het enige wat ze kunnen, is straten blokkeren', zegt hij, refererend aan de wekenlange protesten in 2006. Toen verloor Lopez Obrador de verkiezingen maar net en weigerde hij zijn verlies te accepteren omdat er sprake zou zijn van fraude.


Zelf gaat Angel op de PAN stemmen. 'De enige partij die goed is voor de economie en opkomt voor fatsoenlijke hardwerkende mensen.' Sinds de PAN in 2000 een einde maakte aan de zeventig jaar durende regeerperiode van de PRI, is de economie redelijk stabiel gebleven. 'Dankzij de PAN kwam er een einde aan de inflatie', zegt Miguel Angel. 'Die corrupte criminelen van de PRI hebben nog nooit iets goeds gedaan voor het land.'


'De PAN heeft het land juist in de ellende gestort', werpt zijn collega Alberto Catani (57) tegen. 'In zes jaar tijd vielen er meer dan 70 duizend doden doordat de PAN zo nodig een oorlog moest beginnen tegen de drugskartels. Tijdens de PRI was het tenminste rustig.'


Dat de partij die Mexico 71 jaar lang (tot 2000) regeerde, bekendstaat als corrupt, vindt hij van secundair belang. 'Voor mijn part sluiten ze een pact met de drugsmaffia en verdienen ze er bakken met geld aan. Als ik maar weer veilig door mijn land kan reizen.'


In feite beloven alle kandidaten hetzelfde. Ze gaan de corruptie aanpakken, de economie veiligstellen, de armoede uitbannen en een einde maken aan het geweld dat het land in zijn greep houdt. Hoe ze dit precies gaan doen, blijft vaag, mede doordat de kandidaten hun campagne grotendeels gebruiken om hun tegenstanders zwart te maken.


De linkse Lopez Obrador wordt daarbij neergezet als een gevaarlijke communist die alle buitenlandse investeerders het land wil uitjagen. PAN-kandidaat Vasquez zou goed zijn voor nog eens zes jaar bloedige oorlog tussen het leger en de georganiseerde misdaad. En Peña Nieto zou het land gaan besturen met een groepje autoritaire en corrupte machtswellustelingen.


De PAN heeft veel steun verloren onder de bevolking door de falende oorlog tegen de drugskartels. De Mexicanen willen verandering en een einde aan de geweldsspiraal die het land nu al zes jaar in zijn greep houdt. Zowel de PRI als de PRD beloven dit te bereiken door betere opleidingen en salarissen voor de politie, meer inzet van veiligheidsdiensten en het terug trekken van de militairen uit de straten.


Lopez Obrador heeft als voordeel dat zijn partij nooit landelijke macht heeft gehad. 'Hij is de enige zonder bloed aan zijn handen', zegt scholier Ivette Esquivel (19), die met rode stift een liefdesverklaring aan de linkse kandidaat op haar wangen heeft geschilderd.


De PRD kandidaat belooft miljoenen per jaar te besparen door de salarissen van hoge politici te verlagen en de corruptie uit te bannen. Met dat geld wil hij iedereen gratis onderwijs bieden en investeren in de oliesector en voedselzekerheid.


'Totaal onrealistisch', vindt Leopoldo Sanchez die even uitrust van zijn tocht langs cafés en restaurants waar hij illegaal gekopieerde cd's verkoopt aan de clientèle. Hij is zichtbaar geïrriteerd door de vele PRD-aanhangers die vandaag het centrum van de stad bevolken. 'Hoe kunnen ze zo dom zijn hem te geloven? Hij belooft zeven miljoen banen te scheppen in zes jaar tijd en de prijzen van voedsel en benzine te verlagen. Maar het is een populist, hij zal niets klaarspelen.'


Sanchez heeft meer vertrouwen in Peña Nieto. 'Die is jong en ziet er goed uit. Hij komt uit goede kringen en wordt gesteund door mensen met geld en macht.' De 61-jarige cd-verkoper hoopt dat de PRI de voedselprijzen zal gaan controleren, net zoals ze dat vroeger deden. 'Het is de enige manier om de basisbehoeften weer betaalbaar te maken.'


De 45-jarige Peña Nieto ziet er inderdaad piekfijn uit en weet zijn boodschap van een economisch stabiel en veilig Mexico goed uit te dragen. Als gouverneur van deelstaat Estado de Mexico was hij daadkrachtig en razend populair en toen hij in 2011 trouwde met een beroemde soapster, genoot het hele land via de televisie mee met dit 'sprookjeshuwelijk'.


Sinds hij zijn kandidatuur bekend maakte, wordt hij als de onbetwiste winnaar gepresenteerd door de grote televisiestations. De Engelse krant The Guardian bewees de afgelopen weken dat dit niet alleen te danken is aan zijn kwaliteiten als politicus. De krant wist de hand te leggen op documenten en contracten waaruit blijkt dat de PRI miljoenen heeft betaalt aan Mexico's grootste televisiezender Televisa, in ruil voor positieve berichtgeving en het zwart maken van de tegenkandidaten.


Het effect van deze onthullingen is vooral merkbaar in de steden en onder hoogopgeleiden. Niet zo gek, aangezien slechts dertig procent van de bevolking toegang heeft tot internet en de rest zich vrijwel alleen informeert via de televisie. Dit beperkt ook de invloed van een kersverse kritische studentenbeweging die zich vol vuur verzet tegen de PRI en het gebrek aan transparante media.


Alle kandidaten zeggen vooralsnog overtuigd te zijn van hun overwinning. De peilingen zeggen genoeg, aldus Peña Nieto. De peilingen zijn gemanipuleerd zegt Lopez Obrador. Die laatste roept zijn aan- hangers dan ook op hun ogen goed open te houden tijdens de verkiezingen zondag. 'Want fraude is het enige dat mijn overwinning nog in de weg staat.'


De top-3 van de Mexicaanse verkiezingen


Enrique Peña Nieto (45), Institutioneel Revolutionaire Partij (PRI).


De partij regeerde tussen 1929 en 2000 op dictatoriale wijze maar wist een zekere economische stabiliteit te waarborgen door protectionisme en sociale programma's. De PRI wil zich nu meer richten op China en de afhankelijkheid van de VS verminderen.


Andres Manuel Lopez Obrador (68)


Partij van de Democratische Revolutie (PRD). Een linkse partij die de economie wil reguleren omdat de winsten nu teveel naar buitenlandse bedrijven zouden gaan. Investeringen in onderwijs en sociale programma's.


Josefina Vazquez Mota (51)


Partij van de Nationale Alliantie (PAN). Een rechtse, conservatieve partij die sinds 2000 aan de macht is. Pleit voor een volledige vrije markt en was succesvol bij het aantrekken van buitenlandse investeerders.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden