ProfielJoris Thijssen

Kandidaat-Kamerlid voor de PvdA met een lange lijst arrestaties als Greenpeace-activist

Greenpeace-directeur Joris Thijssen hoopt voor de PvdA in de Tweede Kamer te komen. Zal het actieverleden van de ‘betrouwbare boef’ hem achtervolgen in Den Haag?

Beeld Linelle Deunk

Minister was hij al, zelfbenoemd dan. In een huurauto met chauffeur reed Joris Thijssen in juli 2002 het terrein van Huis ten Bosch op, waar het kabinet-Balkenende I werd gepresenteerd. De chauffeur meldde zich bij de marechaussee: hier een nieuwe minister. Gekleed in driedelig pak en met zijn krullen keurig gekortwiekt, ontvouwde Thijssen een spandoek: ‘De milieuminister meldt zich.’ Na tien minuten grepen bewakers hem in de kraag.

Het was een van de vele keren dat hij werd opgepakt als activist van Greenpeace, de milieuorganisatie waar hij sinds eind jaren negentig vrijwilliger was en later als medewerker zou opklimmen tot directeur. Nu maakt Thijssen de overstap naar de politiek, als de PvdA tenminste zeven zetels haalt, zijn plek op de lijst (de partij schommelt in de peilingen tussen 12 en 16 zetels). Wie is dit nieuwe gezicht op het Binnenhof? En gaat zijn actieverleden hem niet achtervolgen?

Joris Thijssen (46) wil als kind astronaut worden. Wubbo Ockels is zijn grote voorbeeld, aan wie hij een brief schrijft. Goed je best doen op school, schrijft die terug. Maar bij de astronomenvereniging zeggen ze: je hebt meer kans om minister-president te worden, dus doe maar gewoon wat je leuk vindt. Het wordt lucht- en ruimtevaarttechniek aan de TU Delft, waar hij uiteindelijk – bij Ockels – afstudeert met een scriptie over een maanlander.

Ruimtevaart blijft lonken

Na zijn tweede jaar studie zet een wereldreis hem aan het denken over wat ‘de mens de aarde aandoet’. Als vrijwilliger bij Greenpeace doet hij mee aan tal van acties, later begint hij als typist en werkt zich op tot campagneleider. Een van zijn eerste acties is een meting naar radioactiviteit bij een lozingspijp in Normandië. Samen met Diederik Samsom, destijds de teamleider. 

‘We deden die metingen met grote vliegers’, zegt Samsom. ‘Joris had geholpen met het ontwerp, hij had al die technische kennis uit zijn studie. Hij heeft enorm veel energie en creativiteit. En is daarom iemand die dingen voor elkaar krijgt.’

Tijdens zijn tijd bij Greenpeace blijft de ruimtevaart lonken. Hij wordt in 2003 aangenomen bij Astrium, de civiele-ruimtevaarttak van het consortium EADS (nu Airbus geheten). Een dag van tevoren hoort hij dat de job niet doorgaat; bezuinigingen. In 2008 solliciteert hij als een van 203 Nederlanders (en tienduizend Europeanen) op een vacature voor astronaut bij het European Space Agency (ESA). Tevergeefs. Na een jaar voor Greenpeace in Beijing wordt hij programmadirecteur en in 2016 algemeen directeur, een functie die hij deelt met Anna Schoemakers.

Binnen Greenpeace komt hij bekend te staan als iemand die niet bang is aangelegd en zeer veel dossierkennis heeft. ‘Hij is een moedig man’, zegt Sylvia Borren, zijn voorganger als directeur. ‘Maar het gaat altijd om de zaak, niet om hem.’ Zijn lijst met arrestaties en veroordelingen is lang. Hij drong de Tweede Kamer binnen zonder pasje, verstoorde een CDA-congres, ketende zich vast bij een kolencentrale in Geertruidenberg en plaatste met behulp van een kraanschip ‘de eerste offshore windmolen’, op de plek waar een olieplatform zou gaan boren. 

‘Ben je mooi klaar mee’, schreef GeenStijl vorige week, stel dat de PvdA in het kabinet komt ‘en dat deze knakker de boeren dan gaat vertellen wat ze wel en niet mogen.’ Thijssen is volgens het blog ‘een gevaarlijke gek met een strafblad’.

‘Maatschappelijk geaccepteerd’

Ach, van die acties heb je in de politiek nauwelijks last, zegt Samsom, die ooit dezelfde overstap maakte als Thijssen en ook een strafblad heeft. ‘Greenpeace houdt zich aan de ijzeren regels van burgerlijke ongehoorzaamheid, zoals geweldloosheid en transparantie. Dat is maatschappelijk ruimschoots geaccepteerd.’

De tijden zijn sinds Samsom wel enigszins veranderd, zegt Ed Nijpels, voorzitter van het Klimaatberaad en oud-politicus. ‘Ik neem aan dat de PvdA heel goed heeft nagedacht hoe ze moeten reageren, want zijn actieverleden gaat vast opspelen.’

Nijpels kent Thijssen van de vele onderhandelingen over het Energieakkoord (2013) en het Klimaatakkoord (2019). ‘Een betrouwbare boef’, noemt hij Thijssen. ‘Je kunt met hem afspraken maken en daar houdt hij zich aan. Hij is een bekwaam onderhandelaar, razend slim, hij kan geweldig schaken, omdat hij ver vooruitdenkt. Maar hij heeft ook zijn streken. Hij weet wanneer hij de publiciteit moet zoeken, druk moet uitoefenen: dan komt hij op een ongeschikt moment met iets naar buiten.’

Harde onderhandelaar

Thijssen staat te boek als harde onderhandelaar. Samsom: ‘Als je weet waarover je het hebt, sta je sterker.’ Borren: ‘Je moet met goede argumenten komen om hem te overtuigen.’ In 2019, toen de eindstreep in zicht was na maanden onderhandelen, stapte hij met de rest van de milieubeweging uit het Klimaatakkoord. Terecht, zeggen Samsom en Borren, het pakket was niet ambitieus genoeg. 

Vervelend, vond Nijpels. ‘Stel dat de PvdA in het kabinet komt, dan moet hij straks ook verantwoordelijkheid nemen voor het regeerakkoord. Ik neem aan dat er, mede dankzij hem, een mooie klimaatparagraaf in komt, maar dan komt de uitvoering nog. En dan kun je niet weglopen.’

Dankzij de akkoorden is de overstap naar de politiek niet zo groot, denkt Samsom. ‘Hij kent de traagheid die gepaard gaat met verandering. Een actie tegen het dumpen van nucleair afval haalt eerst weinig uit, maar toch is er een verbod gekomen. In de politiek. Ik denk dat Joris zich net als ik op een gegeven moment realiseerde: alleen in de politiek kan je blijvend dingen veranderen.’

Drie keer Joris Thijssen

Thijssen woont in Muiderberg in een zelf verbouwd duurzaam huis, is vegetariër en fietst elke dag (24 km heen) naar het kantoor in Amsterdam Noord op zijn Speed Pedelec. 

Met een paar vrienden heeft Thijssen een 49er, een ‘soort zeilend racebootje’, zegt Samsom, die weleens mee zeilt. ‘Dwars door golven, richting Pampus. En dan snel terug.’

In 2009 bracht Thijssen Kerst en Oud en Nieuw door met een Deense cokedealer in de cel in Kopenhagen; bij een rode loper op een klimaattop was zijn team opgepakt. Ondanks dertig dagen in voorarrest had hij het ‘zo weer gedaan’.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden