Kandidaat-bewindslieden speeddaten met Rutte

Uw politieke nieuwsbrief

Formateur Rutte ontvangt aanstaand minister van Defensie Ank Bijleveld (CDA). Beeld anp

Goedemiddag. Een lange stoet van beoogde bewindslieden trekt vandaag over het Binnenhof. Dit is de laatste fase van de formatie. Komende donderdag staat Rutte III op het bordes.

Hier zijn uw Dagkoersen (terug van een week herfstreces). Wilt u deze nieuwsbrief dagelijks per mail ontvangen? Regel het eenvoudig via volkskrant.nl/dagkoersen.

Beeld de Volkskrant

FORMALITEIT VAN DE DAG
Rutte ontvangt kandidaten

In een marathonsessie ontvangt formateur Rutte vandaag tussen halftien 's ochtends en half tien 's avonds elf beoogde bewindslieden. De tussenstand bij het verschijnen van deze Dagkoersen: op bezoek kwamen reeds VVD'ers Van Ark, Zijlstra en Van Nieuwenhuizen, CDA'ers Grapperhaus, Hoekstra en Bijleveld en D66'er Van Engelshoven. Zojuist meldde VVD'er Wiebes zich bij de Stadhouderskamer. Vanavond volgen nog Kaag, Koolmees (D66) en Dekker (VVD) en morgen de laatste negen.

Wat is dit voor ministersploeg? De hoofdrolspelers zijn geselecteerd om vlijtig en trouw het akkoord uit te voeren, schrijft verslaggever Ariejan Korteweg (+). Profieltjes van alle kandidaat-ministers vindt u hier. Over de aanstaande staatssecretarissen (ze hebben 40 procent meer kans dan ministers om vroegtijdig af te treden) leest u hier.

De gesprekjes zijn een formaliteit, niet meer dan het sluitstuk van de procedure. Nooit werd een kandidaat na het bezoek aan de formateur alsnog afgewezen. Al kan dat in theorie wel. Rutte vraagt aan alle kandidaten: 'Is er nog iets dat ik moet weten?' De sollicitanten zullen ontkennend antwoorden. Mocht er al iets belastends zijn, dan is dat Rutte reeds bekend. De aspiranten zijn de afgelopen tijd gescreend door de AIVD en zijn als het goed is ook door hun eigen partij binnenstebuiten gekeerd.

Toch worden lijken in de kast nog weleens over het hoofd gezien, zo leert de geschiedenis. PvdA'er Co Verdaas was in 2012 na een maand geen staatssecretaris meer. Zijn rommelige declaratieverleden uit zijn tijd als Gelderse gedeputeerde had hem ingehaald. LPF'er Philomena Bijlhout stapte in 2002 enkele uren na haar beëdiging alweer op omdat ze in de jaren 80 deel had uitgemaakt van de burgermilities van Desi Bouterse.

Wat opviel vandaag: twee kandidaten met uitgesproken meningen lieten weten in het vervolg op hun woorden te zullen passen. VVD'er Zijlstra (wordt minister van Buitenlandse Zaken): 'De afgelopen jaren als fractievoorzitter heb ik een scherp politiek profiel neer moeten zetten. De komende jaren zullen mensen hopelijk een andere kant van mij zien.' CDA'er Grapperhaus (wordt minister van Justitie, beschuldigde Rutte van 'flutpolitiek'): 'U mag allemaal weten wat ik als privépersoon vond. Ik ga nu als bewindspersoon aan de slag. Dat is een andere rol.'

D66'er Van Engelshoven (aanstaand minister van Onderwijs) permitteerde zich wel alvast een mening. Over de scheve man-vrouwverhouding in het kabinet zei ze: 'De beste mensen zijn ook vaak vrouwen. Dus dat moet nog even heel goed tussen de oren.'

Formateur Rutte ontvangt CDA'er Grapperhaus, beoogd minister van Justitie. Beeld epa

PRIJSKAARTJE VAN DE DAG
Best duur zo'n nieuw kabinet

Het wordt nog wennen met die nieuwe ministeries. Neem het ministerie van Veiligheid en Justitie. Dat wordt omgedoopt in Justitie en Veiligheid, omdat de coalitie vindt dat Justitie voorop moet staan. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu wordt ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Economische Zaken krijgt Klimaat eraan geplakt, terwijl er daarnaast weer een ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit komt, afgesplitst van Economische Zaken. De kosten van dit alles lopen in de miljoenen, becijferde de Telegraaf.

Dan komen er nog 'projectministers' bij, ook wel 'minister voor' geheten, dit zijn bewindslieden die inwonen bij collega's. Zo komt er een minister voor Medische Zorg, een minister voor Rechtsbescherming en een minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media. Voor deze mannen (Bruins, Dekker en Slob) hoeft geen nieuw departement te worden opgetuigd, maar ze kosten wel extra geld. De bewindsliedenploeg is namelijk groter dan het vorige kabinet en ministers krijgen meer salaris dan staatssecretarissen. Zo wordt het werk van staatsecretaris Martin van Rijn (jaarsalaris 147 duizend euro) van VWS straks gedaan door een minister (157 duizend euro) én een staatssecretaris (147 duizend euro).

Aanstaand minister Carola Schouten gaat het nieuwe ministerie van Landbouw leiden. Beeld anp

HEIKELE COMPROMISSEN
Zo kwamen ze tot stand

De ramen van de Stadhouderskamer waren afgedekt, de radiostilte was 208 dagen onverbiddelijk. Totdat er opeens een 68 pagina's dik regeerakkoord op tafel lag. Nu zit er weer vaart in de formatie, in waanzinnig tempo werkt Rutte de sollicitatiegesprekjes met de kandidaat-bewindslieden af. Er gingen maanden van verwoede onderhandelingen aan vooraf. Hoe verliep de langste formatie ooit? Verslaggevers Gijs Herderscheê en Frank Hendrickx legden drie heikele punten voor aan veertien direct betrokkenen: het vluchtelingenbeleid, de hypotheekrenteaftrek en de 'staatswiet'. Lees hier de reconstructie.

De leiders van de coalitiepartijen in de Stadhouderskamer, waar zij de afgelopen maanden veelal doorbrachten. Beeld anp

DE VIERDE FRACTIEVOORZITTER
Klaas Dijkhoff

Naast Buma, Pechtold en Segers wordt Dijkhoff de vierde pijler in de Kamer onder het kabinet-Rutte III. Vandaag werd bekend dat de demissionair minister de enige kandidaat is voor het VVD-fractievoorzitterschap. Woensdag wordt hij officieel door de fractie tot leider uitgeroepen. Het zou zomaar een tussenstap kunnen zijn op weg naar de hoogste VVD-functie. Dijkhoff maakte de afgelopen jaren een stormachtige ontwikkeling door. Sinds 2010 was hij achtereenvolgens raadslid, Kamerlid, staatssecretaris en minister (én hij verwierf met groot gemak de titel Slimste mens). Rutte werd op zijn 39ste VVD-leider. Aan het eind van deze kabinetstermijn is Dijkhoff net veertig.

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Wilt u deze per mail ontvangen? Meld u hier aan: volkskrant.nl/dagkoersen. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl.

VVD'er Klaas Dijkhoff. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden