Weblog

Kan Zimbabwe nu eindelijk opnieuw beginnen?

Kan Zimbabwe eindelijk een nieuw begin maken? Er is een nieuwe grondwet aangenomen en de EU heeft op 25 maart 2013 de sancties grotendeels opgeheven. Alleen de inreisverboden voor president Robert Mugabe (89) en enkele vertrouwelingen blijven, evenals de ban op een mijnbouwbedrijf dat mensenrechten schendt. Er komen nieuwe verkiezingen, ergens tussen juli en september. Zijn de mensenrechtengroepen in Zimbabwe nu blij?

Wim Bossema
Beatrice Mtetwa, kort na haar vrijlating op 25 maart. Beeld reuters
Beatrice Mtetwa, kort na haar vrijlating op 25 maart.Beeld reuters

Het forum van onafhankelijke organisaties hield een belronde onder de 19 aangesloten clubs.

'De meeste van onze zegslieden juichten de EU-beslissing toe - maar om uiteenlopende redenen. Sommigen vinden dat de sancties de Zimbabwaanse regering een excuus gaven voor het nalaten van noodzakelijke hervormingen en anderen zeggen zelfs dat de sancties brandstof waren voor de retoriek van Mugabe. Er zijn organisaties die vinden dat de sancties de economische ineenstorting hebben veroorzaakt terwijl weer anderen juist vinden dat de sancties gehandhaafd hadden moeten worden omdat er geen sprake is van zinnige hervorminngen.'

Gevreesde politie
De belangrijkste vraag is of de gevreesde politie en geheime dienst van Mugabe zich dit keer beter zullen gedragen bij de komende verkiezingen. Daarover maken veel Zimbabwanen zich grote zorgen.

De nieuwe grondwet is een compromis tussen de twee grote rivalen Mugabe en premier Tsvangirai. Ze vormen samen een gedwongen huwelijk in de regering van nationale eenheid.

De vroegere oppositiepartij MDC-T en een kleinere afsplitsing MDC-N hopen dat de nieuwe grondwet hun kiezers en leiders bescherming zal bieden tijdens de verkiezingscampagne.

De vorige keer was er zoveel geweld tegen hen dat Tsvangirai besloot niet mee te doen om zijn mensen te sparen. Hij eiste een nieuwe grondwet. Na interventie van de regionale organisatie SADC werd de overgangsregering gevormd in 2008.

Een politieagent worstelt met betogers die de vrijlating van Beatrice Mtetwa eisen op 22 maart in Harare. Beeld ap
Een politieagent worstelt met betogers die de vrijlating van Beatrice Mtetwa eisen op 22 maart in Harare.Beeld ap

Er zijn verontrustende voortekenen: een van de gezichten van de mensenrechtenbeweging, de juriste Beatrice Mtetwa, werd de dag na het referendum op 16 maart opgepakt op vage beschuldigingen van 'hinderen van de rechtspraak'. Zij werd maandag, 25 maart, weer vrijgelaten, maar slechts op borgtocht.

Klucht
'Een klucht van misverstanden', noemt het mensenrechtenforum de gebeurtenissen in Zimbabwe. De illegale opsluiting van Mtetwa is het bewijs dat het nog te vroeg is voor het opheffen van sancties, zou je zeggen, aldus het forum.

De politie trekt zich nog steeds nergens iets van aan, schrijft de oppositiekrant The Zimbabwean. Hoofdredacteur Wilf Mbanga: 'Het is duidelijk dat de politie nu vastbesloten is al diegenen te bestraffen die meningen durven te verkondigen die ingaan tegen die van de ZANU-PF', de machtige partij van Mugabe.

De politie arresteert tegenstanders van Mugabe op eigen houtje, schrijft Mbanga. De agenten lappen de rechterlijke macht aan hun laars en gehoorzamen evenmin de verantwoordelijke ministers (want die zijn van de vroegere oppositie). Zijzelf hinderen de rechtsgang, zoals onlangs toen de anti-corruptiecommissie werd tegengehouden toen inspecteurs een paar staatsbedrijven wilden binnengaan.

Dat belooft nog wat voor de verkiezingen. De enige uitweg is dat er buitenlandse waarnemers komen, hoe meer hoe liever, meent The Zimbabwean.

Maar dat is iets waaraan Mugabe een broertje dood heeft.

Vrienden van Zimbabwe
Op 26 maart kwamen de belangrijkste donoren (van bevroren hulp), de zogeheten Friends of Zimbabwe, in Londen bijeen. Zimbabwaanse ministers van de drie partijen waren er ook, alsmede afgezanten van het ngo-forum. Er kwam een hoopvol communiqué uit, met het vooruitzicht dat de hulp snel kan worden hervat.

Maar ook daarover zijn de meningen onder de burgerorganisaties in Zimbabwe verdeeld, schrijft het forum. Een greep uit de blogs van mensenrechtengroepen laat de verdeeldheid zien.

De meest argwanende groep vindt dat de sluwe vos Mugabe zo zijn zin krijgt (hervatting van hulp, terwijl de boef zelf nog een keer kandidaat mag zijn in plaats van verdachte in een rechtszaak). Anderen vrezen dat de donoren op deze manier de burgerorganisaties aan hun lot overlaten.

Maar er zijn ook clubs die het heel positief en als veelbelovend zien: na de verkiezingen komt er een heel andere regering in Zimbabwe, verwachten ze, en de pariastatus van het land zal eindelijk voorbij zijn.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden