Kan stoorzender BIB uit de lucht?

Eigenlijk had de BIB (Bank voor Internationale Betalingen) of BIS (Bank for International Settlements) in Bazel al 70 jaar geleden moeten worden opgeheven.


Nederland voorkwam met Britse hulp dat de bank toen ter ziele ging. Zodoende kon de 'de centrale bank van de centrale banken' deze week de alarmbel luiden: de waarderingen op de financiële markten staan in geen enkele verhouding meer tot het herstel van de reële economie. Om te voorkomen dat de zeepbel uiteenspat, moet de rente tijdig worden verhoogd en de monetaire steun afgebouwd. Hiermee liet de BIB niet alleen de eigen leden vallen, maar bracht ook het IMF in verlegenheid.


De beleggers trokken zich er gezien de nieuwe recordstand van de Dow Jones weinig van aan. En, zoals verwacht, sabelden de Keynesianen, onder wie NYT-columnist Paul Krugman ('sadomontarisme') en FT-columnist Martin Wolf ('grotesk') het neer.


De BIB werd in 1930 opgericht om een nieuwe regeling voor de aan Duitsland in Versailles opgelegde herstelbetalingen uit te voeren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de BIB gezien als het enige buitenlandse filiaal van Hitlers Reichsbank. Zo hielp het Duitsland aan buitenlandse deviezen en accepteerde het door de nazi's geroofde goud.


Na de oorlog werden vijf bestuursleden van de BIB vervolgd voor collaboratie. Ze kwamen allemaal vrij. Hjalmar Schacht, de voormalige Reichsbank-president en BIB-bestuurder, had niet anders verwacht. 'Bankiers worden nooit opgehangen', zei hij al voor het proces in Neurenberg. Tijdens de conferentie in Bretton Woods in 1944 werd voorgesteld de 'foute' bank maar op te heffen nu met de oprichting van het IMF en de Wereldbank twee nieuwe gremia waren gecreëerd. Nederland, wiens delegatieleider Jan Willem Beyen in 1939 als BIB-bestuurder voor had gezorgd dat het Tsjechische goud dat vlak voor de Duitse bezetting in Londen in veiligheid was gebracht via Bazel alsnog in de handen van Hitler viel, lag dwars.


De BIB werd na de de oorlog eerst een old boys network naast het formele IMF-circuit waar centrale bankiers onder elkaar zaken konden bedisselen zonder dat notulen werden gemaakt. Een soort geheim genootschap, zoals de Bilderberg Groep. Bestuursvoorzitter Fritz Leutwiler zei in 1982: 'Ik heb geen politici nodig. Zij ontberen het beoordelingsvermogen van centrale bankiers.' In Bazel kreeg de BIB zelfs diplomatieke onschendbaarheid.


Intussen eigende de BIB zich een sleutelrol toe. Zo werd hier het zogenoemde Bazels Comité opgericht dat de hoogte van de kapitaalbuffers van banken ging bepalen. Omdat het in 2008 te laag bleek te zijn, werden de eisen met het zogenoemde Bazel 3-akkoord verhoogd. Sindsdien staat de BIB weer op de voorpagina's.


Formeel zou het beter zijn als dat door een transparante politieke instelling als het IMF zou worden geregeld en de BIB als stoorzender uit de lucht wordt gehaald.


Reageren?


p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden