Zes vragen Besluit ACM

Kan staatssecretaris Mona Keijzer de fusie van PostNL en Sandd redden?

Het bezorgen van zakelijke en particuliere brieven levert zo weinig op, dat het moeilijk is voor PostNL en Sandd om elk apart rendabel te zijn. Toch oordeelde toezichthouder ACM donderdag dat de bedrijven niet mogen fuseren. Kan de staatssecretaris nog te hulp schieten? Vijf vragen.

Een postbode van PostNL. Beeld anp

Waarom is de Autoriteit Consument en Markt tegen een fusie?

PostNL en Sandd kondigden in februari aan dat zij willen fuseren om te kunnen overleven in de krimpende postmarkt. Het water staat ze aan de lippen, stelden ze. Elk jaar verdwijnt 10 procent van hun markt. Particulieren versturen amper nog brieven, nog maar 6 procent van het totaal. De overige 94 procent bestaat uit zakelijke brieven en ook dat worden er steeds minder.

De postbedrijven kunnen en moeten ieder hun eigen broek ophouden, oordeelt de Autoriteit Consument en Markt na ‘uitvoerig kwantitatief en kwalitatief economisch onderzoek’. Als de hele postmarkt in handen komt van één partij, zullen de portokosten van zakelijke post stijgen met 30 tot 40 procent, voorspelt de ACM. Ook consumenten zullen meer moeten betalen voor hun postzegels.

De ACM erkent dat de fusie ‘efficiëntievoordelen’ heeft, maar die wegen niet op tegen de nadelen, namelijk een duurder product voor de consument. Volgens de toezichthouder is de universele postdienst – PostNL is wettelijk verplicht om vijf dagen per week post te bezorgen – niet in gevaar. ‘PostNL kan ook in de komende jaren onder economisch aanvaardbare omstandigheden postdiensten blijven aanbieden.’

De postbedrijven denken er vast anders over?

De analyse van de ACM kan de prullenbak in, vinden PostNL en Sandd. De postmarkt verkeert volgens hen in een vrije val richting de financiële diepte, alleen de toezichthouder wil dat niet zien. ‘De ontwikkelingen, met een sterk krimpend postvolume en teruglopend rendement, spreken voor zich’, schrijven de bedrijven.

De vraag naar hun diensten neemt zo snel af dat ze alleen een kans hebben te overleven als PostNL het kleinere Sandd overneemt. Alleen dan kan de postvoorziening ‘voor de komende jaren worden gewaarborgd’. Juist door samen te gaan blijft de post betaalbaar, menen de postbezorgers.

Hebben PostNL en Sandd een troef achter de hand?

Dat hebben ze. En niet achter de hand, maar open op tafel. De bedrijven zagen de bui al hangen toen ze in februari hun fusieplannen aankondigden. Ze waarschuwden meteen dat ze naar staatssecretaris Mona Keijzer (CDA) van Economische Zaken zouden stappen als de toezichthouder zou tegensputteren.

Ze doen een beroep op artikel 47 van de Mededingingswet. Dat geeft de bewindspersoon de bevoegdheid om af te wijken van het ACM-besluit. Keijzer mag de consolidatie toestaan als zij vindt dat er ‘gewichtige redenen van algemeen belang’ zijn. PostNL en Sandd weten er wel een paar: werkgelegenheid, de continuïteit van de postvoorziening.

Hebben de bedrijven een punt?

Ja, zeggen de vakbonden. Meestal staan de bonden tegenover de postbedrijven en uiten ze felle kritiek op het personeelsbeleid (steeds meer flexkrachten, banen die verdwijnen in de sorteercentra). Maar nu klinkt luidkeels bijval van FNV, CNV en postbond BVPP.

Zo’n 50 duizend mensen werken bij PostNL en Sandd, ongeveer de helft daarvan is postbezorger. Die mensen maken meer kans op behoud van hun baan wanneer Sandd opgaat in PostNL, denkt de vakbeweging. De postmarkt en de medewerkers van de postbedrijven staan ‘zwaar onder druk’. Het is een kwestie van redden wat er te redden valt: door een fusie wordt volgens de bonden ‘sociaal verantwoorde verdere krimp van de sector mogelijk’.

Gaat staatssecretaris Keijzer de fusie toestaan?

De staatssecretaris komt binnen twaalf weken met een beschikking. Het is niet uitgesloten dat Keijzer de postbedrijven gelijk geeft. Veel partijen in de Kamer voelen wel voor een terugkeer naar een postmonopolist en ook de staatssecretaris lijkt ervoor open te staan. In haar Kamerbrief over de toekomst van de postmarkt schreef ze vorig jaar dat een fusie ‘een oplossing zou kunnen zijn’ doordat samenvoegen van poststromen zou leiden tot minder kosten per poststuk.

Prijs postzegel gaat richting de 1 euro

Gaat een postzegel 1 euro of zelf nog iets meer kosten? Het zou kunnen, want post- en pakketbezorger PostNL mag van toezichthouder Autoriteit Consument & Markt (ACM) de prijs van een postzegel voor brieven en kaarten - nu 87 eurocent - volgend jaar met 16,4 procent verhogen.

In krimpende postmarkt blijft toekomst postbode onzeker

Het overkomt PostNL niet vaak: twee opgestoken duimen van vakbond FNV. Het fusieplan van PostNL en Sandd betekent meer zekerheid voor medewerkers van beide bedrijven, tot grote vreugde van de bond. Maar in een krimpende postmarkt blijft de toekomst ongewis voor de opgeteld bijna zestigduizend medewerkers. 

Wat kunnen we leren van poging tot privatisering postmarkt?

In de jaren negentig liet het toenmalige kabinet concurrentie toe op de postmarkt. Marktwerking zou zorgen voor betaalbaarheid en efficiëntie. Als Sandd opgaat in PostNL wordt de afstammeling van de PTT opnieuw monopolist. Was de hele exercitie dan nutteloos? Een reconstructie in drie lessen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden