Kan premier Samaras EU paaien?

De nieuwe Griekse premier Antonis Samaras heeft met de vorming van zijn coalitieregering afgelopen week een prestatie geleverd. Samaras smeedde binnen drie dagen na de parlementsverkiezingen van zondag een verbond van zijn eigen conservatieve partij Nieuwe Democratie met de progressieve partijen Pasok en Democratisch Links. Dat is een prestatie omdat Griekenland geen traditie van coalitievorming kent.


Bovendien lagen Samaras en zijn socialistische tegenhanger Evangelos Venizelos de laatste maanden geregeld met elkaar overhoop toen hun partijen samen in een interimregering zaten. Desalniettemin wist Samaras een coalitie te vormen. En hij kondigde snelle actie aan. 'Deze regering krijgt geen wittebroodsweken. Laat er geen misverstand over bestaan: ons doel is het land uit de crisis te halen.'


Maar de moeilijkste onderhandelingen komen nog voor de nieuwe premier. Samaras heeft de kiezers beloofd dat hij bij de Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds gaat afdingen op de bezuinigingen en liberaliseringen die Griekenland moet doorvoeren. Ook zijn coalitiepartners eisen dat.


Samaras kan de EU en het IMF daarbij deels voor voldongen feiten stellen. Want de afgesproken bezuinigingen en hervormingen hebben het afgelopen half jaar, mede door twee verkiezingen in korte tijd, flinke vertraging opgelopen. Veel tijdslimieten zullen niet worden gehaald.


Maar Samaras en zijn coalitiepartners willen meer. Ze willen twee jaar de tijd om het begrotingstekort omlaag te brengen naar 2,1 procent van het bruto binnenlands product. Volgens Griekse overheidsfunctionarissen zal hun land daarvoor 16 tot 20 miljard euro extra hulp nodig hebben. De regering wil daarnaast dat werklozen twee jaar recht houden op een uitkering in plaats van slechts een jaar. En de regering wil af van de verplichting 150 duizend ambtenaren te ontslaan. Ook deze aanpassingen vereisen miljarden euro's aan extra hulp.


In hoeverre de EU en het IMF Samaras tegemoet zullen komen, is onzeker. Noordelijke eurolanden als Duitsland, Finland en Nederland vinden dat de Grieken zich aan de eerder gemaakte afspraken moeten houden en voelen er weinig voor opnieuw miljarden uit te trekken.


De twee linkse coalitiepartners van Samaras hebben er niet al te veel vertrouwen in. Democratisch Links neemt nadrukkelijk niet met partijleden deel aan het kabinet. De partij zal de regering slechts gedogen vanuit het parlement. En van de achttien ministers is er slechts één lid van het socialistische Pasok. De linkse partijen hopen zo imagoschade te beperken als de regering straks impopulaire maatregelen doorvoert.


Waarnemers vragen zich dan ook af hoe stabiel de coalitie zal zijn.


'Als de regering erin slaagt de afspraken te herzien, heeft zij een kans te overleven', aldus een Griekse politiek analist afgelopen week. 'Maar als zij daar niet in slaagt, of als zij slechts cosmetische aanpassingen krijgt, zal de oppositie heel sterk zijn en stakingen en protesten organiseren.'


Het verzet tegen de opgelegde besparingen en liberaliseringen zal de komende tijd worden geleid door de radicaal-linkse partij Syriza, die de maatregelen afwijst en daarmee de schrik is van de internationale geldschieters. Syriza is de laatste twee jaar van een kleine protestpartij uitgegroeid tot de tweede partij van het land.


Ironisch genoeg schuilt juist in die opkomst van de links-radicalen waarschijnlijk Samaras' krachtigste argument om concessies los te peuteren bij de EU en het IMF. De premier kan de internationale instellingen voorhouden dat, als ze hem niet flink tegemoet komen, zijn coalitie in gevaar komt. Na nieuwe verkiezingen zouden dan mogelijk de links-radicalen aan de macht komen.


Of zijn buitenlandse gesprekspartners voor dit argument zullen vallen, moet worden afgewacht. Maar het is voor Samaras zeker het proberen waard.


De aankomend minister van Financiën van Griekenland is vrijdag onwel geworden. Vassilis Rapanos moest enkele uren voor zijn beëdiging naar een privéziekenhuis in Athene worden gebracht. Hij had last van 'maagpijn, duizeligheid, misselijkheid, zweten en vermoeidheid', aldus de kliniek. De toestand van Rapanos is stabiel. Het is niet bekend waar zijn klachten vandaan komen. Meer dan dat Rapanos een reeks onderzoeken ondergaat, wilde het ziekenhuis niet kwijt. De ervaren bankier Rapanos krijgt de zware taak Griekenland uit zijn diepe malaise te halen. Hij moet bezuinigen en met de EU onderhandelen over noodhulp.


Luttele uren eerder had het kantoor van premier Antonis Samaras bekendgemaakt dat Samaras zaterdag een oogoperatie moet ondergaan. De fractievergadering van zijn partij Nea Dimokratia van vrijdag is afgelast.


Het nieuwe kabinet dat Samaras leidt, werd donderdag beëdigd. Minister in spe Rapanos nam aan die plechtigheid niet deel. De beëdiging van de voormalige bankier van de Griekse Nationale Bank is uitgesteld zodat aftredend minister Giorgios Zanias Griekenland vrijdag nog kan vertegenwoordigen op de vergadering van de eurogroep in Luxemburg.


Nieuwe minister van Financiën in ziekenhuis; premier krijgt oogoperatie


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden