Kan Nederland zonder V&D?

V&D was al niet vet cool toen het nog gewoon hip heette. Ruim een kwart eeuw geleden werd het weleens vergeleken met het warenhuis Grace Brothers uit de televisie-sitcom Are You Being Served? Hier vond de klant nog Mrs. Slocombe die de lingerie aan de vrouw bracht, Mr. Humphries die de stofjes van colbertjes veegde en Mr. Grainger die met een meetlint op de toonbank in slaap viel.


Het was vlees noch vis - te duur voor het Zeeman- en Blokker-publiek, te goedkoop voor dat van de speciaalzaken, hoewel iedereen er vlak voor Sinterklaas of de zomervakantie wel een keer binnenstapte.


Onder familiebaas professor Anton Dreesmann werd al naarstig gekeken naar een aanpassing van de formule. Hij vergeleek elke poging daartoe met 'klimmen op een dalende roltrap'. Maar het belang van V&D stond buiten kijf, net als van De Bijenkorf (die Dreesmann vlak daarvoor had gered) en de HEMA. Als die het zouden begeven, zouden vele winkels in de val worden meegesleept. Om V&D overeind te houden, breidde Dreesmann onder de Vendexparaplu zijn imperium uit met supermarkten, uitzendbureaus, schoonmaakbedrijven, juweliers, onderwijsinstellingen en postorderbedrijven. 'We moeten niet op twee piano's spelen, maar op veertig', zo zei hij.


Met de linkse econoom Arie van der Zwan dacht hij iemand te hebben gevonden die dit werk ook na zijn pensionering zou voortzetten.Van der Zwan besloot echter het mes in de warenhuizen te zetten en veertienhonderd mensen te ontslaan. Het leek een stap op weg naar de volledige ontmanteling of verkoop van V&D. In de zomer van 1988 trok de door een hersenbloeding getroffen Dreesmann 'zich aan zijn eigen grafzerk omhoog', bewerkte zijn commissarissen en slaagde erin Van der Zwan de deur uit te werken. De rest is geschiedenis.


Er ging een aantal warenhuizen dicht, maar de keten bleef intact. Zelfs de doelgroep, het middensegment, veranderde niet. Wel werd V&D lean & mean. Via 'shop in shops' konden A-merken worden binnengehaald. En onder de vorige baas Mark McKeon werd de modecollectie met hulp van couturier Mart Visser en jonge designers vernieuwd met flitsende namen als Soho New York, LIV, Yes or No en het kinderlabel Frendz. Deze huismerken kregen ook een betere plek in de winkels, bij de roltrappen. Dankzij LaPlace kwam er een succesvolle restaurantketen bij. Er werden weer nieuwe vestigingen geopend met werknemers op een flexibel contract. Mr. Graigner ging definitief met pensioen.


Alleen klimt V&D nog altijd omhoog op een dalende roltrap. Al tien jaar zitten de warenhuizen in de verliezen. Online shoppen en de koopkrachtdaling zijn nieuwe bedreigingen, waardoor nog eens 169 banen bij het warenhuis sneuvelen.


Iedereen mag de handen dichtknijpen dat V&D nog bestaat. Zonder de V&D's (63 zaken), De Bijenkorf (12) en de HEMA (bijna 500) zouden veel A1-locaties nu al no-go-areas zijn geworden.


Reageren?


p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden